Nguyễn Văn Trỗi-Tinh thần chiến đấu của biệt động trước Mậu Thân
Nguyễn Văn Trỗi Nguyễn Văn Trỗi là một chiến sĩ biệt động Sài Gòn hoạt động trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam. Ông được biết đến nhiều nhất qua nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý nhằm vào đoàn xe của Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara, sau đó bị bắt và bị xử bắn năm 1964. Hình tượng của ông trở thành một biểu tượng được tưởng niệm rộng rãi tại Việt Nam.
Cuộc đời và hoạt động
Sinh ngày 1/2/1940 tại làng Thanh Quýt, huyện Điện Bàn (nay thuộc tỉnh Quảng Nam), Nguyễn Văn Trỗi theo gia đình vào Sài Gòn sau Hiệp định Genève. Ông làm nghề thợ điện tại Nhà máy điện Chợ Quán, rồi tham gia lực lượng biệt động nội thành thuộc Đại đội Quyết tử 65. Đầu năm 1964, ông được huấn luyện về tác chiến biệt động trước khi nhận nhiệm vụ đặc biệt.
Sự kiện năm 1964
Tháng 5/1964, Nguyễn Văn Trỗi được giao nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý để tấn công đoàn xe dự kiến chở Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara. Kế hoạch không thành do ông bị phát hiện và bắt giữ vào ngày 9/5/1964. Sau phiên tòa quân sự, ông bị tuyên án tử hình và bị xử bắn ngày 15/10/1964 tại Khám Chí Hòa. Theo nhiều ghi chép, trong những phút cuối đời ông đã hô các khẩu hiệu chính trị trước khi bị hành quyết.
Di sản và sự tưởng niệm
Sau khi qua đời, Nguyễn Văn Trỗi được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học, công trình công cộng và cầu trên khắp Việt Nam; quê hương Điện Bàn có nhà lưu niệm dành cho ông, còn phần mộ hiện được an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh. Hình tượng của ông cũng xuất hiện trong sách, phim và nhiều tác phẩm nghệ thuật về lịch sử cách mạng Việt Nam.
Ý nghĩa lịch sử
Nguyễn Văn Trỗi là một nhân vật có ý nghĩa biểu tượng trong ký ức lịch sử và văn hóa chính thống của Việt Nam về thời kỳ chiến tranh. Tùy theo bối cảnh lịch sử và góc nhìn, hành động của ông được diễn giải khác nhau; trong lịch sử Việt Nam đương đại, ông được tưởng niệm như một liệt sĩ và chiến sĩ biệt động đã hy sinh trong cuộc đấu tranh cách mạng.
