Nguyễn Văn Trường – Hơn 30 năm nặng lòng với những người đồng đội đã nằm lại

Nếu có một thứ mà chiến tranh không thể lấy đi, thì đó là tình đồng đội. Đối với cựu chiến binh, thương binh Nguyễn Văn Trường ở Đà Nẵng, tình cảm ấy đã theo ông suốt nhiều thập niên sau ngày đất nước hòa bình. Hơn 30 năm qua, ông miệt mài phối hợp tìm kiếm, cất bốc và đưa 25 hài cốt liệt sĩ về an táng tại quê nhà.

Người lính trẻ năm 1965

Tháng 9/1965, thanh niên Nguyễn Văn Trường lên đường nhập ngũ. Ông được biên chế vào Đại đội 51, Trung đoàn 225, sau này thuộc Sư đoàn 365, Quân chủng Phòng không - Không quân. Đó là những năm tháng chiến tranh ác liệt. Người lính trẻ phải làm nhiệm vụ trong điều kiện vô cùng khó khăn. Sau hơn một năm phấn đấu, rèn luyện và công tác, ông được kết nạp vào Đảng. Năm 1969, ông có một kỷ niệm đặc biệt: được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh khi Người đến thăm và chúc Tết cán bộ, chiến sĩ Quân chủng Phòng không - Không quân dịp Tết Kỷ Dậu. Đó là một ký ức ông mang theo suốt cuộc đời.

Những người không trở về

Trong chiến tranh, ông chứng kiến nhiều đồng đội hy sinh. Có những người hy sinh ngay trên chiến trường. Có những người được biết là đã nằm lại ở một khu vực nào đó nhưng sau chiến tranh vẫn không thể tìm được hài cốt. Chiến tranh kết thúc. Những người còn sống trở về. Nhưng với Nguyễn Văn Trường, câu chuyện của những người đã nằm lại vẫn chưa kết thúc. Ông hiểu rằng phía sau mỗi người lính mất tích là một gia đình. Một người mẹ. Một người cha. Một người vợ. Những người con. Họ vẫn chờ đợi.

Cuốn sổ tay của người lính

Một trong những hình ảnh đặc biệt trong câu chuyện của ông Trường là cuốn sổ ghi chép thông tin về đồng đội.

Trong chiến tranh, những thông tin ấy có thể chỉ là những ghi nhớ rất nhỏ.

Tên.

Đơn vị.

Địa điểm.

Một trận đánh.

Một khu vực.

Nhưng sau hàng chục năm, những thông tin tưởng như nhỏ bé ấy lại trở thành manh mối quý giá.

Ông cẩn thận lưu giữ.

Rồi khi có điều kiện, ông tìm cách đối chiếu, xác minh.

Đó là công việc đòi hỏi sự kiên trì.

Hơn 30 năm đi tìm

Sau chiến tranh, ông Trường không chỉ ngồi chờ thông tin.

Ông chủ động phối hợp với những người có liên quan để tìm kiếm đồng đội.

Hành trình kéo dài nhiều năm.

Có khi phải trở lại những chiến trường cũ.

Có khi phải tìm kiếm thông tin từ nhân chứng.

Có khi phải đối chiếu những dữ liệu đã rất cũ.

Nhưng ông vẫn làm.

Kết quả là trong hơn 30 năm, ông đã phối hợp tìm kiếm và cất bốc được 25 hài cốt liệt sĩ, đưa về an táng tại nghĩa trang liệt sĩ quê nhà.

25 người.

25 cuộc đời.

25 gia đình có thêm cơ hội được đón người thân trở về.

Vì sao ông vẫn tiếp tục?

Có lẽ câu trả lời nằm trong chính tình đồng đội.

Những người lính đã từng sống bên nhau trong chiến tranh hiểu rằng sự sống của mỗi người nhiều khi phụ thuộc vào đồng đội.

Hôm nay anh giúp tôi.

Ngày mai tôi giúp anh.

Cùng chia nhau từng phần lương thực.

Cùng vượt qua gian khổ.

Cùng bảo vệ nhau trong những lúc nguy hiểm.

Vì thế, khi một người hy sinh, những người còn sống cảm thấy mình có trách nhiệm với người đã nằm xuống.

Nguyễn Văn Trường đã mang trách nhiệm ấy đi qua nhiều thập niên.

Không để đồng đội bị lãng quên

Tìm hài cốt liệt sĩ không đơn giản là tìm một phần mộ.

Đó còn là hành trình tìm lại tên tuổi, quê hương và ký ức của một con người.

Một người lính đã hy sinh có thể nằm lại ở một vùng đất rất xa quê.

Nếu không có người tìm kiếm, thông tin có thể bị thất lạc theo thời gian.

Nếu không có những nhân chứng còn sống, nhiều câu chuyện có thể biến mất.

Vì vậy, việc những cựu chiến binh như ông Trường lưu giữ ký ức và tìm kiếm đồng đội có ý nghĩa đặc biệt.

Nghĩa tình không tính bằng năm tháng

Ba mươi năm là một khoảng thời gian rất dài.

Một người có thể đã nghỉ hưu.

Con cái đã trưởng thành.

Cháu chắt đã ra đời.

Nhưng với Nguyễn Văn Trường, nghĩa tình với đồng đội vẫn còn.

Điều đó cho thấy có những tình cảm không bị thời gian làm phai nhạt.

Tình đồng đội là một trong số đó.

Bài học dành cho thế hệ trẻ

Câu chuyện của ông Nguyễn Văn Trường đem đến một bài học quan trọng:

Hãy biết trân trọng những người đã hy sinh vì cuộc sống hôm nay.

Các em học sinh hôm nay được sinh ra trong hòa bình.

Các em có trường học.

Có sách vở.

Có gia đình.

Có những ước mơ và cơ hội học tập.

Nhưng để có cuộc sống ấy, nhiều thế hệ trước đã phải hy sinh.

Vì vậy, tri ân không chỉ là đặt một bó hoa hay thắp một nén hương.

Tri ân còn là sống tốt.

Học tập nghiêm túc.

Biết yêu thương.

Biết đoàn kết.

Biết có trách nhiệm với cộng đồng.

Kết thúc

Hơn 30 năm đi tìm đồng đội là một hành trình dài.

Ông Nguyễn Văn Trường đã dành một phần cuộc đời mình để làm công việc ấy.

25 hài cốt liệt sĩ được đưa trở về không chỉ là một con số.

Đằng sau mỗi trường hợp là một gia đình.

Một nỗi chờ đợi.

Một sự mất mát.

Và cuối cùng là giây phút đoàn tụ sau hàng chục năm.

Người lính năm xưa đã đi qua chiến tranh.

Nhưng ông không bỏ lại đồng đội phía sau.

Ông tiếp tục cuộc hành trình trong thời bình, bằng những bước chân tìm kiếm, những cuốn sổ ghi chép và những ký ức còn được gìn giữ.

Có lẽ đó chính là ý nghĩa sâu sắc nhất của hai chữ “đồng đội”.

Chiến tranh có thể kết thúc.

Nhưng tình đồng đội thì không.

Nguồn tư liệu: Báo Quân đội nhân dân, bài “Người cựu chiến binh nặng lòng với đồng đội”, ngày 11/8/2024.