Nguyễn Việt Anh

ÔNG TRƯƠNG VĂN LÂU – NGƯỜI ĐÀN ÔNG GIỮ “ĐƯỜNG MẠCH SỨC NGƯỜI” GIỮA ĐẦM LẦY U MINH THƯỢNG (1961–1973)

U Minh Thượng những năm chống Mỹ là khu căn cứ rộng lớn, được mệnh danh là “pháo đài xanh” của đồng bằng Nam Bộ. Rừng tràm, đầm lầy và sình lầy dày đặc khiến nơi đây trở thành địa hình hiểm trở với kẻ địch, nhưng cũng đầy thách thức đối với bộ đội và lực lượng giao liên. Trong bối cảnh ấy, ông Trương Văn Lâu, người đàn ông Khmer sống ở xã Thạnh Lộc, lại trở thành nhân vật giữ vai trò sống còn: dẫn đường và vận chuyển thương binh qua những vùng sình lầy mà không ai khác dám đi.

Ông Lâu có khả năng quan sát mặt nước cực kỳ nhạy bén. Chỉ nhìn vào màu nước hay đám bèo trôi là ông biết vùng nào ngập sâu, chỗ nào có rễ tràm đan vào nhau tạo thành “đất nổi”. Nhờ hiểu địa hình như lòng bàn tay, từ năm 1961 đến 1973, ông không chỉ dẫn bộ đội đến các vị trí tập kết mà còn gùi thương binh qua những vùng mà một bước trượt chân cũng đủ khiến người yếu sức chìm xuống bùn.

Kỷ niệm đáng nhớ nhất là năm 1965, khi một tổ chiến đấu bị phục kích gần kinh Tư Ký. Ba chiến sĩ bị thương rất nặng, không thể đi lại. Quân Mỹ đang lùng sục xung quanh, trong khi trời sắp tối. Nhận tin, ông Lâu lập tức mang theo chiếc xuồng nhỏ và hai tấm mo cau lớn. Đến nơi, ông không dám chèo xuồng vì tiếng nước dễ bị phát hiện, mà dùng dây buộc xuồng vào người rồi lội trong bùn kéo xuồng hàng cây số. Có đoạn bùn ngập đến ngực, ông phải đặt mo cau dưới chân để tạo điểm tựa, từng bước một vượt qua vũng lầy.

Trời tối sầm, muỗi rừng bu đầy, nhưng ông vẫn không dừng lại, kể cả khi vắt bám kín ống quần. Sau gần ba giờ, ông đưa được cả ba thương binh đến trạm quân y an toàn. Bác sĩ ở đó nói: “Nếu chậm một giờ thôi, không ai sống nổi.”

Năm 1968, trong chiến dịch Mậu Thân, ông Lâu tiếp tục dẫn nhiều đoàn quân vượt rừng tràm vào tuyến trong. Ông luôn đi cuối để kiểm tra dấu vết, xóa dấu chân trên bùn nhằm bảo vệ đội hình. Khi hỏi vì sao làm được những việc như vậy, ông chỉ cười hiền: “Rừng thương người biết rừng.”

Sau ngày giải phóng, ông trở về cuộc sống thường dân, tiếp tục làm nông trên mảnh đất đầy kỷ niệm chiến tranh. Chỉ đến khi ông mất năm 2004, đồng đội cũ mới kể lại những chiến công thầm lặng của ông – người mà họ gọi bằng cái tên kính trọng:
“Người giữ đường sống giữa rừng U Minh Thượng.”