NGUYỄN VĂN TRỖI: NGƯỜI THỢ ĐIỆN BIỆT ĐỘNG SÀI GÒN VÀ LỜI HÔ BẤT TỬ TRƯỚC PHÁP TRƯỜNG
Cậu bé Quảng Nam đến Sài Gòn
Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 ở vùng quê Quảng Nam, mảnh đất nổi tiếng với truyền thống kiên cường. Gia đình nghèo, cha mẹ mất sớm nên anh phải tự lo cuộc sống từ khi còn nhỏ. Anh vào Sài Gòn, làm thợ điện, vừa học nghề, vừa kiếm sống.
Chứng kiến cảnh người dân miền Nam sống dưới chế độ đàn áp, đất nước bị chia cắt, anh sớm có tình cảm với cách mạng và quyết tâm tham gia.
Từ thợ điện thành chiến sĩ biệt động
Anh tham gia lực lượng biệt động thành phố Sài Gòn, một lực lượng đặc biệt gồm những người hoạt động bí mật ngay trong lòng địch, thực hiện các nhiệm vụ nguy hiểm. Với nghề thợ điện, anh có điều kiện thuận lợi để ra vào nhiều nơi, thu thập thông tin.
Nhờ gan dạ, mưu trí và tinh thần kỷ luật, anh được giao những nhiệm vụ quan trọng. Cùng thời điểm, anh xây dựng gia đình với chị Phan Thị Quyên, người cũng ủng hộ cách mạng.
Nhiệm vụ cầu Công Lý và cuộc bắt giữ
Năm 1964, khi Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Mắc Namara dự kiến đến Sài Gòn, tổ chức giao cho anh nhiệm vụ đặt mìn ở cầu Công Lý để ám sát. Đây là một nhiệm vụ nguy hiểm, đòi hỏi bình tĩnh và dũng cảm.
Tuy nhiên, trước khi hành động, địch phát hiện, anh bị bắt ngày 9 tháng 5 năm 1964. Anh bị đưa về giam giữ, tra tấn rất dã man, nhưng không hé lộ bất cứ thông tin nào về tổ chức.
Phiên tòa và tiếng nói của lương tri
Việc anh bị bắt gây xôn xao dư luận. Nhiều người dân trong và ngoài nước lên tiếng đòi trả tự do cho anh. Dù vậy, chính quyền Sài Gòn đã đưa anh ra tòa án quân sự và tuyên án tử hình.
Trong nhà tù, anh luôn giữ vững tinh thần, bình thản đón nhận bản án, tin tưởng vào chiến thắng của cách mạng.
Ngày 15 tháng 10 năm 1964
Hôm ấy, anh bị đưa ra pháp trường. Theo tài liệu ghi lại, anh bình tĩnh bước đi, hô vang những lời khẩu hiệu cuối cùng, nhắn gửi đồng bào, đả đảo đế quốc Mỹ, đả đảo bọn bán nước, và hô Hồ Chí Minh muôn năm. Anh hy sinh khi mới 24 tuổi.
Sau này, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhiều trường học, đường phố mang tên anh, và hình ảnh chị Phan Thị Quyên bên người chồng trở thành biểu tượng của tình yêu, lòng thủy chung và ý chí kiên cường.
Ý nghĩa và bài học cho thế hệ trẻ
• Dũng cảm, kiên định trước kẻ thù, tin tưởng vào ngày chiến thắng.
• Trung thành với lý tưởng, đặt lợi ích dân tộc lên trên hạnh phúc cá nhân.
• Tấm gương thanh niên yêu nước với khát vọng hòa bình, thống nhất.
• Bài học: tuổi trẻ cần có lý tưởng sống đẹp và sẵn sàng cống hiến.
