Nguyễn Viết Xuân
Nguyễn Viết Xuân (1933 hoặc 1934–1964) là một quân nhân của Quân đội nhân dân Việt Nam, được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ông được biết đến rộng rãi nhờ câu hô "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!", trở thành một biểu tượng về tinh thần chiến đấu trong thời kỳ chiến tranh.
Sự nghiệp và quá trình quân ngũ
Nguyễn Viết Xuân sinh tại làng Ngũ Kiên (nay thuộc tỉnh Phú Thọ). Năm 1952, ông nhập ngũ, ban đầu là chiến sĩ trinh sát rồi lần lượt đảm nhiệm các vị trí như tiểu đội trưởng trinh sát, trung đội trưởng pháo cao xạ và chính trị viên đại đội. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của ông tham gia chiến đấu phòng không và sau đó tiếp tục xây dựng lực lượng trong thời kỳ hòa bình ngắn ngủi trước khi chiến tranh mở rộng.
Câu nói nổi tiếng
Ngày 18/11/1964, trong một trận không kích tại khu vực Cha Lo (Quảng Bình thời bấy giờ), khi trận địa pháo cao xạ bị tấn công dữ dội, Nguyễn Viết Xuân đã rời công sự để động viên bộ đội và hô lớn: "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!". Theo các tư liệu lịch sử của Việt Nam, khẩu lệnh này đã cổ vũ tinh thần chiến đấu của đơn vị và về sau được sử dụng rộng rãi trong lực lượng phòng không trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
Hy sinh và ghi nhận
Trong cùng trận chiến, Nguyễn Viết Xuân bị thương rất nặng nhưng vẫn tiếp tục chỉ huy, động viên chiến sĩ và bàn giao nhiệm vụ trước khi hy sinh. Tháng 1 năm 1967, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hình tượng và câu nói của ông đã được đưa vào thơ, ca khúc, tượng đài, đồng thời tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường và trường học tại Việt Nam.
Di sản
Đối với lịch sử Việt Nam, Nguyễn Viết Xuân là một trong những gương mặt tiêu biểu được nhắc đến khi nói về lòng dũng cảm và tinh thần chiến đấu của lực lượng phòng không trong thập niên 1960. Câu nói "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!" vẫn được xem là một trong những khẩu hiệu nổi tiếng gắn với ký ức chiến tranh và được lưu giữ trong nhiều tài liệu, bảo tàng và công trình tưởng niệm.
