Nguyễn Văn Trỗi: Người công nhân biệt động thành và 9 phút bất tử trước họng súng kẻ thù

Trong lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt Nam, Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi (1940 – 1964, quê ở Điện Bàn, Quảng Nam) là một hình mẫu tiêu biểu cho chí khí anh hùng, tinh thần xả thân vì Tổ quốc của thế hệ trẻ và giai cấp công nhân Việt Nam. Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước trên mảnh đất Quảng Nam trung dũng, ông sớm vào Sài Gòn mưu sinh, học nghề thợ điện và làm việc tại Nhà máy điện Chợ Quán. Giữa không khí đấu tranh sôi nổi của nhân dân miền Nam, ông giác ngộ cách mạng, gia nhập tổ chức Biệt động Sài Gòn và trở thành chiến sĩ thuộc Đại đội 65, Quân khu Sài Gòn - Gia Định.

Tháng 5 năm 1964, khi biết tin Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu đoàn quân sự cấp cao sang Sài Gòn để thanh tra và mở rộng chiến tranh xâm lược, Nguyễn Văn Trỗi đã tự nguyện nhận nhiệm vụ đặc biệt: gài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi, TP.HCM) – tuyến đường đắc địa mà đoàn xe của McNamara bắt buộc phải đi qua. Tối ngày 9 tháng 5 năm 1964, khi đang cùng đồng đội tiến hành chôn quả mìn nặng 8kg dưới chân cầu, ông không may bị lực lượng mật thám chính quyền Sài Gòn phát hiện và bắt giữ.

Trong suốt những ngày bị giam cầm tại Khám Chí Hòa, dù bị kẻ thù dùng mọi hình thức tra tấn dã man cùng những lời dụ dỗ mua chuộc, Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ vững khí tiết kiên trung của người chiến sĩ cách mạng, nhận hết trách nhiệm về mình để bảo vệ an toàn cho tổ chức và đồng đội. Để uy hiếp phong trào cách mạng, chính quyền Saigon đã xử tử hình ông. Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại sân sau Khám Chí Hòa, trước họng súng của quân thù và sự chứng kiến của nhiều phóng viên quốc tế, Nguyễn Văn Trỗi đã thể hiện bản lĩnh kiên cường hiếm có: ông giật phắt băng đen bịt mắt, hô vang các khẩu hiệu tố cáo tội ác chiến tranh và hô lớn "Hồ Chí Minh muôn năm!" ba lần trước khi ngã xuống khi mới 24 tuổi.

Tấm gương hy sinh anh dũng và 9 phút bất tử tại pháp trường của Nguyễn Văn Trỗi đã tạo nên làn sóng xúc động và căm thù giặc sâu sắc trong lòng hàng triệu người dân Việt Nam cũng như nhân dân yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới (tiêu biểu là sự kiện lực lượng du kích Venezuela bắt bắt một sĩ quan Mỹ để đòi đổi lấy tự do cho ông). Sau khi hy sinh, Nguyễn Văn Trỗi được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và Huân chương Thành công hạng Nhất. Tên tuổi, khí tiết bất khuất của ông mãi mãi là ngọn lửa rực sáng, truyền cảm hứng mãnh liệt cho phong trào "Ba sẵn sàng", "Sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại".