NGUYỄN VĂN TRỖI – NGƯỜI THỢ ĐIỆN SÀI GÒN VÀ NHỮNG PHÚT CUỐI Ở PHÁP TRƯỜNG NĂM 1964

Nguyễn Văn Trỗi (1940–1964) sinh ngày 1/2/1940 trong một gia đình nghèo, có

truyền thống cách mạng ở làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Anh là

công nhân thợ điện ở Sài Gòn, tham gia lực lượng biệt động và được truy tặng danh hiệu

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên anh trở thành biểu tượng của khí phách

thanh niên Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Mẹ mất khi anh mới 10 tuổi, anh sớm phải làm lụng đỡ đần gia đình rồi vào Sài

Gòn làm ăn và trở thành thợ điện. Cha anh, ông Nguyễn Văn Hóa, từng tham gia cách

mạng thời chống Pháp và đào hầm bí mật trong nhà để nuôi giấu cán bộ; truyền thống

ấy đã nuôi dưỡng chí khí yêu nước trong anh. Năm 1963, anh gặp chị Phan Thị Quyên

và hai người nên vợ chồng ngày 21/4/1964.

Ngày 2/5/1964, anh xung phong nhận nhiệm vụ đặt mìn ở cầu Công Lý (nay là cầu

Nguyễn Văn Trỗi) để ám sát phái đoàn quân sự – chính trị cao cấp của Mỹ do Bộ trưởng

Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu. Nhiệm vụ bị bại lộ, 22 giờ ngày 9/5/1964 anh

bị bắt và bị giam ở nhà lao Chí Hòa, nơi chị Quyên hằng ngày đến thăm nuôi chồng.

Ngày 9/10/1964, du kích quân Venezuela bắt giữ tùy viên quân sự Mỹ Michael Smolen

để đòi trả tự do cho anh. Thế nhưng, ngay khi viên trung tá này được thả, chính quyền

Sài Gòn vẫn đưa anh ra pháp trường.

Ngày 15/10/1964, anh bị xử bắn ở sân sau nhà lao Chí Hòa lúc 9 giờ 45 phút. Tại

pháp trường, anh rất bình thản: anh giật mảnh băng đen bịt mắt, nói rằng muốn được

nhìn mảnh đất quê hương thân yêu rồi hô vang khẩu hiệu chống đế quốc Mỹ. Anh hy

sinh khi mới 24 tuổi.

Sau khi hy sinh, hài cốt anh được an táng ở nghĩa trang Văn Giáp, về sau được đưa

về Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh theo nguyện vọng của gia đình. Ngày

15/10 hằng năm được chọn làm Ngày truyền thống thanh niên công nhân Thành phố Hồ

Chí Minh, nhắc nhở tuổi trẻ thành phố hãy “sống như anh”. Nguyễn Văn Trỗi chỉ là một

người thợ điện bình thường nhưng đã dám nhận nhiệm vụ khó khăn và giữ vững khí

phách đến phút cuối cùng. Câu chuyện của anh nhắc học sinh chúng em rằng ai cũng có

thể làm nên điều ý nghĩa nếu có lý tưởng và trách nhiệm với đất nước. Em xin hứa chăm

chỉ học tập, sống trung thực và biết ơn những người đã hy sinh để có hòa bình hôm nay.