Nguyễn Văn Tý

Năm 1968, khi vừa tròn 18 tuổi, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông Tý viết đơn tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong, trực thuộc Đoàn 559 – đơn vị đảm trách tuyến vận tải chiến lược mang tên Đường Trường Sơn. Đó là thời điểm bom đạn dội xuống miền Trung như mưa. Quảng Bình – “túi bom” của cả nước – ngày nào cũng rung chuyển bởi tiếng máy bay gầm rú.

Ông kể, nhiệm vụ chính của đơn vị là san lấp hố bom, đảm bảo giao thông thông suốt để xe vận tải vượt qua trọng điểm. Có những đêm, cả tiểu đội phải làm việc dưới ánh đèn dù leo lét, vừa làm vừa nghe tiếng máy bay trinh sát lượn vòng. Hễ còi báo động vang lên là tất cả lao xuống hầm chữ A ven đường. Bom nổ xong, đất đá còn nóng, họ lại bò lên, tiếp tục xúc từng xẻng đất, kéo từng tảng đá để kịp giờ xe qua.

Có lần, tại trọng điểm Cà Roòng, một loạt bom bi trút xuống bất ngờ. Người đồng đội thân nhất của ông – anh Trần Minh – hy sinh khi mới 20 tuổi. Ông Tý khi ấy bị sức ép bom hất văng xuống vệ đường, tai ù đặc nhiều ngày sau mới nghe lại được. “Lúc đó chỉ nghĩ, nếu mình chậm một nhịp thôi thì xe chở đạn phía sau sẽ không qua được. Mà không qua được thì chiến trường miền Nam thiếu đạn,” ông trầm giọng.

Những năm tháng ở Trường Sơn không chỉ có bom đạn mà còn là sốt rét rừng, đói rét và thiếu thốn. Có thời điểm, lương khô phải chia nhỏ từng miếng, rau rừng thay cơm. Đêm ngủ võng giữa rừng sâu, mưa tạt ướt hết chăn màn. Vậy mà chưa một ai trong tiểu đội xin rời vị trí. Họ tin rằng từng mét đường được giữ vững là từng bước tiến gần hơn đến ngày thống nhất.

Sau năm 1975, ông Tý xuất ngũ trở về quê. Hòa bình lập lại, ông bắt đầu lại từ hai bàn tay trắng. Vùng quê cát trắng gió Lào khắc nghiệt, ruộng đồng còn hoang hóa. Ông cùng vợ khai hoang, trồng lúa, nuôi bò, dựng lại căn nhà nhỏ. Những vết thương do bom đạn và di chứng sốt rét rừng vẫn hành hạ mỗi khi trái gió trở trời, nhưng ông chưa từng than vãn.

Năm 1995, ông được công nhận là cựu thanh niên xung phong hoàn thành nhiệm vụ trong kháng chiến và được trao tặng Huy chương Kháng chiến. Với ông, phần thưởng lớn nhất không phải là tấm huân chương, mà là việc được sống, được chứng kiến quê hương thay da đổi thịt, những con đường bê tông thay cho lối mòn năm xưa.

Giờ đây, ở tuổi ngoài bảy mươi, ông Tý vẫn tích cực tham gia công tác Hội Cựu thanh niên xung phong xã. Ông thường kể chuyện Trường Sơn cho thế hệ trẻ nghe, không phải để nhắc lại gian khổ, mà để nhắc về trách nhiệm. “Chúng tôi giữ đường bằng máu và mồ hôi. Các cháu giữ nước bằng tri thức và sự tử tế,” ông nói.

Câu chuyện của ông Nguyễn Văn Tý chỉ là một trong hàng vạn câu chuyện thầm lặng của những cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong Việt Nam. Họ đã đi qua chiến tranh với tuổi trẻ rực lửa, trở về đời thường với sự giản dị, bền bỉ. Trong từng nếp nhăn hằn sâu trên gương mặt họ là cả một thời hoa lửa không thể nào quên – thời mà lòng yêu nước được đo bằng sự hy sinh lặng thầm giữa mưa bom bão đạn.