NGUYỄN VĂN TRỖI - MƯỜI PHÚT HÓA THÀNH BẤT TỬ

Có những con người chỉ sống vỏn vẹn hai mươi bốn năm, nhưng tên tuổi của họ lại sống mãi cùng non sông. Có những phút giây chỉ kéo dài vài phút ngắn ngủi, nhưng đủ để trở thành biểu tượng của lòng yêu nước và khí phách Việt Nam. Câu chuyện về người anh hùng Nguyễn Văn Trỗi là một trong những câu chuyện như thế.

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam trong một gia đình nghèo. Mẹ mất khi anh còn rất nhỏ, tuổi thơ của Trỗi gắn liền với những ngày đi làm thuê, làm mướn để phụ giúp gia đình. Lớn lên, anh vào Sài Gòn học nghề điện và trở thành một người thợ điện giỏi. Chính trong những năm tháng ấy, chứng kiến cảnh đồng bào bị áp bức, quê hương chìm trong khói lửa chiến tranh, anh đã quyết định tham gia lực lượng Biệt động Sài Gòn.

Năm 1964, Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara sang Sài Gòn để chỉ đạo chiến lược chiến tranh. Tổ chức giao cho Nguyễn Văn Trỗi nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm ngăn chặn đoàn xe quân sự đi qua. Đây là nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm bởi khu vực này được canh phòng nghiêm ngặt.

Nhiều ngày liền, anh bí mật khảo sát địa hình, nghiên cứu đường đi, quy luật tuần tra của địch. Đêm xuống, người chiến sĩ biệt động lặng lẽ mang thuốc nổ tiếp cận chân cầu. Khi công việc gần hoàn thành thì không may bị phát hiện và bắt giữ. Dù bị tra tấn dã man, anh vẫn không khai báo một lời nào về tổ chức và đồng đội.

Trong nhà lao, điều khiến nhiều người cảm phục là sự bình tĩnh và niềm tin sắt son của Nguyễn Văn Trỗi. Anh luôn động viên những người cùng bị giam giữ phải giữ vững ý chí. Khi được gặp người vợ trẻ là Phan Thị Quyên, anh không nói về bản thân mà chỉ căn dặn chị hãy tiếp tục sống, tiếp tục hoạt động cách mạng và đừng quá đau buồn nếu anh phải hy sinh.

Thời điểm ấy, trên thế giới đã diễn ra một sự kiện đặc biệt. Một nhóm du kích tại Venezuela đã bắt giữ một sĩ quan Mỹ và yêu cầu chính quyền Sài Gòn trao đổi tù binh để cứu Nguyễn Văn Trỗi. Ban đầu phía chính quyền đồng ý, nhưng sau đó hủy bỏ thỏa thuận và quyết định thi hành án tử hình. Sự kiện này khiến tên tuổi Nguyễn Văn Trỗi được nhiều người trên thế giới biết đến.

Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường.

Kẻ thù bịt mắt anh.

Anh kiên quyết lắc đầu.

Anh nói dứt khoát:

"Hãy để tôi nhìn mảnh đất thân yêu của tôi lần cuối."

Chúng trói anh vào cọc.

Trước họng súng của đội hành quyết, Nguyễn Văn Trỗi không hề run sợ. Anh hô vang:

"Đả đảo đế quốc Mỹ!"

"Hồ Chí Minh muôn năm!"

"Việt Nam muôn năm!"

Tiếng hô của anh át cả tiếng quát tháo của quân lính. Chúng vội vàng nổ súng để chấm dứt những lời cuối cùng ấy, nhưng không thể dập tắt được tinh thần bất khuất của người chiến sĩ trẻ. Chỉ trong ít phút ngắn ngủi trên pháp trường, Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Sau ngày đất nước thống nhất, tên Nguyễn Văn Trỗi được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình trên khắp cả nước. Cuốn bút ký "Sống như anh" của Trần Đình Vân đã tái hiện cuộc đời và khí phách của anh, truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam.

Ngày nay, mỗi lần nhắc đến Nguyễn Văn Trỗi, người ta không chỉ nhớ đến một chiến sĩ biệt động quả cảm mà còn nhớ đến một chàng trai bình dị, một người chồng trẻ, một người con của quê hương Quảng Nam đã hiến trọn tuổi thanh xuân cho độc lập dân tộc.

Ông đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời của Nguyễn Văn Trỗi là lời nhắc nhở rằng lòng yêu nước không được đo bằng số năm sống, mà bằng những gì mỗi con người sẵn sàng cống hiến cho Tổ quốc. Chính vì vậy, hơn sáu mươi năm đã trôi qua, khí phách của người anh hùng năm ấy vẫn tỏa sáng như một ngọn lửa bất diệt trong lịch sử dân tộc Việt Nam.