Nguyễn Văn Trỗi – Người thanh niên giữ trọn lời thề trước họng súng

Trong suốt hai cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, dân tộc Việt Nam đã sản sinh ra biết bao con người quả cảm. Trong số đó, cái tên Nguyễn Văn Trỗi – người thợ điện bình dị ở Sài Gòn – mãi mãi khắc sâu trong lòng nhân dân ta như biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam kiên cường, sẵn sàng hy sinh vì Tổ quốc.

1. Từ người thợ điện đến người chiến sĩ

Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam – vùng đất kiên trung, giàu truyền thống cách mạng. Năm 1954, sau Hiệp định Giơnevơ, đất nước tạm chia cắt hai miền. Trỗi theo gia đình vào Sài Gòn, học nghề điện để mưu sinh.

Những năm tháng sống trong cảnh đô thị bị Mỹ – Ngụy kiểm soát, anh chứng kiến cảnh đồng bào miền Nam bị áp bức, bắt bớ, tra tấn. Trong lòng người thanh niên trẻ ấy, ngọn lửa căm thù và khát vọng tự do ngày càng bùng cháy.

Năm 1963, Nguyễn Văn Trỗi được tổ chức cách mạng giác ngộ, kết nạp vào Đội Biệt động Sài Gòn – Gia Định, lấy bí danh là “Sáu Trỗi”. Anh vừa làm việc tại hãng điện, vừa hoạt động bí mật, được đồng đội tín nhiệm bởi tinh thần dũng cảm và kỷ luật.

2. Nhiệm vụ cảm tử

Tháng 5 năm 1964, quân đội Mỹ cử Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara sang thăm và chỉ đạo chiến tranh ở miền Nam Việt Nam.
Đội Biệt động được giao nhiệm vụ đặt mìn ám sát đoàn xe của McNamara khi đi qua cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi, TP. Hồ Chí Minh).

Nguyễn Văn Trỗi xung phong nhận nhiệm vụ, nói với đồng đội:

“Nếu phải hy sinh, tôi vẫn sẵn sàng. Đánh Mỹ đâu có dễ, nhưng không đánh thì ai đánh?”

Khi đang chuẩn bị đặt mìn, anh bị địch bắt. Dù bị tra tấn dã man, Trỗi nhất quyết không khai, không nhận tội, không tiết lộ bí mật của tổ chức.
Trước tòa án quân sự Sài Gòn, anh tuyên bố đanh thép:

“Tôi hành động vì Tổ quốc, vì miền Nam yêu dấu. Chỉ có kẻ phản bội mới sợ chết!”

3. “Hãy nhớ lấy lời tôi: Đả đảo đế quốc Mỹ!”

Sáng 15 tháng 10 năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi bị đưa ra pháp trường Chí Hòa để xử bắn. Trước khi bị bịt mắt, anh hô lớn, giọng vang dội giữa sân:

“Đả đảo đế quốc Mỹ!
Hồ Chủ tịch muôn năm!
Việt Nam muôn năm!”

Anh từ chối bịt mắt, muốn nhìn thẳng vào kẻ thù đến giây phút cuối cùng.
Một viên đạn nổ, rồi nhiều viên nữa vang lên, kết thúc cuộc đời người thanh niên 24 tuổi.
Nhưng hình ảnh anh đứng hiên ngang, mắt sáng rực giữa pháp trường đã khiến cả thế giới rúng động.

Tin anh hy sinh lan nhanh khắp trong và ngoài nước. Nhiều thanh niên ở Cuba, Venezuela, Chile, Triều Tiên… đã xuống đường biểu tình, đòi trả tự do cho Nguyễn Văn Trỗi, coi anh là biểu tượng của phong trào chống Mỹ toàn cầu.

4. Tổ quốc ghi danh – nhân dân tạc dạ

Sau ngày đất nước thống nhất, Đảng, Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho Nguyễn Văn Trỗi.
Tên anh được đặt cho nhiều con đường, trường học, nhà văn hóa, đội thanh niên tình nguyện khắp cả nước.

Tại TP. Hồ Chí Minh, cầu Công Lý – nơi anh thực hiện nhiệm vụ được đổi tên thành cầu Nguyễn Văn Trỗi – như một lời tri ân của nhân dân với người anh hùng trẻ tuổi.
Ngôi mộ của anh tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP. Hồ Chí Minh luôn rợp hoa tươi, là điểm đến của bao đoàn thanh niên đến dâng hương tưởng niệm.

5. Từ pháp trường đến huyền thoại

Nguyễn Văn Trỗi đã đi xa, nhưng câu nói của anh vẫn vang vọng trong lòng các thế hệ trẻ Việt Nam:

“Tôi chết, nhưng hàng triệu người khác sẽ đứng lên vì Tổ quốc.”

Anh không chỉ là một người chiến sĩ biệt động, mà còn là tượng trưng cho bản lĩnh, khí phách của tuổi trẻ Việt Nam – dám nghĩ, dám làm, dám hy sinh vì độc lập tự do.
Ngày nay, mỗi khi nhắc đến Nguyễn Văn Trỗi, người ta nhớ về tuổi 20 gan dạ, đôi mắt sáng niềm tin và tiếng hô bất khuất trước họng súng giặc – một biểu tượng của “thời hoa lửa” rực sáng trong lịch sử dân tộc.

“Anh ngã xuống, giữa mùa xuân tuổi trẻ,
Đất nước gọi tên anh – Nguyễn Văn Trỗi – người con của tự do.”