NGUYỄN VIẾT XUÂN NGƯỜI ANH HÙNG VỚI KHẨU HIỆU “NHẰM THẲNG QUÂN THÙ MÀ BẮN!”
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, nhiều chiến sĩ Việt Nam đã chiến đấu và hy sinh để bảo vệ độc lập dân tộc. Trong số đó, Nguyễn Viết Xuân là một tấm gương tiêu biểu về lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm. Tên tuổi anh gắn liền với khẩu hiệu nổi tiếng “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” được hô vang trong trận chiến đấu chống máy bay Mỹ tại Quảng Bình ngày 18 tháng 11 năm 1964. Tiếng hô ấy trở thành biểu tượng của tinh thần quyết tâm chiến đấu, cổ vũ nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ trong những năm tháng chiến tranh.
1. Quê hương, tuổi thơ và con đường đến với cách mạng
Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934 tại làng Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc (theo địa danh lịch sử, nay thuộc tỉnh Phú Thọ).
Anh sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo. Khi mới 7 tuổi, do hoàn cảnh khó khăn, Nguyễn Viết Xuân phải đi làm thuê, giúp việc cho một gia đình địa chủ. Những năm tháng tuổi thơ vất vả khiến anh sớm hiểu được khó khăn của người lao động.
Năm 1952, khi vừa tròn 18 tuổi, Nguyễn Viết Xuân rời vùng tạm chiếm, tìm đến vùng tự do và tình nguyện gia nhập quân đội. Tháng 11 năm 1952, anh chính thức nhập ngũ.
Ban đầu, anh làm chiến sĩ trinh sát, sau đó lần lượt đảm nhận những nhiệm vụ như Tiểu đội trưởng trinh sát, Trung đội trưởng pháo cao xạ, Chính trị viên phó đại đội và Chính trị viên đại đội.
Dù đảm nhận nhiệm vụ nào, anh cũng tích cực học tập, rèn luyện và cùng đồng đội hoàn thành nhiệm vụ được giao.
2. Những đóng góp trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1945–1954)
Sau khi nhập ngũ, Nguyễn Viết Xuân được phân công công tác trong lực lượng pháo cao xạ, có nhiệm vụ bảo vệ bộ đội và các mục tiêu quan trọng trước những cuộc tiến công từ trên không.
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, anh cùng đơn vị tham gia chiến đấu chống máy bay Pháp, góp phần bảo vệ các tuyến vận tải và lực lượng đang chiến đấu tại mặt trận.
Khi ấy, quân đội Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn về vũ khí và trang bị. Các chiến sĩ pháo cao xạ phải chiến đấu trong điều kiện hiểm nguy, thường xuyên đối mặt với những đợt oanh tạc của máy bay đối phương.
Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ ngày 7 tháng 5 năm 1954, đơn vị của Nguyễn Viết Xuân chuyển sang nhiệm vụ huấn luyện và xây dựng lực lượng.
Tháng 1 năm 1955, anh được kết nạp vào Đảng Lao động Việt Nam. Những kinh nghiệm trong kháng chiến chống Pháp trở thành nền tảng để anh tiếp tục trưởng thành trong quân đội.
3. Những đóng góp nổi bật trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954–1975)
Năm 1964, chiến tranh tại Việt Nam bước sang một giai đoạn mới khi Mỹ mở rộng hoạt động quân sự và bắt đầu tiến hành các cuộc đánh phá bằng không quân ra miền Bắc.
Lúc này, Nguyễn Viết Xuân giữ chức Bí thư Chi bộ, Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, Sư đoàn 325, thuộc Quân khu 4. Đơn vị của anh thực hiện nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ vùng trời tại Quảng Bình.
Là cán bộ chính trị của đại đội, Nguyễn Viết Xuân không chỉ quan tâm đến công tác giáo dục tư tưởng mà còn trực tiếp có mặt tại trận địa, động viên chiến sĩ và tham gia chỉ huy chiến đấu.
Ngày 18 tháng 11 năm 1964, nhiều máy bay Mỹ tiến công khu vực Cha Lo thuộc miền Tây tỉnh Quảng Bình lúc bấy giờ. Đây là địa bàn có vị trí quan trọng đối với hoạt động giao thông và vận tải quân sự.
Trong trận chiến đấu, các khẩu đội pháo cao xạ của đơn vị Nguyễn Viết Xuân đã nổ súng đánh trả máy bay Mỹ. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử quốc gia, một máy bay đối phương bị bắn cháy, nhưng những chiếc khác tiếp tục tiến công vào trận địa.
Giữa tình hình nguy hiểm, Nguyễn Viết Xuân rời công sự, tiến đến bên Khẩu đội 3 để động viên tinh thần chiến sĩ. Tại đây, anh hô vang khẩu hiệu “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”.
Lời hô đã khích lệ tinh thần chiến đấu của các chiến sĩ, giúp họ tiếp tục bám trận địa, thực hiện nhiệm vụ.
Sau đợt tiến công đầu tiên, Nguyễn Viết Xuân đi đến các khẩu đội để kiểm tra tình hình và động viên đồng đội. Bất ngờ, máy bay Mỹ quay trở lại, tiếp tục ném bom khiến anh bị thương rất nặng.
Dù được đồng đội cứu chữa, Nguyễn Viết Xuân đã hy sinh trong ngày 18 tháng 11 năm 1964, khi mới 30 tuổi.
4. Câu chuyện đáng nhớ: Tiếng hô giữa trận địa bom đạn
Câu chuyện về những phút cuối đời của Nguyễn Viết Xuân được ghi lại trong nhiều tài liệu lịch sử.
Theo Bảo tàng Lịch sử quốc gia, trong trận chiến ngày 18 tháng 11 năm 1964, khi máy bay Mỹ liên tục tiến công, Nguyễn Viết Xuân vẫn trực tiếp có mặt tại trận địa để động viên các pháo thủ.
Đặc biệt, sau khi bị thương nặng ở chân phải, anh vẫn cố gắng giữ bình tĩnh, yêu cầu nhân viên quân y xử lý vết thương và không thông báo tình trạng của mình để tránh ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu của đồng đội.
Dù đau đớn, anh tiếp tục theo dõi diễn biến trận chiến, động viên và biểu dương những chiến sĩ hoàn thành nhiệm vụ.
Khi nhận thấy mình khó có thể qua khỏi, Nguyễn Viết Xuân còn chỉ định người thay thế phụ trách đơn vị, phân công chăm sóc các chiến sĩ bị thương và bàn giao những công việc cần thiết.
Điều khiến câu chuyện trở nên đáng nhớ không chỉ là tiếng hô nổi tiếng giữa trận địa mà còn là tinh thần trách nhiệm của anh đối với đồng đội ngay cả khi bản thân đang gặp nguy hiểm.
Qua câu chuyện ấy, Nguyễn Viết Xuân được ghi nhớ như một người cán bộ luôn đặt nhiệm vụ và tập thể lên hàng đầu, thể hiện sự bình tĩnh, quyết tâm và tinh thần trách nhiệm trong hoàn cảnh khó khăn.
5. Sự ghi nhận và những dấu ấn để lại
Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Nguyễn Viết Xuân được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Khẩu hiệu “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” gắn liền với tên tuổi anh đã trở thành một trong những khẩu hiệu nổi tiếng của lực lượng phòng không Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Cuộc đời và sự hy sinh của Nguyễn Viết Xuân cũng trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật. Tiêu biểu là bài thơ của nhà thơ Xuân Sách được nhạc sĩ Huy Du phổ nhạc thành bài hát Cùng anh tiến quân trên đường dài, ra đời năm 1967.
Tên Nguyễn Viết Xuân được đặt cho nhiều con đường, trường học và công trình tưởng niệm trên cả nước.
Năm 2015, công trình tượng đài Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân được khởi công xây dựng tại thị trấn Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc lúc bấy giờ và hoàn thành năm 2020.
Những công trình ấy góp phần lưu giữ ký ức về một người chiến sĩ đã hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, đồng thời giúp thế hệ trẻ tìm hiểu thêm về lịch sử dân tộc.
6. Ý nghĩa lịch sử và bài học dành cho thế hệ trẻ
Cuộc đời Nguyễn Viết Xuân gắn liền với hai giai đoạn quan trọng của lịch sử Việt Nam: cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và cuộc kháng chiến chống Mỹ.
Điểm nổi bật ở anh là tinh thần dũng cảm, ý thức trách nhiệm và sự quan tâm đến đồng đội. Từ một người thanh niên có hoàn cảnh khó khăn, anh đã nỗ lực rèn luyện, trưởng thành trong quân đội và hoàn thành nhiều nhiệm vụ quan trọng.
Đặc biệt, câu chuyện về trận chiến ngày 18 tháng 11 năm 1964 giúp thế hệ trẻ hiểu rõ hơn những khó khăn, hiểm nguy mà các chiến sĩ phòng không phải đối mặt trong chiến tranh.
Đối với học sinh ngày nay, cuộc đời Nguyễn Viết Xuân gợi ra những bài học về tinh thần vượt khó, lòng yêu nước, trách nhiệm với tập thể và sự kiên trì khi thực hiện nhiệm vụ.
Những phẩm chất ấy có thể được thể hiện từ những việc làm gần gũi như chăm chỉ học tập, biết hợp tác với bạn bè, có trách nhiệm với công việc và không dễ dàng bỏ cuộc trước khó khăn.
Anh hùng Nguyễn Viết Xuân đã hy sinh khi tuổi đời còn trẻ, nhưng câu chuyện về cuộc đời và khẩu hiệu “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” vẫn được nhiều thế hệ ghi nhớ. Hình ảnh của anh góp phần nhắc nhở chúng ta trân trọng hòa bình, biết ơn những người đã hy sinh và tiếp tục nỗ lực xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bảo tàng Lịch sử quốc gia. (2014, ngày 25 tháng 3). Nguyễn Viết Xuân và câu chuyện về người anh hùng với khẩu hiệu “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”. https://baotanglichsu.vn/vi/Articles/3098/16026/nguyen-viet-xuan-va-cau-chuyen-ve-nguoi-anh-hung-voi-khau-hieu-nham-thang-quan-thu-ban.html
2. Báo Quân khu 4. (n.d.). Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Viết Xuân – “Nhằm thẳng quân thù mà bắn!”. https://baoquankhu4.com.vn/quan-khu-4-anh-hung/anh-hung-luc-luong-vu-trang-nhan-dan-nguyen-viet-xuan-nham-thang-quan-thu-ma-ban-.html
3. Thông tấn xã Việt Nam. (n.d.). Nguyễn Viết Xuân. Nhân vật – Sự kiện. https://nvsk.vnanet.vn/nguyen-viet-xuan-7247.vna
