Nguyễn Viết Xuân – Người anh hùng sống mãi cùng mệnh lệnh “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Trong lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc Việt Nam thế kỷ XX, có những con người mà chỉ một câu nói đã trở thành biểu tượng tinh thần của cả thời đại. Với Nguyễn Viết Xuân, đó là mệnh lệnh ngắn gọn nhưng vang dội: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” – câu nói kết tinh lòng quả cảm, ý chí tiến công và tinh thần quyết tử của người chiến sĩ phòng không trong những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Từ làng quê nghèo đến con đường người lính

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934 tại làng Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ của anh gắn với lam lũ, thiếu thốn; mới 7 tuổi đã phải đi làm thuê, giúp việc suốt nhiều năm để phụ đỡ gia đình. Chính hoàn cảnh ấy đã sớm tôi luyện ở anh đức tính chịu đựng, ý chí vươn lên và lòng căm thù sâu sắc đối với áp bức, bất công.

Năm 18 tuổi, Nguyễn Viết Xuân rời vùng tạm chiếm, vượt qua nhiều hiểm nguy để ra vùng tự do và tình nguyện nhập ngũ. Tháng 11/1952, anh chính thức trở thành người lính Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ chiến sĩ trinh sát, tiểu đội trưởng, trung đội trưởng pháo cao xạ, rồi Chính trị viên đại đội, ở bất kỳ cương vị nào anh cũng xung phong đi đầu, nêu gương trong chiến đấu và rèn luyện, được đồng đội tin yêu, cấp trên đánh giá cao.

Người lính Điện Biên và bản lĩnh trưởng thành trong chiến tranh

Trong chiến dịch Điện Biên Phủ, Nguyễn Viết Xuân cùng đồng đội chiến đấu bền bỉ, gan dạ, góp phần làm nên chiến thắng “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”. Những năm tháng ấy đã hun đúc ở anh bản lĩnh của một người chỉ huy chính trị vững vàng: kiên định lý tưởng, sâu sát chiến sĩ, luôn đặt nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc lên trên hết.

Sau Hiệp định Giơnevơ, anh tiếp tục gắn bó với lực lượng pháo cao xạ – binh chủng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa.

Khẩu lệnh bất tử giữa lửa đạn Quảng Bình

Năm 1964, đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc bằng không quân. Khi đó, Nguyễn Viết Xuân là Bí thư chi bộ, Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, pháo cao xạ thuộc Sư đoàn 325, Quân khu IV.

Ngày 18/11/1964, tại khu vực Cha Lo (miền Tây Quảng Bình), đơn vị của anh phải đối đầu với nhiều tốp máy bay Mỹ đánh phá ác liệt. Trong đợt tấn công đầu, ba chiếc F-100 lao thẳng vào trận địa. Khi hỏa lực địch dồn dập trút xuống, một số chiến sĩ có phần dao động trước tình thế hiểm nghèo.

Giữa khoảnh khắc sinh tử ấy, Nguyễn Viết Xuân bất chấp bom đạn, lao ra khỏi công sự, đứng hiên ngang bên khẩu đội đang chiến đấu và dõng dạc hô lớn:
“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Tiếng hô ấy vang lên như mệnh lệnh thép, truyền lửa cho toàn trận địa. Các khẩu đội đồng loạt nổ súng, bắn rơi máy bay địch, bảo vệ vững chắc trận địa phòng không. Câu nói của anh từ đó vượt ra khỏi không gian trận đánh, trở thành khẩu hiệu tiến công của bộ đội phòng không – không quân trên khắp các chiến trường chống Mỹ.

Sự hy sinh của người chỉ huy đến phút cuối

Sau trận đánh, khi đang đi kiểm tra, động viên các khẩu đội, Nguyễn Viết Xuân lại bị bom địch đánh trúng. Anh bị thương cực nặng, dập nát một chân. Trong cơn đau đớn, anh vẫn bình tĩnh yêu cầu y tá xử lý nhanh vết thương để “đỡ vướng”, dặn không được làm ảnh hưởng tinh thần đơn vị.

Biết mình khó qua khỏi, anh chủ động bàn giao nhiệm vụ, chỉ định người thay thế chỉ huy, dặn dò việc chăm sóc thương binh, công tác Đảng, công tác khen thưởng – tất cả đều rõ ràng, mạch lạc, đúng phong cách của một chính trị viên mẫu mực. Nguyễn Viết Xuân hy sinh khi mới 30 tuổi, để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng đội và nhân dân.

Tên anh hóa thành biểu tượng

Khi hy sinh, Nguyễn Viết Xuân là Thiếu úy, Chính trị viên Đại đội pháo cao xạ, đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngày 1/1/1967, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều huân chương, phần thưởng cao quý.

Ba mươi năm, rồi nhiều thập kỷ trôi qua, chiến tranh đã lùi xa, nhưng tên anh và khẩu lệnh của anh vẫn sống mãi. “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” không chỉ là mệnh lệnh chiến đấu, mà là tuyên ngôn của lòng dũng cảm, của tinh thần không khuất phục trước kẻ thù, là bài học sinh động về ý chí tiến công cho các thế hệ hôm nay và mai sau.

Nguyễn Viết Xuân – một con người bình dị xuất thân từ làng quê nghèo – đã trở thành bản hùng ca bất tử trong lịch sử dân tộc, để mỗi khi Tổ quốc cần, tinh thần ấy lại được nhắc nhớ, tiếp nối và lan tỏa.