Nguyễn Văn Trỗi - Khúc Ca Bất Tử Của Người Thợ Điện Sài Gòn (1)
1. Từ vùng quê nghèo đến lý tưởng cách mạng
Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 01/02/1940 trong một gia đình nghèo tại làng Thanh
Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Tuổi thơ anh là những
ngày dài cơ cực dưới ách thống trị của thực dân. Năm 1956, chàng thanh niên
nghèo ấy một mình lặn lội vào Sài Gòn kiếm sống.
Tại vùng đất phương Nam, anh làm đủ nghề từ bốc vác, đạp xích lô trước khi trở
thành thợ điện tại Nhà máy điện Chợ Quán. Chính cuộc sống lao động khổ cực và
việc chứng kiến sự tàn bạo của quân xâm lược đã nhen nhóm trong lòng anh ngọn
lửa cách mạng. Anh sớm giác ngộ và gia nhập tổ chức Biệt động thành, thuộc đơn
vị 65 mưu trí và quả cảm.
2. Trận đánh chưa thành và bản lĩnh người chiến sĩ
Năm 1964, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ bước vào giai đoạn quyết liệt, phái
đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn
đầu sang Sài Gòn để hoạch định kế hoạch leo thang chiến tranh. Nguyễn Văn Trỗi
đã tình nguyện nhận nhiệm vụ tiêu diệt McNamara ngay tại cầu Công Lý (con
đường chính từ sân bay Tân Sơn Nhất vào trung tâm thành phố).
Ngày 9/5/1964, khi đang chuẩn bị cài mìn dưới chân cầu, anh không may bị địch
phát hiện và bắt giữ. Trong lao tù, kẻ thù đã dùng mọi thủ đoạn từ tra tấn dã man
"chết đi sống lại" đến dụ dỗ tiền bạc, địa vị nhằm bắt anh khai ra tổ chức. Thế
nhưng, tất cả đều thất bại trước ý chí sắt đá của người thanh niên 24 tuổi. Anh nhận
hết trách nhiệm về mình để bảo vệ đồng đội, bảo vệ bí mật của cách mạng.
3. "9 phút làm nên lịch sử" tại khám Chí Hòa
Sau nhiều tháng giam cầm không khuất phục được anh, chính quyền Sài Gòn quyết
định đem anh ra xử bắn công khai nhằm răn đe phong trào đấu tranh của nhân dân.
Sáng ngày 15/10/1964, tại vườn chuồng của khám Chí Hòa, Nguyễn Văn Trỗi đã
bước vào cõi bất tử bằng một phong thái hiên ngang hiếm có. Trước mặt các phóng
viên quốc tế và họng súng của kẻ thù, anh không hề run sợ. Khi chúng định bịt
mắt, anh gạt đi và nói: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu
của tôi". Anh đã dành những giây phút cuối cùng để vạch trần bộ mặt xâm lược
của đế quốc Mỹ và sự phản bội của chính quyền tay sai. Lời hô vang cuối cùng của
anh: "Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm! Hồ Chí Minh muôn năm!
Việt Nam muôn năm!" đã trở thành tiếng sét giữa trời quang, làm run rẩy những kẻ
cầm súng và thắp sáng niềm tin cho hàng triệu đồng bào.
4. Sức lan tỏa xuyên biên giới
Sự hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi không chỉ gây xúc động mạnh mẽ trong nước mà
còn tạo nên một làn sóng phản chiến rộng lớn trên toàn thế giới. Tại Venezuela, các
chiến sĩ du kích của Tổ chức Giải phóng Dân tộc (FALN) thậm chí đã bắt sống một
đại tá Mỹ để đòi đổi lấy tự do cho anh.
Dù kế hoạch trao đổi không thành, nhưng hành động đó minh chứng cho tầm vóc
quốc tế của người anh hùng thợ điện. Cái tên Nguyễn Văn Trỗi trở thành nguồn
cảm hứng cho các phong trào giải phóng dân tộc từ Á sang Phi, từ Mỹ Latinh đến
tận châu Âu.
5. Di sản và lòng biết ơn
Ngày nay, tại TP. Hồ Chí Minh, cây cầu nơi anh từng chiến đấu đã được mang tên
Nguyễn Văn Trỗi. Nhiều ngôi trường, con đường và cả những giải thưởng cho
thanh niên tiêu biểu cũng vinh dự mang tên anh.
Cuộc đời anh tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại một bài học sâu sắc về lý tưởng sống:
“Con người ta sinh ra chỉ có một lần và chết đi cũng chỉ có một lần. Chết sao cho
đáng chết, sống sao cho đáng sống”. Hình ảnh người chiến sĩ nở nụ cười rạng rỡ
trước họng súng quân thù mãi mãi là biểu tượng của tinh thần "Quyết tử cho Tổ
quốc quyết sinh".
