Nguyễn Văn Trỗi trong những ngày ở nhà lao Chí Hòa

Sau khi bị bắt ngày 9/5/1964, Nguyễn Văn Trỗi bị giam tại nhà lao Chí Hòa ở Sài Gòn. Đây là khoảng thời gian thử thách đặc biệt đối với người chiến sĩ trẻ. Từ một người hoạt động bí mật, anh trở thành tù nhân và phải đối mặt với những cuộc thẩm vấn nhằm khai thác thông tin về tổ chức, đồng đội và hoạt động cách mạng.

Các tư liệu lịch sử cho biết Nguyễn Văn Trỗi đã chịu nhiều hình thức tra tấn và sức ép trong thời gian bị giam giữ. Tuy nhiên, anh vẫn giữ thái độ kiên định, không khai báo những điều có thể gây tổn hại cho tổ chức. Chính sự kiên cường ấy đã trở thành một trong những điểm nổi bật nhất trong hình tượng Nguyễn Văn Trỗi.

Trong nhà tù, cuộc sống của người chiến sĩ vẫn gắn với tình cảm gia đình. Nguyễn Văn Trỗi viết nhiều lá thư gửi cho vợ là Phan Thị Quyên và người thân. Những bức thư ấy hiện là những tư liệu quý giúp hậu thế nhìn thấy một Nguyễn Văn Trỗi không chỉ là người chiến sĩ mà còn là một người chồng trẻ giàu tình cảm.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia hiện lưu giữ 10 bức thư của Nguyễn Văn Trỗi gửi từ nhà lao cùng nhiều kỷ vật khác. Nội dung những bức thư thể hiện tình cảm đối với gia đình đồng thời cho thấy trách nhiệm của anh đối với đất nước.

Thời gian trong nhà lao cũng là lúc Nguyễn Văn Trỗi phải đối diện với câu hỏi về sự sống và cái chết. Khi bản án tử hình được đưa ra, anh biết rằng mình có thể không còn cơ hội trở về với gia đình. Tuy nhiên, những tư liệu còn lại cho thấy anh vẫn giữ tinh thần bình tĩnh.

Nhìn lại những ngày cuối đời của Nguyễn Văn Trỗi, điều khiến nhiều người xúc động chính là sự kết hợp giữa tình cảm riêng tư và lý tưởng lớn lao. Anh yêu gia đình, trân trọng cuộc sống nhưng vẫn lựa chọn đặt trách nhiệm đối với đất nước lên trên sự an toàn của bản thân.