NGUYỄN VĂN TRỖI – NGƯỜI ANH HÙNG BẤT KHUẤT

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1/2/1940 tại làng Thanh Quít, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, trong một gia đình nghèo. Ông là con thứ ba nên thường được gọi là Tư Trỗi. Sau Hiệp định Genève, gia đình vào Sài Gòn sinh sống. Trưởng thành, ông làm thợ điện tại Nhà máy điện Chợ Quán và tham gia lực lượng Biệt động thành, Đại đội quyết tử cánh Tây Nam Sài Gòn.

Năm 1964, ông được huấn luyện cách đánh biệt động nội thành. Ngày 2/5/1964, ông nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý, nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi, nhằm tấn công phái đoàn quân sự - chính trị cấp cao của Chính phủ Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Tuy nhiên, kế hoạch bị phát hiện và tối 9/5/1964, ông bị bắt.

Chính quyền Việt Nam Cộng hòa đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xét xử và kết án tử hình. Một tổ chức du kích Venezuela từng đề nghị trao đổi ông để đổi lấy một sĩ quan Mỹ bị bắt, nhưng sau khi người này được trả tự do, Nguyễn Văn Trỗi vẫn bị đưa đi xử bắn.

Sáng 15/10/1964, tại sân sau nhà lao Chí Hòa, trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên nước ngoài, Nguyễn Văn Trỗi hiên ngang bước ra pháp trường. Ông không chấp nhận bịt mắt và cất cao tiếng hô khẳng định niềm tin vào cách mạng, đất nước và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Những giây phút cuối cùng của ông đã để lại ấn tượng sâu sắc về lòng dũng cảm và khí phách của một người chiến sĩ trẻ.

Sau khi hy sinh, Nguyễn Văn Trỗi được truy nhận là đảng viên và được Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam truy tặng Huân chương Thành đồng hạng Nhất. Ông được an táng bí mật tại nghĩa trang Văn Giáp ở Giồng Ông Tố; sau nhiều ngày tìm kiếm, cha và vợ ông mới tìm thấy phần mộ.

Nguyễn Văn Trỗi và bà Phan Thị Quyên kết hôn năm 1964, nhưng cuộc hôn nhân ngắn ngủi chưa kịp có con thì ông hy sinh. Dù cuộc đời chỉ kéo dài 24 năm, Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam với lòng yêu nước, sự kiên cường và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì lý tưởng.