NGUYỄN VĂN TRỖI – TẤM GƯƠNG KIÊN TRUNG VÀ LỜI HÔ SỐNG MÃI TRÊN PHÁP TRƯỜNG

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tinh thần bất khuất của thanh niên Việt Nam đã được thể hiện sáng ngời qua nhiều tấm gương hy sinh oanh liệt. Trong đó, Anh hùng Liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi với những phút giây cuối cùng đầy bản lĩnh tại pháp trường Chí Hòa đã trở thành biểu tượng bất tử cho khí tiết cách mạng và lòng yêu nước cháy dâng của tuổi trẻ.

Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng (nay là xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam). Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, tận mắt chứng kiến sự tàn phá của chiến tranh, ông sớm sục sôi ý chí chống ngoại xâm. Năm 1956, Nguyễn Văn Trỗi ra Đà Nẵng rồi vào Sài Gòn làm thợ điện tại Hãng hoả xa Sài Gòn và sau đó là Nhà máy điện Chợ Quán. Tại đây, ông được giác ngộ cách mạng và trở thành chiến sĩ Biệt động Sài Gòn thuộc Quân khu Sai Gòn - Gia Định.

Tháng 5 năm 1964, phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sang Sài Gòn để thực hiện kế hoạch tăng cường chiến tranh xâm lược. Nhận được lệnh từ cấp trên, Nguyễn Văn Trỗi xung phong nhận nhiệm vụ gài mìn tại cầu Công Lý (nay là cầu Nguyễn Văn Trỗi) – con đường đắc địa mà đoàn xe của McNamara sẽ đi qua.

Đêm ngày 9 tháng 5 năm 1964, khi đang chuẩn bị công việc gài mìn tại khu vực cầu Công Lý, Nguyễn Văn Trỗi không may bị lộ và bị lực lượng chính quyền Sài Gòn bắt giữ. Biết ông là chiến sĩ biệt động, chính quyền Mỹ - Ngụy đã dùng mọi hình thức tra tấn dã man từ điện giật, đánh đập đến uy hiếp tinh thần nhằm khai thác bí mật về tổ chức biệt động. Tuy nhiên, bằng bản lĩnh kiên cường, ông nhất quyết không khai báo một thông tin nào của đồng đội và tổ chức.

Sự kiện Nguyễn Văn Trỗi bị bắt và bị tuyên án tử hình đã dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ trên toàn thế giới. Tại Venezuela, lực lượng du kích Nguyễn Văn Trỗi (FALN) đã bắt sống một sĩ quan Không quân Mỹ (Trung tá Michael Smolen) để đòi đổi lấy tự do cho Nguyễn Văn Trỗi. Tuy nhiên, chính quyền Mỹ và chính quyền Sài Gòn đã nuốt lời. Ngay sau khi sĩ quan Mỹ được thả, chúng lập tức đưa Nguyễn Văn Trỗi ra xử bắn.

Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại khám Chí Hòa (Sài Gòn), trước họng súng của kẻ thù, Nguyễn Văn Trỗi vẫn giữ vững phong thái chủ động, kiên cường. Ông từ chối bịt mắt và thẳng thắn tuyên bố trước các nhà báo trong và ngoài nước: "Tôi không có tội, kẻ có tội là quân xâm lược Mỹ!".

Nối tiếp những giây phút thiêng liêng ấy, trước khi tiếng súng vang lên, Nguyễn Văn Trỗi đã hô vang những lời huyết lệ:

"Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Đả đảo Nguyễn Khánh! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!"

Khí tiết lẫm liệt của Nguyễn Văn Trỗi tại pháp trường đã làm rung động triệu trái tim nhân loại tiến bộ. Ngày 15 tháng 10 năm 1964, ông trút hơi thở cuối cùng khi mới 24 tuổi. Sau khi hy sinh, Nguyễn Văn Trỗi được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Thành đông Thùy Dũng hạng Nhất. Hình ảnh và lời hô cuối cùng của ông trở thành ngọn lửa thúc giục hàng triệu thanh niên Việt Nam hăng hái lên đường ra trận "Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước".