NGUYỄN VĂN UÂN – TẤM GƯƠNG BẤT TỬ TRONG 12 NGÀY ĐÊM LỊCH SỬ HÀ NỘI NĂM 1972

Từ người thanh niên đất Tổ đến chiến sĩ Công an Thủ đô

Nguyễn Văn Uân sinh năm 1948 tại thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ (trước đây thuộc tỉnh Vĩnh Phú trong một giai đoạn lịch sử). Lớn lên trong những năm đất nước còn chiến tranh, anh sớm lựa chọn con đường phục vụ nhân dân. Sau thời gian học tập tại trường đào tạo Cảnh sát nhân dân, anh được phân công công tác tại Đồn Công an số 23, khu Công an Hai Bà Trưng, Hà Nội, vào cuối những năm 1960.

Trên địa bàn khối phố 69, khu lao động Mai Hương, người chiến sĩ trẻ gắn bó với đời sống thường ngày của bà con. Anh không chỉ làm nhiệm vụ giữ gìn an ninh, trật tự mà còn lắng nghe, chia sẻ những khó khăn của từng gia đình. Theo các bài viết tư liệu về anh, địa bàn phụ trách nhiều năm được ghi nhận là “khối phố 5 tốt”; bản thân anh cũng nhận được những hình thức biểu dương trong công tác. Sự tin cậy của người dân chính là minh chứng gần gũi nhất cho tinh thần trách nhiệm của anh.

Hà Nội trong 12 ngày đêm thử thách

Từ ngày 18 đến ngày 29 tháng 12 năm 1972, Hà Nội cùng một số địa phương miền Bắc phải đối mặt với cuộc tập kích đường không quy mô lớn của Mỹ. Những tiếng còi báo động, những đợt sơ tán khẩn cấp và cảnh nhà cửa bị tàn phá đã trở thành ký ức sâu đậm của người dân Thủ đô. Cuộc chiến đấu ấy về sau được gọi bằng tên “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, biểu tượng cho ý chí kiên cường của quân và dân Việt Nam.

Trong những ngày ấy, lực lượng Công an Thủ đô cùng dân phòng, tự vệ và nhân dân vừa giữ gìn trật tự, vừa tổ chức sơ tán, hướng dẫn trú ẩn, bảo vệ tài sản và tham gia khắc phục hậu quả sau các trận không kích. Ở khu lao động Mai Hương, nhiều gia đình đã đi sơ tán. Nguyễn Văn Uân vẫn bám địa bàn, trông nom nhà cửa, chăm sóc vật nuôi giúp những hộ vắng nhà. Có gia đình gửi cả chìa khóa cho anh. Những công việc nhỏ bé đó cho thấy một người chiến sĩ đặt sự bình yên của nhân dân lên trước sự thuận tiện của bản thân.

Ngày 28 tháng 12 năm 1972 – sự hy sinh của người chiến sĩ 24 tuổi

Ngày 28 tháng 12 năm 1972, khi tiếng còi báo động vang lên, khu phố lại phải khẩn trương tìm nơi trú ẩn. Theo tư liệu được Báo Công an nhân dân ghi lại, hôm ấy có một số em nhỏ từ nơi sơ tán trở về; bà cụ Lục cũng có mặt tại khu phố. Nguyễn Văn Uân cùng lực lượng tại chỗ nhanh chóng hướng dẫn các em xuống hầm trú ẩn. Khi tình huống trở nên nguy hiểm, anh tiếp tục đưa các em trở lại nơi an toàn và giúp đỡ người cao tuổi gặp khó khăn trong việc di chuyển.

Trong lúc vẫn đang làm nhiệm vụ bảo vệ người dân, Nguyễn Văn Uân đã anh dũng hy sinh. Anh mới 24 tuổi. Sự ra đi của người chiến sĩ trẻ để lại niềm tiếc thương sâu sắc, đồng thời trở thành biểu tượng đẹp về trách nhiệm và lòng dũng cảm của người Công an nhân dân. Trong khoảnh khắc hiểm nguy, anh đã lựa chọn ở lại với nhân dân, làm tròn nhiệm vụ đến giây phút cuối cùng.

Một tấm gương được trân trọng và ghi nhớ

Ngày 3 tháng 9 năm 1973, Nguyễn Văn Uân được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi anh được nhắc đến trong những câu chuyện về chiến thắng “Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không”, đặc biệt khi nói đến đóng góp của lực lượng Công an trong việc bảo vệ tính mạng và tài sản của nhân dân.

Một kỷ vật gắn với anh là chiếc sắc cốt từng dùng để đựng tài liệu khi thực hiện nhiệm vụ. Theo tư liệu giới thiệu về hiện vật, chiếc sắc cốt được bàn giao cho Bảo tàng Công an nhân dân năm 1978. Một vật dụng giản dị còn lại sau chiến tranh gợi nhắc về công việc thường ngày của người chiến sĩ: gần dân, hiểu dân, có mặt ở nơi nhân dân cần.

Bài học cho thế hệ học sinh hôm nay

Câu chuyện về Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Văn Uân không chỉ kể lại một sự kiện của quá khứ mà còn gửi đến thế hệ trẻ thông điệp về trách nhiệm đối với cộng đồng. Lòng yêu nước được thể hiện không chỉ trong những thời khắc lớn lao, mà còn qua thái độ tận tâm, sự trung thực, tinh thần kỷ luật và ý thức giúp đỡ người khác.

Đối với học sinh Trường TH&THCS Nguyễn Du, noi gương anh có thể bắt đầu từ những hành động thiết thực: chăm chỉ học tập, đoàn kết với bạn bè, biết quan tâm đến người yếu thế, tuân thủ quy định an toàn và chủ động tham gia các hoạt động vì tập thể. Khi mỗi học sinh biết đặt lợi ích chung bên cạnh lợi ích của mình, những giá trị tốt đẹp mà các thế hệ đi trước vun đắp sẽ tiếp tục được gìn giữ.

Hà Nội hôm nay đã đổi thay, nhưng ký ức về 12 ngày đêm cuối năm 1972 vẫn nhắc chúng ta trân trọng hòa bình. Nhớ về Nguyễn Văn Uân là nhớ về một người chiến sĩ bình dị mà cao quý, đã sống trọn vẹn với lời thề phục vụ nhân dân. Tấm gương của anh sẽ còn tiếp tục truyền cảm hứng cho những thế hệ biết yêu thương, sống có trách nhiệm và sẵn sàng cống hiến cho quê hương, đất nước.