Nguyễn Văn Trỗi – người thợ điện trước giờ phút cuối

Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại Quảng Nam, trong một gia đình lao động. Sau khi vào Sài Gòn làm công nhân, ông tham gia hoạt động cách mạng. Cuộc sống của một người thợ điện trẻ tuổi tưởng như rất bình thường, nhưng chiến tranh đã đưa ông vào những nhiệm vụ nguy hiểm giữa lòng thành phố.

Năm 1964, Nguyễn Văn Trỗi nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm thực hiện một cuộc tấn công nhằm vào Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara trong chuyến thăm Sài Gòn. Kế hoạch không thành công và ông bị bắt. Sau đó, ông bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa đưa ra xét xử và kết án tử hình.

Trong những tháng ngày bị giam giữ, Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ thái độ kiên định. Câu chuyện về ông được biết đến rộng rãi hơn khi một nhóm du kích Venezuela bắt cóc một sĩ quan Mỹ để yêu cầu trao đổi. Trước sức ép ấy, chính quyền Sài Gòn tạm hoãn việc xử tử ông. Tuy nhiên, sau khi con tin được thả, bản án được thi hành.

Ngày 15/10/1964, Nguyễn Văn Trỗi bị xử bắn tại sân sau nhà lao Chí Hòa. Ông mới 24 tuổi.

Những hình ảnh ghi lại trước giờ hành quyết cho thấy một người thanh niên vẫn giữ vẻ bình tĩnh. Câu nói của ông trước khi hy sinh sau này được nhắc lại trong nhiều tài liệu và trở thành biểu tượng của tinh thần bất khuất. Câu chuyện ấy cũng khiến tên tuổi Nguyễn Văn Trỗi được biết đến ở nhiều nước trên thế giới.

Sau khi ông hy sinh, câu chuyện về người công nhân trẻ trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học, sân khấu và điện ảnh. Tên Nguyễn Văn Trỗi được đặt cho nhiều con đường, trường học và công trình trên cả nước.

Nhưng phía sau cái tên đã trở thành biểu tượng ấy vẫn là một người chồng trẻ. Nguyễn Văn Trỗi kết hôn với Phan Thị Quyên không lâu trước khi bị bắt. Họ chưa có một cuộc sống gia đình trọn vẹn thì chiến tranh đã chia lìa họ. Câu chuyện về hai người khiến hình ảnh Nguyễn Văn Trỗi càng trở nên gần gũi: ông không chỉ là một người chiến sĩ, mà còn là một người chồng có một gia đình đang chờ đợi.

Hơn 60 năm đã trôi qua, những thế hệ sinh sau chiến tranh có thể khó hình dung một người 24 tuổi lại phải đối mặt với cái chết như thế nào. Nhưng chính khoảng cách ấy càng khiến câu chuyện đáng được kể lại. Bởi Nguyễn Văn Trỗi cũng từng có những mong ước rất bình thường: một công việc, một mái nhà và một cuộc sống bên người mình yêu.

Ông đã không có cơ hội sống cuộc đời ấy.

Ngày nay, khi đi qua những con đường mang tên Nguyễn Văn Trỗi, có lẽ chúng ta không nên chỉ nhớ đến một người anh hùng trong sách lịch sử. Hãy nhớ rằng đó từng là một chàng trai 24 tuổi, đã gửi lại tuổi trẻ của mình trong một thời đại mà đất nước còn chìm trong chiến tranh.

Và điều thế hệ sau có thể làm để những người như ông không bị lãng quên chính là hiểu rằng hòa bình không phải điều tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng những cuộc đời rất trẻ, những gia đình dang dở và những ước mơ chưa kịp thành hiện thực.