NGUYỄN VĂN TRỖI – KHÍ PHÁCH NGƯỜI THỢ ĐIỆN

Giữa Sài Gòn những năm chiến tranh, một người thợ điện trẻ đã lựa chọn con đường đấu tranh đầy hiểm nguy.

Nguyễn Văn Trỗi, một công nhân điện tham gia hoạt động cách mạng ở Sài Gòn, bị bắt năm 1964 trong một kế hoạch đánh vào lực lượng Mỹ. Anh bị xử bắn cùng năm. Những tường thuật về lời nói trước lúc hy sinh có thể khác nhau theo nguồn; không cần hư cấu thêm để cảm nhận sức mạnh tinh thần của một người trẻ.

Nguyễn Văn Trỗi bước ra từ đời sống lao động của đô thị miền Nam. Một người thợ bình thường đã trở thành gương mặt được nhắc nhớ bởi thái độ kiên cường khi đối diện bản án tử hình.

Đối với Nguyễn Văn Trỗi, dấu ấn nổi bật là việc tham gia lực lượng biệt động trong cuộc đấu tranh chống Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Đặt trong bối cảnh chiến tranh, đóng góp ấy không thể tách rời nỗ lực của nhân dân và đồng đội trên khắp các mặt trận.

Một góc nhìn khác cần được nhấn mạnh: pháp trường và khí phách không chỉ là một nhãn gọi gợi cảm xúc. Đó là chìa khóa để nhận ra công việc thực tế, những điều kiện vật chất và trách nhiệm mà nhân vật phải đối diện. Khi đọc các bản kể phổ biến, cần đặt câu hỏi: sự kiện diễn ra ở đâu, vào thời điểm nào, nhân vật giữ vai trò gì, và tư liệu nào xác nhận? Những câu hỏi ấy không làm giảm lòng kính trọng; trái lại, chúng khiến sự kính trọng có nền tảng chắc chắn hơn.

Đặt câu chuyện ấy trong hoàn cảnh của đất nước lúc bấy giờ, ta hiểu rằng cuộc kháng chiến không chỉ có những trận đánh lớn. Nó còn hiện diện trong từng con đường, từng gia đình, từng quyết định tưởng như nhỏ bé. Sự dấn thân của một con người vì thế luôn gắn với niềm hy vọng chung của nhiều người khác.

Những giây phút cuối đời của một con người dễ bị kể bằng những lời cường điệu. Nhưng sự thật đã đủ xúc động: tuổi trẻ, tình yêu, gia đình và tương lai đều ở phía trước. Chính vì vậy, sự mất mát ấy khiến người đọc nghĩ lâu hơn về giá trị của hòa bình.

Có những con người ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ nhưng khí phách ở lại cùng năm tháng. Nguyễn Văn Trỗi là một trong những tên tuổi như thế. Đọc về anh giữa cuộc sống yên bình, ta càng hiểu tự do không phải điều tự nhiên có sẵn. Điều thiết thực nhất để tri ân là sống ngay thẳng, không thờ ơ trước điều sai trái và biết dùng tuổi trẻ cho những việc có ích.

Nguyễn Văn Trỗi để lại trong tôi câu hỏi về lý tưởng sống. Giữa vô vàn lựa chọn của tuổi trẻ, điều quan trọng không phải nói những lời lớn lao, mà là xác định điều mình tin là đúng và sống nhất quán với những giá trị tốt đẹp ấy.

Khí phách của Nguyễn Văn Trỗi nhắc chúng ta rằng có những con người giữ vững niềm tin ngay cả khi phải đối diện cái chết. Nhưng điều đáng quý nhất khi nhớ về anh là ý thức về cái giá của chiến tranh và khát vọng được sống trong một đất nước hòa bình. Bài học dành cho thế hệ trẻ là biết bảo vệ phẩm giá, nói thật, sống có trách nhiệm và dùng khả năng của mình để xây dựng quê hương. Lòng yêu nước trong thời bình cần được nuôi dưỡng bằng hành động có ích mỗi ngày.
Bài viết đoàn viên trường tiểu học Quảng Oai 2.