Nguyễn Văn Trỗi – Tuổi hai mươi tư còn mãi trong ký ức

Hai mươi tư tuổi, nhiều người mới bắt đầu ổn định công việc, xây dựng gia đình và nghĩ đến những dự định dài lâu. Với Nguyễn Văn Trỗi, cuộc đời dừng lại ở tuổi ấy. Bởi vậy, khi đọc về anh, bên cạnh lòng kính trọng, người ta còn cảm thấy tiếc thương cho một người trẻ không có cơ hội sống trọn những năm tháng phía trước.

Nguyễn Văn Trỗi sinh ngày 1 tháng 2 năm 1940 tại làng Thanh Quýt, Điện Bàn, Quảng Nam. Anh vào Sài Gòn làm nghề điện, sau đó tham gia lực lượng biệt động. Xuất thân từ cuộc sống lao động bình thường, anh bước vào hoạt động cách mạng trong hoàn cảnh chiến tranh ngày càng tác động sâu sắc đến đời sống. Nguồn: Tiểu sử Nguyễn Văn Trỗi, Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi.

Tháng 5 năm 1964, anh nhận nhiệm vụ đặt mìn tại cầu Công Lý, nhằm vào phái đoàn do Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert McNamara dẫn đầu. Kế hoạch bị phát hiện, anh bị bắt ngày 9 tháng 5 khi đang thực hiện nhiệm vụ. Sau thời gian giam giữ và xét xử, anh bị xử bắn tại Khám Chí Hòa ngày 15 tháng 10 năm 1964. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam – Hồ sơ Nguyễn Văn Trỗi.

Những mốc thời gian ấy chỉ cách nhau vài tháng, nhưng đã khép lại cả một cuộc đời. Khi tìm hiểu lịch sử, đôi khi chúng ta đi qua những con số quá nhanh mà quên rằng phía sau mỗi ngày tháng là một con người, một gia đình và những điều không thể tiếp tục. Với anh Trỗi, tuổi trẻ còn gắn với cuộc hôn nhân vừa bắt đầu cùng chị Phan Thị Quyên. Câu chuyện của hai người được kể lại trong bài viết về cuộc đời Nguyễn Văn Trỗi trên báo Tuổi Trẻ.

Chi tiết ấy khiến hình ảnh anh trở nên gần gũi. Trước khi trở thành một tên tuổi được nhiều thế hệ biết đến, anh là người lao động trẻ, có mái ấm và những tình cảm riêng. Hiểu điều đó, chúng ta càng cảm nhận rõ cái giá của chiến tranh qua những cuộc đời cụ thể.

Trong các tư liệu về những giờ phút cuối cùng, Nguyễn Văn Trỗi được ghi nhớ với thái độ kiên định và lời khẳng định niềm tin vào độc lập của đất nước. Hình ảnh ấy sau này trở thành cảm hứng cho tác phẩm Sống như anh và nhiều sáng tác văn học, nghệ thuật. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam.

Đọc câu chuyện về anh hôm nay, mỗi người có thể dành một khoảng lặng để nghĩ về thế hệ đã sống giữa chiến tranh. Họ phải đối diện với những lựa chọn và hiểm nguy mà người trẻ trong hòa bình ít khi trải qua. Sự tưởng nhớ vì thế cần đi cùng thái độ nghiêm túc với lịch sử, trân trọng tư liệu và không thêm thắt những lời nói, hành động khi chưa có căn cứ.

Với thanh niên đang học tập và lao động, cuộc đời Nguyễn Văn Trỗi cũng gợi ra câu hỏi về cách sử dụng tuổi trẻ của mình. Chúng ta có thể bắt đầu bằng việc học nghề cho vững, làm việc trung thực, giữ trách nhiệm với gia đình và quan tâm đến cộng đồng. Một sáng kiến giúp đồng nghiệp bớt vất vả, một công việc được hoàn thành cẩn thận hay một lần giúp đỡ người gặp khó khăn đều có giá trị thiết thực.

Nguyễn Văn Trỗi không được chứng kiến ngày chiến tranh kết thúc. Nhớ về anh, chúng ta càng thấy quý những điều bình thường đang có: một ngày đi làm an toàn, một buổi trở về bên người thân, một dự định có thời gian để thực hiện. Sống có trách nhiệm với cuộc đời mình và góp phần gìn giữ cuộc sống yên bình ấy là cách để lòng biết ơn trở thành hành động hằng ngày.