NGUYỄN VĂN TRỖI – NGỌN ĐUỐC BẤT DIỆT CỦA TUỔI TRẺ VIỆT NAM

Viết về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Trỗi

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc, có những con người tuy chỉ sống một cuộc đời ngắn ngủi nhưng đã để lại dấu ấn bất tử trong lòng Nhân dân. Họ ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng lý tưởng, khí phách và tinh thần yêu nước của họ đã trở thành biểu tượng cho nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam. Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Trỗi là một người như thế. Cuộc đời 24 năm của anh là bản hùng ca về lòng yêu nước, ý chí cách mạng và tinh thần bất khuất trước kẻ thù, trở thành biểu tượng sáng ngời của tuổi trẻ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay thuộc phường An Thắng, thành phố Đà Nẵng) trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Cha anh từng tham gia kháng chiến chống thực dân Pháp, anh trai cũng là chiến sĩ hoạt động cách mạng tại quê hương Điện Bàn.

Tuổi thơ của Nguyễn Văn Trỗi gắn liền với nhiều mất mát. Khi chưa đầy mười tuổi, mẹ qua đời, để lại bốn anh em nương tựa vào người bác ruột. Vừa học, vừa lao động phụ giúp gia đình, cậu bé Nguyễn Văn Trỗi sớm hiểu giá trị của lao động và càng thấm thía nỗi đau mất nước.

Năm 13 tuổi, anh theo người anh trai ra Đà Nẵng học nghề may, rồi làm công nhân trong một hãng bánh kẹo. Nhưng khát vọng lập nghiệp thôi thúc chàng trai trẻ tiếp tục bước đi. Năm 1956, mới 16 tuổi, Nguyễn Văn Trỗi lặng lẽ xuống tàu vào Sài Gòn với mong muốn tìm một tương lai mới.

Tại Sài Gòn, anh làm đủ nghề để mưu sinh, từ đạp xích lô đến học nghề thợ điện. Ban ngày làm thuê, ban đêm miệt mài học lý thuyết tại Trường Bá Nghệ. Sau đó, anh trở thành công nhân của Nhà máy điện Chợ Quán, sống cuộc đời giản dị của một người lao động. Tuy nhiên, trước cảnh đất nước bị chia cắt và đồng bào miền Nam phải sống dưới ách thống trị của chính quyền tay sai cùng sự can thiệp ngày càng sâu của đế quốc Mỹ, lòng yêu nước trong người thanh niên ấy ngày càng cháy bỏng.

Giữa năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi được đồng chí Lê Đức Hiền (Tư Kiếm) giới thiệu tham gia Đội Biệt động thành Sài Gòn. Đây là lực lượng đặc biệt hoạt động bí mật ngay trong lòng đô thị, đảm nhận những nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm.

Đầu năm 1964, sau một thời gian học tập chính trị và huấn luyện quân sự tại căn cứ Rừng Thơm (Long An), Nguyễn Văn Trỗi trở về Sài Gòn với quyết tâm chiến đấu. Ngay trong lần đầu tiên trực tiếp hành động, anh đã sử dụng lựu đạn tiến công cư xá Mỹ trên đường Cao Thắng, tiêu diệt bốn quân nhân Mỹ và làm bị thương nhiều tên khác.

Tinh thần quả cảm và sự chủ động của Nguyễn Văn Trỗi khiến đồng đội khâm phục. Anh liên tục đề xuất nhiều kế hoạch tiến công các mục tiêu quân sự của Mỹ, nhưng tổ chức quyết định dành sức cho một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng hơn.

Đầu tháng 5 năm 1964, lực lượng Biệt động thành Sài Gòn nhận tin Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara sẽ đến Sài Gòn thị sát chiến trường miền Nam. Nhận định đây là mục tiêu có ý nghĩa chiến lược, cấp trên quyết định tổ chức kế hoạch đánh vào đoàn xe của McNamara khi đi qua cầu Công Lý.

Ban đầu, do vừa mới lập gia đình, Nguyễn Văn Trỗi không được bố trí trực tiếp tham gia trận đánh. Tuy nhiên, với quyết tâm được góp sức cho nhiệm vụ đặc biệt này, anh tha thiết xin tham gia và cuối cùng được đồng đội chấp nhận.

Nhiệm vụ của Nguyễn Văn Trỗi là chuẩn bị hệ thống dây điện và nguồn kích nổ cho hai quả mìn được chôn bí mật gần đầu cầu Công Lý. Mọi công tác chuẩn bị được tiến hành khẩn trương, nhưng trong quá trình triển khai, kế hoạch không may bị lộ.

Đêm 9 tháng 5 năm 1964, khi đang làm nhiệm vụ, Nguyễn Văn Trỗi bị lực lượng cảnh sát của chính quyền Sài Gòn bắt giữ. Dù tìm mọi cách chống trả và bảo vệ đồng đội, anh vẫn rơi vào tay địch.

Sau khi bị bắt, Nguyễn Văn Trỗi bị giam tại Nhà giam Chợ Quán, sau đó chuyển về Khám Chí Hòa. Trong thời gian bị giam giữ, anh từng tìm cách nhảy lầu vượt ngục nhưng không thành công, bị thương ở chân rồi tiếp tục bị giam giữ.

Biết Nguyễn Văn Trỗi là người trực tiếp tham gia kế hoạch ám sát Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ, chính quyền Sài Gòn đã sử dụng nhiều biện pháp tra tấn nhằm buộc anh khai báo tổ chức.

Nhưng trước mọi cực hình, Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ trọn khí tiết của người chiến sĩ cách mạng. Để bảo vệ đồng đội và tổ chức, anh nhận toàn bộ trách nhiệm về mình, tuyệt đối không tiết lộ bất kỳ bí mật nào.

Sự kiên cường ấy khiến ngay cả đối phương cũng phải thừa nhận bản lĩnh của người thanh niên mới 24 tuổi.

Sau nhiều lần trì hoãn vì tình hình chính trị, chính quyền Sài Gòn quyết định thi hành án tử hình đối với Nguyễn Văn Trỗi.

Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại sân sau Khám Chí Hòa, trước đông đảo phóng viên quốc tế và lực lượng thi hành án, Nguyễn Văn Trỗi bước ra pháp trường với tư thế hiên ngang.

Anh kiên quyết từ chối bịt mắt, ngẩng cao đầu đối diện với họng súng quân thù.

Trước khi loạt đạn vang lên, người chiến sĩ trẻ đã dõng dạc hô vang:

"Hãy nhớ lấy lời của tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"

Những lời hô ấy đã vượt khỏi bức tường nhà lao, vang vọng khắp Việt Nam và thế giới, trở thành biểu tượng bất diệt của khí phách người chiến sĩ cộng sản.

Sự hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi đã làm rung động dư luận quốc tế. Nhiều phong trào đấu tranh phản đối việc xử bắn anh đã diễn ra tại nhiều quốc gia. Hình ảnh người thanh niên Việt Nam hiên ngang trước mũi súng quân thù trở thành biểu tượng của tinh thần đấu tranh vì độc lập dân tộc và khát vọng hòa bình.

Để ghi nhận sự cống hiến và tinh thần chiến đấu anh dũng của anh, ngày 17 tháng 10 năm 1964, chỉ hai ngày sau khi anh hy sinh, Đảng và Nhà nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho Nguyễn Văn Trỗi.

Tên tuổi của anh được đặt cho nhiều con đường, trường học, đơn vị và công trình trên khắp cả nước. Cuộc đời của anh còn trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật, âm nhạc và điện ảnh, góp phần giáo dục lòng yêu nước cho nhiều thế hệ thanh niên Việt Nam.

Hơn sáu mươi năm đã trôi qua, nhưng hình ảnh Nguyễn Văn Trỗi vẫn luôn sống mãi trong lòng dân tộc. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng rực rỡ của anh là minh chứng cho chân lý rằng: lòng yêu nước, lý tưởng cách mạng và tinh thần bất khuất có thể làm nên sự bất tử.

Anh đã ngã xuống ở tuổi hai mươi bốn, nhưng khí phách hiên ngang trước pháp trường, lời hô vang "Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!" vẫn mãi ngân vang trong lịch sử dân tộc, trở thành ngọn lửa truyền cảm hứng để các thế hệ hôm nay và mai sau tiếp tục gìn giữ độc lập, xây dựng đất nước và sống xứng đáng với sự hy sinh của những người anh hùng đã hiến dâng cả tuổi thanh xuân cho Tổ quốc.