Nguyễn Viết Xuân : Người chiến sĩ với lời hô vang giữa trận địa lửa

Có những lời nói được cất lên trong một khoảnh khắc, nhưng sức vang của nó vượt xa thời gian và không gian nơi lời nói ấy ra đời. “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” là một câu nói như thế. Lời hô của người chính trị viên pháo cao xạ Nguyễn Viết Xuân đã đi từ một trận địa giữa chiến tranh đến những trang sử, bài hát và ký ức của nhiều thế hệ người Việt Nam.

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934 tại làng Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ của ông gắn với cảnh thiếu thốn, sớm phải đi làm thuê, giúp việc để kiếm sống. Khi vừa tròn 18 tuổi, ông tìm đường từ vùng tạm chiếm ra vùng tự do, rồi xin gia nhập bộ đội. Tháng 11 năm 1952, ông chính thức nhập ngũ, bắt đầu cuộc đời người lính.

Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Viết Xuân từng tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau đó, ông tiếp tục phục vụ trong quân đội, trải qua nhiều vị trí từ chiến sĩ trinh sát, tiểu đội trưởng, trung đội trưởng pháo cao xạ đến chính trị viên đại đội. Ở mỗi cương vị, ông đều gắn bó với đồng đội và nhiệm vụ chiến đấu, từng bước trưởng thành trong môi trường quân ngũ.

Năm 1964, khi cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ mở rộng ra miền Bắc, Nguyễn Viết Xuân là chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, Sư đoàn 325, Quân khu 4. Ngày 18 tháng 11 năm ấy, máy bay Mỹ tập trung đánh phá trận địa pháo cao xạ của đơn vị tại khu vực Cha Lo, miền Tây tỉnh Quảng Bình.

Giữa tình thế chiến đấu căng thẳng, Nguyễn Viết Xuân vẫn có mặt bên các khẩu đội, động viên chiến sĩ giữ vững trận địa. Khi máy bay địch tiếp tục lao vào đánh phá, ông hô vang: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Câu nói ấy xuất phát từ một người đang trực tiếp đứng giữa cuộc chiến, mang theo trách nhiệm của người chỉ huy và niềm tin vào sức mạnh của đơn vị. Đó không phải lời nói được chuẩn bị để trở thành biểu tượng. Nó là tiếng gọi đồng đội tiếp tục chiến đấu trong thời khắc quyết liệt nhất.

Sau trận đánh, ông tiếp tục đi kiểm tra các khẩu đội, nắm tình hình và động viên chiến sĩ. Khi máy bay địch quay lại oanh tạc trận địa, ông bị thương nặng. Dù vậy, ông vẫn cố gắng theo dõi diễn biến chiến đấu, quan tâm đến đồng đội và bàn giao nhiệm vụ chỉ huy cho người thay thế. Nguyễn Viết Xuân hy sinh ngày 18 tháng 11 năm 1964. Ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào tháng 1 năm 1967.

Nguyễn Viết Xuân ra đi khi tuổi đời còn trẻ. Nhưng cuộc đời ông không được ghi nhớ đơn thuần bằng ngày tháng hay cấp bậc quân hàm. Điều còn lại là hình ảnh một người lính đã đi qua tuổi thơ nghèo khó, chọn con đường chiến đấu, trưởng thành cùng đồng đội và giữ vững trách nhiệm của mình đến phút cuối.

Lời hô “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” sau này trở thành khẩu lệnh quen thuộc trong lực lượng phòng không, không quân Việt Nam. Tên ông được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình tưởng niệm. Những dấu mốc ấy cho thấy ký ức về Nguyễn Viết Xuân đã vượt ra khỏi phạm vi một trận đánh, trở thành một phần trong ký ức lịch sử của đất nước.

Mỗi khi nhắc đến Nguyễn Viết Xuân, người ta nhớ đến một người chiến sĩ đã sống và chiến đấu bằng tinh thần trách nhiệm, lòng dũng cảm và niềm tin vào sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Giữa trận địa năm ấy, lời hô của ông đã tiếp thêm sức mạnh cho đồng đội. Qua nhiều năm tháng, lời hô ấy vẫn nhắc chúng ta về một thế hệ đã đặt vận mệnh đất nước lên trên cuộc đời riêng, sẵn sàng góp tuổi trẻ và sức lực để bảo vệ độc lập, tự do của dân tộc.