Nguyễn Văn Trỗi – Người thanh niên bất khuất
Câu chuyện về Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi – người thợ điện trẻ tuổi, chiến sĩ biệt động Sài Gòn đã hiến dâng tuổi thanh xuân cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc. Bị bắt khi đang thực hiện nhiệm vụ, bị tra tấn và kết án tử hình, anh vẫn giữ trọn khí phách kiên cường, không khuất phục trước kẻ thù. Những giây phút cuối cùng tại pháp trường đã làm nên hình ảnh bất tử của một người thanh niên Việt Nam sống và chiến đấu vì Tổ quốc.
NGUYỄN VĂN TRỖI – NGƯỜI THANH NIÊN BẤT KHUẤT
Có những con người tuổi đời còn rất trẻ nhưng đã sống một cuộc đời khiến cả dân tộc phải nhớ mãi. Có những lời nói chỉ vang lên trong vài phút cuối cùng của một con người, nhưng lại trở thành tiếng vọng qua nhiều thế hệ.
Nguyễn Văn Trỗi là một người như thế.
Người thợ điện trẻ tuổi
Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940. Lớn lên trong những năm đất nước còn chìm trong chiến tranh, anh sớm mang trong mình lòng yêu nước và ý chí đấu tranh. Anh làm nghề thợ điện tại Sài Gòn và tham gia hoạt động cách mạng trong lực lượng biệt động nội thành. Cuộc sống của một người thanh niên khi ấy vốn có thể rất bình dị. Anh có công việc. Có gia đình. Có người vợ trẻ mà anh yêu thương. Nhưng trước cảnh đất nước bị chiến tranh tàn phá, Nguyễn Văn Trỗi đã lựa chọn một con đường khác: tham gia đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc.
Nhiệm vụ đặc biệt
Tháng 5 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi được giao một nhiệm vụ đặc biệt. Một phái đoàn cấp cao của Chính phủ Mỹ dự kiến đến Sài Gòn. Theo kế hoạch, Nguyễn Văn Trỗi cùng đồng đội chuẩn bị đặt mìn tại cầu Công Lý, nơi đoàn xe dự kiến đi qua. Đó là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm. Nguyễn Văn Trỗi hiểu rõ điều đó. Nhưng anh vẫn nhận nhiệm vụ. Đêm 9 tháng 5 năm 1964, khi đang thực hiện công việc tại khu vực cầu Công Lý, anh bị đối phương phát hiện và bắt giữ. Từ một người thanh niên đang sống những ngày tuổi trẻ đẹp nhất, Nguyễn Văn Trỗi bước vào những ngày tháng tù đày.
Trong nhà tù
Kẻ thù tìm mọi cách buộc anh khai báo. Chúng dùng những trận đòn. Những lời đe dọa. Những thủ đoạn dụ dỗ. Nhưng tất cả đều không khuất phục được người thanh niên ấy. Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ vững tinh thần. Anh không khai báo những điều có thể gây tổn hại cho đồng đội. Không phản bội tổ chức. Không từ bỏ con đường mình đã lựa chọn. Biết không thể khuất phục người chiến sĩ trẻ, chính quyền Sài Gòn khi ấy đã đưa anh ra xét xử và kết án tử hình. Những ngày trong nhà lao chắc hẳn là những ngày vô cùng khó khăn. Nhưng trong hoàn cảnh ấy, anh vẫn nhớ đến người vợ trẻ. Anh vẫn viết những lá thư gửi cho vợ. Ngày nay, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia vẫn lưu giữ một số kỷ vật của Nguyễn Văn Trỗi, trong đó có những lá thư anh viết trong thời gian bị giam tại nhà lao Chí Hòa. Những kỷ vật ấy khiến người đời sau càng hiểu hơn về một Nguyễn Văn Trỗi không chỉ kiên cường trong chiến đấu mà còn là một người chồng trẻ giàu tình cảm.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Buổi sáng không thể nào quên
Ngày 15 tháng 10 năm 1964. Buổi sáng hôm ấy, Nguyễn Văn Trỗi được đưa ra pháp trường tại khu vực nhà lao Chí Hòa, Sài Gòn. Anh biết mình sắp phải đối mặt với cái chết. Nhưng anh không run sợ. Không cúi đầu.
Không khuất phục.
Trước giờ xử bắn, hình ảnh người thanh niên với đôi mắt sáng, gương mặt bình tĩnh đã trở thành một hình ảnh gây xúc động mạnh. Khi quân lính định bịt mắt anh, Nguyễn Văn Trỗi không chấp nhận. Anh muốn được nhìn quê hương. Muốn được nhìn mảnh đất mà mình đã chiến đấu và hy sinh để bảo vệ. Anh hiên ngang đối mặt với cái chết. Rồi anh cất cao tiếng nói phản đối chiến tranh xâm lược và khẳng định tình yêu đối với đất nước. Tiếng hô của người thanh niên trẻ vang lên trước pháp trường:
“Việt Nam muôn năm!”
“Hồ Chí Minh muôn năm!”
Những tiếng hô ấy vang lên giữa pháp trường nhưng không dừng lại ở đó. Chúng vượt qua những bức tường nhà lao. Vượt qua thời gian. Và trở thành một phần ký ức của cả một thế hệ.
“Còn giặc Mỹ thì không có hạnh phúc”
Nguyễn Văn Trỗi ra đi khi mới 24 tuổi. Anh chưa có một cuộc đời dài. Chưa kịp sống trọn những ngày bình yên bên người vợ trẻ. Chưa kịp chứng kiến ngày đất nước thống nhất. Nhưng tuổi trẻ của anh đã trở thành một biểu tượng. Câu nói nổi tiếng gắn với tên tuổi Nguyễn Văn Trỗi: “Còn giặc Mỹ thì không có hạnh phúc.” Đó không chỉ là lời nói của một người thanh niên. Đó là sự lựa chọn của cả một thế hệ thanh niên Việt Nam thời chiến: đặt tình yêu đất nước và lý tưởng lên trên hạnh phúc riêng của mình.
Người đã sống như một người anh hùng
Sau khi Nguyễn Văn Trỗi hy sinh, câu chuyện về anh nhanh chóng lan rộng. Nhà thơ Tố Hữu đã viết về anh:
“Có những phút làm nên lịch sử
Có cái chết hóa thành bất tử…”
Hình ảnh Nguyễn Văn Trỗi trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học, âm nhạc và nghệ thuật. Tác phẩm “Sống như anh” của nhà báo Trần Đình Vân cũng góp phần đưa câu chuyện về cuộc đời và khí phách của Nguyễn Văn Trỗi đến với đông đảo độc giả. Nhưng có lẽ điều khiến người ta nhớ nhất vẫn là hình ảnh người thanh niên đứng trước pháp trường. Hai tay bị trói. Trước mặt là cái chết. Nhưng ánh mắt vẫn bình tĩnh. Vẫn nhìn thẳng. Vẫn cất cao tiếng nói của mình. Đó là hình ảnh của một con người có thể bị kẻ thù tước đoạt sự sống nhưng không thể tước đoạt ý chí.
Hãy sống sao cho tuổi trẻ của mình trở nên có ích.
Và có lẽ đó cũng chính là lý do mà sau hơn nửa thế kỷ, khi nhắc đến cái tên Nguyễn Văn Trỗi, chúng ta vẫn nhớ đến một người thanh niên với ánh mắt sáng, tư thế hiên ngang và một trái tim luôn hướng về Tổ quốc.
Nguyễn Văn Trỗi – người thanh niên bất khuất – đã hy sinh, nhưng tinh thần của anh vẫn còn sống mãi.
