NGUYỄN VĂN TRỖI – KHOẢNH KHẮC LÀM NÊN BẤT TỬ
Lịch sử không chỉ được viết bằng những chiến dịch lớn hay những bản tuyên ngôn vang dội. Có những trang sử được khắc sâu chỉ trong vài phút ngắn ngủi, nhưng sức nặng của nó đủ làm rung chuyển cả một thời đại. Nguyễn Văn Trỗi bước vào lịch sử Việt Nam bằng chính khoảnh khắc như thế – khoảnh khắc của sự lựa chọn, của đối diện, và của hi sinh tuyệt đối cho Tổ quốc.
Nguyễn Văn Trỗi sinh ra trong một gia đình lao động nghèo ở miền Trung, lớn lên giữa những năm tháng đất nước bị chia cắt, chiến tranh len lỏi vào từng góc phố, từng mái nhà. Anh là một người thợ điện bình thường ở Sài Gòn – không chức danh, không hào quang, không mang dáng dấp của một “nhân vật lịch sử” theo nghĩa thông thường. Nhưng chính từ sự bình dị ấy, anh đã làm nên một hành động phi thường.
Giữa lúc đế quốc Mỹ ngày càng lún sâu vào cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam, Nguyễn Văn Trỗi tham gia lực lượng biệt động Sài Gòn. Anh hiểu rất rõ con đường mình chọn là con đường không có lối quay về. Nhiệm vụ ám sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ McNamara – biểu tượng của bộ máy chiến tranh – là nhiệm vụ có thể đánh đổi bằng chính mạng sống. Và anh chấp nhận.
Kế hoạch chưa kịp thành công thì Nguyễn Văn Trỗi bị bắt. Từ giây phút ấy, cuộc chiến của anh không còn diễn ra trên đường phố hay cầu Công Lý, mà diễn ra trong nhà tù, giữa sự tra tấn tàn bạo và những thủ đoạn tâm lý nham hiểm của kẻ thù. Chúng không chỉ đánh vào thân xác anh, mà còn tìm cách bẻ gãy tinh thần, dụ dỗ bằng sự sống, bằng những lời hứa hẹn giả dối.
Nhưng Nguyễn Văn Trỗi hiểu rõ: sống mà phản bội thì không còn là sống.
Trước mọi đòn roi, anh vẫn một mực im lặng. Trước mọi dụ dỗ, anh vẫn kiên quyết từ chối. Trong bóng tối nhà giam, ý chí của người thợ điện trẻ tuổi ấy sáng lên như một ngọn lửa không thể dập tắt.
Ngày 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường. Trước họng súng quân thù, anh không xin khoan hồng, không cúi đầu. Trong giây phút cận kề cái chết, anh hô vang những lời cuối cùng – không phải cho riêng mình, mà cho cả dân tộc:
“Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!”
Tiếng hô ấy vang lên giữa pháp trường như một tiếng sét. Nó không chỉ là lời chào vĩnh biệt, mà là lời tuyên bố đanh thép của một con người dám lấy cái chết để khẳng định lẽ sống. Viên đạn đã kết thúc cuộc đời Nguyễn Văn Trỗi ở tuổi hai mươi sáu, nhưng không thể chấm dứt lý tưởng mà anh mang theo.
Cái chết của Nguyễn Văn Trỗi đã vượt ra khỏi biên giới Việt Nam, trở thành biểu tượng cho phong trào đấu tranh của các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới. Tên anh được đặt cho những con đường, những trường học, nhưng hơn hết, tên anh sống trong trái tim của bao thế hệ thanh niên Việt Nam như một lời nhắc nhở nghiêm khắc: tuổi trẻ không được sống hoài, sống phí trong những năm tháng đất nước cần mình.
