Nguyễn Văn Trỗi - Người chiến sĩ đặc công quân khu Sài Gòn - Gia Định
Nguyễn Văn Trỗi (1940–1964): Người chiến sĩ đặc công quân khu Sài Gòn - Gia Định. Anh nổi tiếng với vụ ám sát hụt Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara và lời hô vang bất diệt trên pháp trường: "Hãy nhớ lấy lời tôi!".
Trong sử sách về cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, anh Nguyễn Văn Trỗi (1940–1964) hiện lên như một biểu tượng của lòng yêu nước nồng nàn và khí phách hiên ngang, bất khuất của tuổi trẻ miền Nam. Xuất thân là một người thợ điện tại Sài Gòn, anh sớm giác ngộ cách mạng và trở thành chiến sĩ đặc công thuộc Biệt động Sài Gòn, trực tiếp tham gia vào những trận đánh ngay giữa lòng sào huyệt quân thù.
Sự kiện làm chấn động dư luận quốc tế chính là kế hoạch ám sát Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara vào tháng 5/1964. Dù kế hoạch không thành và anh bị bắt, nhưng ý chí chiến đấu của Nguyễn Văn Trỗi chưa bao giờ lùi bước. Suốt những ngày bị giam cầm và tra tấn dã man, anh vẫn giữ vững khí tiết, không một lời khai báo, dùng chính nhà tù làm nơi để tuyên truyền lý tưởng cách mạng. Tinh thần của anh lớn lao đến mức các du kích tại Venezuela đã bắt sống một đại tá Mỹ để đòi trao đổi tù binh, mong muốn cứu mạng người anh hùng trẻ tuổi của Việt Nam, dù nỗ lực đó cuối cùng không thành công.Sáng ngày 15/10/1964, tại vườn bàng khám Chí Hòa, người thanh niên 24 tuổi ấy đã bước ra pháp trường với một tâm thế của người chiến thắng. Anh từ chối bịt mắt, muốn nhìn thấy mảnh đất quê hương lần cuối và dõng dạc hô vang những lời bất diệt: "Hãy nhớ lấy lời tôi!", "Việt Nam muôn năm!", "Hồ Chí Minh muôn năm!". Tiếng hô ấy không chỉ làm kẻ thù run sợ mà còn trở thành lời hối thúc, thôi thúc hàng triệu con tim thanh niên Việt Nam và cả những người yêu chuộng hòa bình trên thế giới đứng lên đấu tranh chống lại cường quyền.Sự hy sinh của anh Nguyễn Văn Trỗi đã hóa thân vào dáng đứng Việt Nam tạc vào thế kỷ. Anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và tên anh đã được đặt cho nhiều con đường, trường học trên khắp cả nước. Cuộc đời ngắn ngủi nhưng đầy vinh quang của anh là minh chứng hùng hồn cho chân lý: có những cái chết đã hóa thành bất tử, trở thành ngọn đuốc soi đường cho các thế hệ trẻ về lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc và lý tưởng cách mạng.
