Nguyễn Văn Trỗi: Tư thế hiên ngang trên pháp trường (1940 - 1964)

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Nguyễn Văn Trỗi nổi lên như một ngọn đuốc sáng rực của phong trào đấu tranh đô thị. Là một thợ điện làm việc tại Sài Gòn, anh sớm giác ngộ cách mạng và gia nhập lực lượng Biệt động thành phố. Hoạt động ngay trong sào huyệt của kẻ thù, nơi mạng lưới mật vụ giăng kín, Nguyễn Văn Trỗi luôn thể hiện sự mưu trí và lòng trung thành tuyệt đối với lý tưởng giải phóng miền Nam.

Tháng 5 năm 1964, nhận được tin phái đoàn quân sự cấp cao của Mỹ do Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara dẫn đầu sẽ đến Sài Gòn, anh Trỗi đã tình nguyện nhận nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm: gài mìn tại cầu Công Lý để tiêu diệt McNamara. Nếu thành công, đây sẽ là đòn giáng mạnh mẽ vào ý chí xâm lược của đế quốc Mỹ. Tuy nhiên, sự việc bại lộ, anh bị bắt vào ngày 9 tháng 5 năm 1964.

Trong tù, dù phải chịu đựng những đòn tra tấn dã man, anh Trỗi vẫn kiên trung không khai báo. Biết không thể khuất phục, ngày 15 tháng 10 năm 1964, chính quyền Sài Gòn đưa anh ra xử bắn tại nhà lao Chí Hòa. Phút cuối cùng, đối diện với nòng súng của kẻ thù và ống kính phóng viên quốc tế, Nguyễn Văn Trỗi giật phăng chiếc băng đen bịt mắt, dõng dạc: "Không, phải để tôi nhìn mảnh đất này, mảnh đất thân yêu của tôi!". Tiếng hô "Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chí Minh muôn năm!" của anh trước lúc ngã xuống đã làm chấn động dư luận toàn cầu, khơi dậy phong trào phản chiến lan rộng khắp thế giới.