Nguyễn Văn Trỗi là một trong những nhân vật tiêu biểu của lực lượng cách mạng ở miền Nam Việt Nam trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam.

Ngày 9/5/1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý ở Sài Gòn nhằm thực hiện cuộc tấn công vào phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Trong lúc thực hiện nhiệm vụ, ông bị chính quyền Sài Gòn bắt giữ.Sau khi bị bắt, ông bị giam giữ và thẩm vấn trong nhiều tháng. Ông không chấp nhận khuất phục và cuối cùng bị kết án tử hình.

Ngày 15/10/1964, Nguyễn Văn Trỗi bị xử bắn tại nhà lao Chí Hòa, Sài Gòn, lúc 9 giờ 45 phút. Sự kiện này khiến Nguyễn Văn Trỗi trở thành một biểu tượng lớn về tinh thần kiên cường của người chiến sĩ cách mạng trong tuyên truyền và giáo dục lịch sử thời kỳ đó.

Năm 1964, sau khi ông hy sinh, Ủy ban Trung ương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng các lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng và Huân chương Thành đồng hạng nhất.

Năm 1995, Đảng và Nhà nước Việt Nam truy tặng Nguyễn Văn Trỗi danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.