NGUYỄN VĂN TRỖI: TIẾNG HÁT HIÊN NGANG VÀ LỜI TỪ BIỆT BẤT TỬ TRÊN PHÁP TRƯỜNG
Lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam là một bản trường ca hào hùng được viết nên bằng xương máu của hàng triệu người con ưu tú. Trong số những anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc, hình ảnh người thanh niên công nhân Nguyễn Văn Trỗi với nụ cười ngạo nghễ trước súng đạn kẻ thù đã trở thành một biểu tượng sáng ngời, một huyền thoại sống mãi trong tâm khảm của các thế hệ người Việt Nam và bạn bè yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới.
Nguyễn Văn Trỗi sinh năm 1940 tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Lớn lên trong một gia đình nghèo khó, sớm chịu cảnh áp bức dưới ách đô hộ của thực dân và đế quốc, từ khi còn là một thiếu niên, ông đã phải rời xa quê hương, vào Sài Gòn mưu sinh bằng nghề thợ điện. Sống giữa lòng đô thị miền Nam dưới chế độ tay sai ngột ngạt, chứng kiến bao cảnh đau thương, bất công của đồng bào, lòng yêu nước và ý chí đấu tranh cách mạng đã sớm nảy nở trong tâm hồn người thanh niên lao động chân chất ấy. Ông tham gia tổ chức Biệt động thành Sài Gòn, trực tiếp thực hiện nhiều nhiệm vụ hiểm nguy trong lòng địch.
Vào đầu năm 1964, trước âm mưu leo thang chiến tranh phá hoại miền Bắc và mở rộng chiến tranh xâm lược miền Nam của đế quốc Mỹ, một nhiệm vụ vô cùng đặc biệt và táo bạo đã được giao cho Nguyễn Văn Trỗi và đồng đội: tiêu diệt phái đoàn cao cấp của chính quyền Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu khi họ sang Sài Gòn thị sát. Với lòng dũng cảm phi thường và tinh thần quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh, Nguyễn Văn Trỗi cùng đồng đội đã kiên trì bám sát mục tiêu tại cầu Công Lý (nay là cầu Lê Văn Sỹ) để ra tay hành động.
Tuy nhiên, do lực lượng địch quá đông và có sự bất ngờ, việc không thành, Nguyễn Văn Trỗi đã sa vào tay giặc trong lúc đang làm nhiệm vụ. Từ giây phút ấy, kẻ thù đã sử dụng mọi thủ đoạn tra tấn tàn khốc nhất của nhà tù mật vụ để moi thông tin về tổ chức cơ sở cách mạng. Thế nhưng, trước đòn roi và cực hình dã man của giặc, người chiến sĩ biệt động Sài Gòn vẫn giữ trọn một lòng trung kiên, sắt đá, không một lời khai báo. Khí phách hiên ngang của anh khiến kẻ thù vừa khiếp sợ vừa nể phục.
Bất lực trước ý chí sắt đá của anh, chính quyền Mỹ - ngụy vội vã đưa Nguyễn Văn Trỗi ra tòa án quân sự và tuyên án tử hình. Trước phiên tòa của kẻ thù, anh đã biến vành móng ngựa thành diễn đàn tố cáo tội ác xâm lược của đế quốc Mỹ và ca ngợi cuộc kháng chiến chính nghĩa của nhân dân ta.
Trưa ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại sân nhà giam Chí Hòa, pháp trường đã được dựng lên để thi hành án tử hình Nguyễn Văn Trỗi. Trước giây phút hy sinh, khi tên linh mục hỏi anh có muốn ăn năn hối cải hay có di ngôn gì không, Nguyễn Văn Trỗi đã dõng dạc thốt lên những lời nói làm chấn động dư luận thế giới: "Không, tôi không có tội gì cả! Chỉ có đế quốc Mỹ mới là kẻ có tội!". Khi đao phủ bịt mắt, anh giật phăng mảnh vải đen ra và hét lớn: "Không! Phải để tôi nhìn tận mắt mảnh đất này!". Và trước loạt đạn tàn ác của kẻ thù, anh đã hô vang ba lần tên Tổ quốc: "Việt Nam muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!".
Sự hy sinh oanh liệt của Nguyễn Văn Trỗi ở tuổi 24 đầy nhựa sống đã trở thành một cột mốc chấn động, thôi thúc phong trào phản chiến lan rộng không chỉ ở Việt Nam mà trên toàn cầu. Tại nước cộng hòa Cuba, tên tuổi của anh đã trở thành biểu tượng của tinh thần anh hùng cách mạng, đến mức người anh hùng Cuba ấy từng thốt lên câu nói nổi tiếng: "Hãy nhớ lấy tên anh!".
Cuộc đời của Nguyễn Văn Trỗi tuy ngắn ngủi nhưng đã để lại một khúc tráng ca bất tử về lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần bất khuất của thanh niên Việt Nam. Tên tuổi và hình ảnh của anh sẽ mãi mãi khắc ghi trong lịch sử dân tộc như một ngọn đuốc thiêng liêng soi đường cho các thế hệ mai sau.
