Nguyễn Viết Xuân: Khẩu Lệnh Bất Tử Trên Đỉnh Đầu Sóng

Dựa trên: Tác phẩm ký sự "Nguyễn Viết Xuân - Nhằm thẳng quân thù mà bắn" (NXB Quân đội Nhân dân) và những ghi chép chiến trường của các phóng viên mặt trận năm 1964.

Người Chính trị viên của đại đội cao xạ

Nguyễn Viết Xuân sinh ra tại vùng quê nghèo xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Anh nhập ngũ và trở thành Chính trị viên của Đại đội 3 pháo cao xạ, thuộc Đoàn Tam Đảo. Giữa những năm 1960, khi đế quốc Mỹ bắt đầu leo thang đánh phá miền Bắc bằng không quân, những đơn vị pháo cao xạ như của anh chính là "tấm lá chắn" bảo vệ bầu trời và các huyết mạch giao thông quan trọng.

Trong văn học quân đội, Nguyễn Viết Xuân hiện lên là một người chỉ huy mẫu mực, luôn sâu sát, động viên tinh thần chiến sĩ. Trên trận địa, anh không chỉ là người lãnh đạo chính trị mà còn là linh hồn của sự điềm tĩnh. Anh thường xuyên nhắc nhở đồng đội: "Súng có thể hết đạn, nhưng tinh thần người lính pháo cao xạ thì không bao giờ được phép tắt".

Trận địa giữa làn mưa bom và lời hô vang lịch sử

Ngày 18 tháng 11 năm 1964, trong trận chiến đấu ác liệt tại vùng trời phía Tây Quảng Bình (khu vực Cha Lo), biên đội máy bay Mỹ ồ ạt tấn công vào trận địa của Đại đội 3. Bom đạn xới tung đất đá, khói lửa mịt mù che khuất tầm nhìn của những pháo thủ.

Giữa trận đánh, một quả tên lửa của địch nổ gần vị trí chỉ huy làm Nguyễn Viết Xuân bị thương rất nặng: đùi phải của anh bị dập nát. Nỗi đau thể xác kinh hoàng tưởng chừng có thể làm bất cứ ai gục ngã, nhưng anh đã yêu cầu đồng đội dùng dao cắt bỏ phần thịt nát, băng bó sơ cứu để anh tiếp tục chỉ huy.

Khi thấy quân thù tiếp tục sà thấp để cắt bom, nhận thấy một số chiến sĩ có dấu hiệu nao núng trước hỏa lực quá mạnh của địch, Nguyễn Viết Xuân đã nén đau, đứng thẳng dậy trên công sự và hô vang lời khẩu lệnh đanh thép:

"Nhằm thẳng quân thù mà bắn!"

Lời hô ấy như một luồng điện chạy qua toàn trận địa. Nó át cả tiếng gầm rú của động cơ phản lực và tiếng bom nổ. Các pháo thủ như được tiếp thêm sức mạnh thần kỳ, dồn dập nhả đạn về phía những "con ma", "thần sấm". Trận đánh ấy, đơn vị của anh đã bắn rơi nhiều máy bay Mỹ, giữ vững trận địa.

Di sản của một tinh thần thép

Nguyễn Viết Xuân hy sinh khi tuổi đời mới 30, nhưng câu khẩu lệnh của anh đã vượt ra khỏi phạm vi một trận đánh, trở thành kim chỉ nam cho toàn quân và dân miền Bắc trong suốt những năm tháng chống chiến tranh phá hoại.

Văn chương và âm nhạc thời kỳ đó đã bất tử hóa hình ảnh anh qua bài hát nổi tiếng "Cùng anh tiến quân trên đường dài". Anh không chỉ là một anh hùng, mà còn là một biểu tượng của sự lạc quan cách mạng: khi con người xác định được mục tiêu và lý tưởng, họ sẽ trở nên vô úy trước mọi hiểm nguy. Tên anh giờ đây hiện diện trên khắp các nẻo đường đất nước, nhắc nhở thế hệ trẻ về một thời đại mà mỗi lời nói ra đều nặng tựa thái sơn.