Nguyễn Văn Trỗi – Tiếng hô bất tử trước pháp trường
Giữa những năm tháng khói lửa của cuộc kháng chiến chống Mỹ, có một người thợ điện trẻ tuổi đã bước vào lịch sử dân tộc bằng sự lựa chọn can trường và cái chết hiên ngang. Người ấy là Nguyễn Văn Trỗi.
Nguyễn Văn Trỗi sinh ra trong một gia đình nghèo tại làng Thanh Quýt, xã Điện Thắng, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Là con thứ ba trong gia đình, anh còn được gọi thân mật là Tư Trỗi. Sau Hiệp định Genève năm 1954, gia đình anh rời quê hương vào Sài Gòn mưu sinh. Lớn lên giữa đô thành phồn hoa nhưng đầy bất công, Trỗi học nghề thợ điện và làm việc tại Nhà máy điện Chợ Quán. Chính nơi đây, từ cuộc sống lam lũ của người lao động và nỗi đau mất nước, trong anh dần hình thành lý tưởng cách mạng.
Nguyễn Văn Trỗi tham gia lực lượng Biệt động thành, Đại đội quyết tử cánh Tây Nam Sài Gòn. Đầu năm 1964, anh được tập huấn đánh biệt động nội thành tại căn cứ Rừng Thơm (Đức Hòa, Long An), chuẩn bị cho những nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm. Tháng 5 năm ấy, anh được giao nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm tiêu diệt phái đoàn quân sự – chính trị cao cấp của Hoa Kỳ do Robert McNamara dẫn đầu.
Ban đầu, nhiệm vụ được phân công cho một đồng đội khác. Nhưng biết đồng chí mình đã có con nhỏ, còn bản thân vừa mới cưới vợ được mười ngày, Nguyễn Văn Trỗi vẫn kiên quyết xung phong nhận nhiệm vụ. Với anh, Tổ quốc luôn lớn hơn hạnh phúc riêng. Kế hoạch không may bị bại lộ, và lúc 22 giờ ngày 9 tháng 5 năm 1964, anh bị bắt.
Chính quyền Việt Nam Cộng hòa đưa Nguyễn Văn Trỗi ra tòa án quân sự và kết án tử hình. Tin anh sắp bị xử bắn lan ra thế giới, gây chấn động dư luận quốc tế. Tại Venezuela, một nhóm du kích đã bắt sống trung tá Mỹ Micheal Smolen, yêu cầu trao đổi tù binh để cứu Nguyễn Văn Trỗi. Trước sức ép ấy, chính quyền Sài Gòn buộc phải tạm hoãn việc hành quyết. Nhưng khi Micheal Smolen được thả, họ lập tức trở mặt, bí mật đưa Nguyễn Văn Trỗi đi xử bắn.
Sáng ngày 15 tháng 10 năm 1964, tại sân sau nhà lao Khám Chí Hòa, trước sự chứng kiến của nhiều phóng viên nước ngoài, Nguyễn Văn Trỗi hiên ngang bước ra pháp trường. Giữa họng súng kẻ thù, anh dõng dạc hô vang:
“Hãy nhớ lấy lời tôi! Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm! Việt Nam muôn năm!”
Tiếng hô ấy vang lên như lời thề sắt đá, khắc sâu vào lương tri nhân loại.
Thi thể anh bị chôn giấu bí mật tại nghĩa trang Văn Giáp, Giồng Ông Tố. Sau ba ngày tìm kiếm trong đau đớn và lo lắng, cha và người vợ trẻ của anh mới tìm được mộ. Sự hy sinh của Nguyễn Văn Trỗi đã trở thành biểu tượng rực sáng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết:
“Vì Tổ quốc, vì nhân dân, liệt sĩ Nguyễn Văn Trỗi đã anh dũng đấu tranh chống đế quốc Mỹ đến hơi thở cuối cùng. Chí khí lẫm liệt của Anh hùng Trỗi là một tấm gương cách mạng sáng ngời cho mọi người yêu nước – nhất là cho các cháu thanh niên học tập.”
Nguyễn Văn Trỗi ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, nhưng tên anh đã sống mãi cùng lịch sử dân tộc, như một ngọn lửa không bao giờ tắt của lòng yêu nước và khí phách Việt Nam.
