Nguyễn Văn Trỗi – Người thợ điện trở thành chiến sĩ biệt động

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1-2-1940 tại Thanh Quýt, Điện Bàn, Quảng Nam. Sau Hiệp định Genève, ông theo gia đình vào Sài Gòn. Tại đây, ông làm công nhân, sau đó trở thành thợ điện tại Nhà máy điện Chợ Quán.

Cuộc sống của một người công nhân ở Sài Gòn đã đưa Nguyễn Văn Trỗi đến với phong trào cách mạng. Ông tham gia lực lượng biệt động thuộc Đại đội Quyết tử 65, hoạt động tại khu vực Tây Nam Sài Gòn. Đầu năm 1964, ông được đưa về căn cứ Rừng Thơm ở Long An để học tập chính trị và huấn luyện nghiệp vụ biệt động.

Năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ của tổ chức. Tuy nhiên, kế hoạch không thành công và ông bị bắt vào đêm 9-5-1964. Sau đó, ông bị giam giữ tại nhà lao Chí Hòa.

Trong thời gian bị giam, Nguyễn Văn Trỗi trở thành một biểu tượng của tinh thần kiên định. Chính quyền Sài Gòn khi đó đưa ông ra xét xử và kết án tử hình.

Có một thời điểm việc thi hành án được tạm hoãn trong bối cảnh có hoạt động trao đổi tù binh liên quan đến một sĩ quan Mỹ bị bắt ở Venezuela. Tuy nhiên, sau đó chính quyền Sài Gòn vẫn quyết định thi hành án. Nguyễn Văn Trỗi bị xử bắn vào ngày 15-10-1964.

Ông hy sinh khi mới 24 tuổi.

Sau khi qua đời, hình ảnh Nguyễn Văn Trỗi được biết đến rộng rãi ở Việt Nam và nhiều nước. Tên ông được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng đang lưu giữ những hiện vật, tư liệu liên quan đến ông.

Câu chuyện Nguyễn Văn Trỗi thường được nhắc đến như câu chuyện của một người thanh niên bình thường: từng làm công nhân, có gia đình và những dự định riêng. Nhưng trong hoàn cảnh đất nước có chiến tranh, ông lựa chọn tham gia hoạt động cách mạng.

Điều khiến câu chuyện ấy có sức sống lâu dài chính là tuổi đời của ông. Nguyễn Văn Trỗi hy sinh khi còn rất trẻ, nhưng tên tuổi đã trở thành một phần ký ức của thế hệ thanh niên Việt Nam trong những năm chống Mỹ.