Nguyễn Viết Xuân

Thiếu úy, Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1933 tại xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, anh tham gia quân đội từ thời kháng chiến chống Pháp và từng bước trưởng thành từ một người chiến sĩ bộ binh trở thành Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 pháo cao xạ thuộc Trung đoàn 228, Quân chủng Phòng không - Không quân. Anh là một cán bộ mẫu mực, luôn gần gũi, thương yêu chiến sĩ và sở hữu bản lĩnh chính trị vững vàng.

Tháng 11/1964, đế quốc Mỹ bắt đầu mở rộng chiến tranh phá hoại bằng không quân ra miền Bắc Việt Nam, và vùng trời tỉnh Quảng Bình — cửa ngõ dẫn vào chiến trường Trường Sơn — trở thành một trong những khu vực bị đánh phá ác liệt nhất. Đại đội pháo cao xạ của Nguyễn Viết Xuân được giao nhiệm vụ chốt giữ tại đèo Cha Lo (huyện Minh Hóa, tỉnh Quảng Bình) để bảo vệ vùng trời, giữ vững tuyến đường giao thông chi viện cho miền Nam.

Sáng ngày 18/11/1964, đối phương huy động hàng chục lượt máy bay phản lực hiện đại bay thấp, bất ngờ dội hàng loạt bom phá và bắn đạn pháo dữ dội xuống trận địa của Đại đội 3. Trận địa pháo cao xạ rung chuyển trong tiếng nổ chát chúa, khói bom mù mịt bao phủ các khẩu đội. Nhiều chiến sĩ pháo thủ bị thương và hy sinh, nhưng toàn đơn vị vẫn kiên cường bám bẩm mâm pháo, quật cường bắn trả các tốp máy bay địch.

Trong lúc đang di chuyển giữa các khẩu đội để trực tiếp chỉ huy chiến đấu và động viên tinh thần chiến sĩ, Chính trị viên Nguyễn Viết Xuân bất ngờ bị một mảnh đạn pháo của máy bay địch găm trúng, làm đứt lìa một bên đùi phải và thương nặng ở hông. Máu chảy ra đầm đìa khiến anh ngất đi. Khi được các nhân viên y tế và đồng đội vội vã lao đến sơ cứu và định đưa anh rời trận địa về tuyến sau, Nguyễn Viết Xuân đã tỉnh lại và cương quyết từ chối.

Anh nén chịu đau đớn tột cùng, ra lệnh cho y tá dùng dây và băng gạc kẹp chặt thân mình vào thành hầm chỉ huy để giữ cho cơ thể không bị quỵ xuống. Nhìn lên bầu trời dày đặc máy bay địch đang lao xuống trút bom, Nguyễn Viết Xuân đã dùng hết sức lực còn lại, cất giọng hô đanh thép, dũng mãnh vang dội khắp trận địa: "Nắm lấy thắt lưng địch mà bắn!".

Lời hô dũng mãnh và đầy khí phách ấy của vị chính trị viên bị thương nặng đã ngay lập tức truyền một luồng điện nhiệt huyết và sức mạnh tinh thần to lớn tới toàn thể cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị. Các pháo thủ như quên đi mọi đau đớn và hiểm nguy, tiếp tục giữ vững mâm pháo, ngắm thẳng vào những chiếc máy bay Mỹ đang lao xuống để nhả đạn, bắn rơi tại chỗ 3 máy bay phản lực địch và bắn hỏng nhiều chiếc khác. Nguyễn Viết Xuân đã anh dũng hy sinh ngay trên trận địa sau trận đánh ấy ở tuổi 31. Lời hô bất tử "Nắm lấy thắt lưng địch mà bắn!" của anh đã trở thành khẩu hiệu hành động, ngọn cờ cổ vũ tinh thần chiến đấu cho toàn thể Lực lượng Vũ trang Nhân dân Việt Nam trong suốt những năm tháng kháng chiến.