NGUYỄN VIẾT XUÂN
Trong lịch sử đấu tranh chống ngoại xâm oanh liệt của dân tộc Việt Nam, đã có biết bao con người bình dị mà vĩ đại bước vào trang sử với tư cách những anh hùng bất tử. Họ không chỉ chiến đấu bằng súng đạn, mà còn bằng ý chí, bằng niềm tin, bằng cả sinh mệnh của mình để giữ gìn độc lập, tự do cho Tổ quốc. Giữa những tên tuổi sáng ngời ấy, Đại đội phó pháo cao xạ Nguyễn Viết Xuân luôn được nhắc đến như một biểu tượng đẹp đẽ và trong trẻo nhất của chủ nghĩa anh hùng cách mạng. Cuộc đời ông tuy ngắn ngủi chỉ ba mươi năm, nhưng từng phút giây đều chan chứa lý tưởng, khát vọng và tinh thần quả cảm của người chiến sĩ Cụ Hồ.
Nguyễn Viết Xuân (1934–1964) sinh ra tại xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, trong một gia đình nông dân nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Tuổi thơ gian truân giúp ông sớm hiểu thế nào là cơ cực, thế nào là mất mát trong cảnh nước nhà chia cắt. Chính điều đó đã nuôi dưỡng trong chàng trai trẻ 18 tuổi một ý chí mạnh mẽ: phải đứng lên bảo vệ quê hương, phải cống hiến tuổi xuân cho Tổ quốc. Năm 1952, Nguyễn Viết Xuân hăng hái gia nhập quân đội – một bước ngoặt lớn đưa ông đến con đường binh nghiệp vừa gian khổ vừa vinh quang.
Trong suốt quá trình công tác, ở bất kỳ vị trí nào – từ chiến sĩ, tiểu đội trưởng trinh sát, trung đội trưởng pháo cao xạ cho đến chính trị viên đại đội – Nguyễn Viết Xuân luôn tỏa sáng bằng tinh thần trách nhiệm, sự gan dạ và trái tim nồng nhiệt. Đồng đội nhớ đến ông như một người thủ lĩnh thực sự: gần gũi, tận tâm, dám nghĩ dám làm, luôn sẵn sàng nhận phần khó khăn nhất về mình. Trên thao trường hay giữa trận địa, ông luôn là người đi đầu, truyền cảm hứng và niềm tin cho đồng đội bằng chính sự mẫu mực của bản thân.
Đỉnh cao của cuộc đời chiến đấu ngắn ngủi nhưng rực rỡ ấy là trận chiến ác liệt ngày 18/11/1964 tại cao điểm 210 ở Cồn Cỏ (Quảng Bình). Đó là thời khắc lửa đạn trùm lên bầu trời miền Bắc, khi máy bay Mỹ điên cuồng ném bom xuống hòn đảo tiền tiêu nhỏ bé. Đại đội 3, Tiểu đoàn 18 pháo cao xạ – đơn vị của Nguyễn Viết Xuân – nhận nhiệm vụ bảo vệ vùng trời thiêng liêng này. Giữa tiếng bom nổ long trời và những cột khói đen đặc, người chiến sĩ trẻ đã chiến đấu với toàn bộ sức mạnh của niềm tin vào chiến thắng.
Trong một đợt bom dội xuống trận địa, Nguyễn Viết Xuân bị thương nặng, gãy một chân. Máu chảy đầm đìa, đau đớn tưởng chừng không thể đứng vững, nhưng ông vẫn gạt bỏ tất cả, kiên quyết không chịu rời trận địa. Người chính trị viên ấy đã đứng thẳng giữa bão lửa, một tay chống nạng, một tay giơ cao khẩu lệnh chỉ huy. Và trong khoảnh khắc thể hiện rõ nhất ý chí thép của người chiến sĩ cách mạng, ông đã dồn hết sức lực còn lại, hô vang câu nói đã trở thành bất tử:
“Nhằm thẳng quân thù! Bắn!”
Tiếng hô ấy không chỉ là mệnh lệnh chiến đấu, mà là tiếng gọi của tinh thần bất khuất, tiếng nói của trái tim yêu nước nồng nàn, là sự kết tinh của phẩm chất cao đẹp người lính cụ Hồ. Nó khiến đồng đội như tìm thấy nguồn sức mạnh mới, đứng vững hơn giữa bom đạn, chiến đấu quyết liệt hơn để bảo vệ trận địa. Chính nhờ tinh thần ấy, đơn vị đã lập công xuất sắc, bắn rơi nhiều máy bay địch trong trận chiến vô cùng ác liệt.
Nguyễn Viết Xuân đã ngã xuống ngay trên mảnh đất ông hết lòng bảo vệ. Những sự hi sinh ấy không vô ích. Nó thắp lên trong lòng đồng đội và cả dân tộc một ngọn lửa niềm tin, ý chí và lòng quả cảm. Khẩu hiệu “Nhằm thẳng quân thù mà bắn!” nhanh chóng trở thành lời hiệu triệu đầy sức mạnh, vang vọng khắp các chiến trường, trở thành biểu tượng của khí phách Việt Nam trong những năm tháng chống Mỹ.
Với những cống hiến to lớn và hi sinh anh dũng, tháng 1 năm 1967, Nguyễn Viết Xuân được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Ngày nay, tên ông được đặt cho nhiều trường học, đường phố, đơn vị quân đội… như một cách để các thế hệ sau luôn ghi nhớ. Câu chuyện về người chiến sĩ chống nạng chỉ huy giữa bom đạn không chỉ là một kỉ niệm lịch sử, mà là bài học về lòng dũng cảm, về niềm tin chiến thắng và về sự kiên cường không gì khuất phục được của con người Việt Nam.
Nguyễn Viết Xuân sống mãi trong lòng nhân dân – như một ngọn đuốc không tắt của tinh thần yêu nước, như một biểu tượng đẹp đẽ của chủ nghĩa anh hùng cách mạng và sức mạnh tinh thần vô song của dân tộc ta.
