Nguyễn Viết Xuân (1933–1964) – Người chiến sĩ với khẩu lệnh “Nhằm thẳng quân thù! Bắn!”
Nguyễn Viết Xuân (1933–1964) là một chiến sĩ của Quân đội nhân dân Việt Nam, được biết đến với tinh thần chiến đấu kiên cường và khẩu lệnh “Nhằm thẳng quân thù! Bắn!” trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hình ảnh và lời nói của ông đã trở thành biểu tượng về ý chí chiến đấu, tinh thần trách nhiệm của người cán bộ, chiến sĩ trên chiến trường.
Nguyễn Viết Xuân sinh ngày 20 tháng 1 năm 1933 tại xóm Thượng, xã Ngũ Kiên, phủ Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Yên, nay thuộc tỉnh Vĩnh Phúc. Tuổi thơ của ông trải qua nhiều cơ cực. Năm lên 7 tuổi, ông phải đi ở cho một gia đình địa chủ và trải qua 10 năm lao động trong hoàn cảnh khó khăn. Những năm tháng ấy đã tôi luyện ở ông nghị lực và ý chí vượt lên hoàn cảnh.
Tháng 11 năm 1952, Nguyễn Viết Xuân gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tham gia chiến đấu tại khu vực Lũng Lô, nơi diễn ra nhiều hoạt động bảo đảm giao thông và chiến đấu ác liệt. Sau đó, ông tiếp tục trưởng thành trong quân đội qua nhiều vị trí công tác, từ chiến sĩ trinh sát thuộc C3 Đoàn 99, Tiểu đội trưởng trinh sát, Trung đội trưởng pháo cao xạ đến Chính trị viên phó đại đội pháo cao xạ.
Ngày 5 tháng 1 năm 1955, Nguyễn Viết Xuân được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam, nay là Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong quá trình công tác, ông luôn gắn nhiệm vụ của người cán bộ với việc động viên, tổ chức và củng cố tinh thần chiến đấu của đồng đội.
Ngày 18 tháng 11 năm 1964, trong một trận chiến đấu với máy bay Mỹ tại phía tây tỉnh Quảng Bình, đơn vị của Nguyễn Viết Xuân phải đối mặt với những đợt tiến công ác liệt từ trên không. Trong trận chiến, ông bị thương nặng ở đùi phải. Dù bị thương, ông vẫn yêu cầu tiếp tục được chiến đấu, trở lại vị trí chỉ huy và động viên cán bộ, chiến sĩ giữ vững trận địa.
Giữa thời khắc chiến đấu căng thẳng, khẩu lệnh “Nhằm thẳng quân thù! Bắn!” được Nguyễn Viết Xuân hô vang để động viên đồng đội. Lời nói ngắn gọn, mạnh mẽ ấy thể hiện quyết tâm chiến đấu và trở thành câu nói gắn liền với tên tuổi của ông, được nhắc nhớ rộng rãi trong những năm tháng chiến tranh.
Khi hy sinh, Nguyễn Viết Xuân mang quân hàm Thiếu úy, giữ chức Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 pháo cao xạ, Sư đoàn 325, Quân khu 4. Ông ra đi khi mới 31 tuổi, để lại hình ảnh một người cán bộ, chiến sĩ luôn đặt nhiệm vụ chiến đấu và tinh thần của đồng đội lên hàng đầu.
Nguyễn Viết Xuân trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Tên tuổi ông gắn với tinh thần kiên cường, lòng dũng cảm và ý chí giữ vững trận địa trước mọi thử thách. Hài cốt của ông hiện được an táng tại nghĩa trang xã Ngũ Kiên, quê hương ông.
