Nguyễn Viết Xuân - Người chính trị viên

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934, quê ở làng Ngũ Kiên, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc, trong một gia đình nông dân nghèo. Từ năm 7 tuổi, anh đã phải đi làm thuê, giúp việc để kiếm sống. Năm 18 tuổi, anh từ vùng tạm chiếm ra vùng tự do và xin gia nhập quân đội. Tháng 11 năm 1952, Nguyễn Viết Xuân chính thức nhập ngũ. Từ một chiến sĩ trinh sát, anh lần lượt đảm nhiệm các vị trí tiểu đội trưởng trinh sát, trung đội trưởng pháo cao xạ rồi chính trị viên đại đội. Ở bất cứ cương vị nào, anh cũng luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm chiến đấu, sẵn sàng đi đầu và cùng đồng đội hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Nguyễn Viết Xuân cùng đồng đội chiến đấu dũng cảm, không ngại khó khăn, gian khổ và hy sinh, góp phần vào thắng lợi chung của chiến dịch. Sau đó, anh tiếp tục được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong quân đội. Năm 1964, khi đế quốc Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại bằng không quân ra miền Bắc, Nguyễn Viết Xuân là Bí thư Chi bộ, Chính trị viên Đại đội pháo cao xạ. Anh luôn nêu cao tinh thần kiên quyết tiến công, động viên bộ đội giữ vững trận địa và chiến đấu đến cùng.

Ngày 18 tháng 11 năm 1964, trong một trận đánh ác liệt tại Chalo, miền Tây tỉnh Quảng Bình, nhiều tốp máy bay Mỹ liên tục tấn công trận địa của đại đội Nguyễn Viết Xuân. Ngay từ đợt đầu, ba máy bay F-100 bất ngờ lao xuống trận địa. Khẩu đội 3 lập tức nổ súng, đánh trúng một máy bay khiến nó bốc cháy. Tuy nhiên, máy bay địch tiếp tục tập trung hỏa lực và phóng tên lửa về phía khẩu đội. Trước tình thế nguy hiểm, Nguyễn Viết Xuân không lùi bước mà lao ra khỏi công sự, đứng bên khẩu đội 3, bình tĩnh chỉ huy và dõng dạc hô lớn: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” Lời hô vang lên giữa trận địa bom đạn đã trở thành nguồn động viên mạnh mẽ, tiếp thêm tinh thần chiến đấu cho toàn đơn vị.

Sau khi trận đánh tạm thời kết thúc, Nguyễn Viết Xuân lập tức đi đến từng khẩu đội để kiểm tra tình hình và động viên chiến sĩ. Nhưng máy bay địch bất ngờ quay lại, tiếp tục trút bom xuống trận địa. Anh bị thương rất nặng, phần đùi phải bị bom đạn phá nát. Dù vậy, Nguyễn Viết Xuân vẫn giữ bình tĩnh, yêu cầu y tá xử lý vết thương và nói rằng mình không sao, đồng thời căn dặn không được báo cho đồng đội biết tình trạng của mình để mọi người tiếp tục tập trung chiến đấu. Trong lúc bị thương, anh vẫn tỉnh táo theo dõi trận đánh, kịp thời biểu dương những chiến sĩ lập công và động viên tinh thần toàn đơn vị.

Biết mình khó có thể qua khỏi, Nguyễn Viết Xuân vẫn không nghĩ đến bản thân mà tập trung lo cho công việc chung. Anh chỉ định người thay mình chỉ huy trận địa, phân công chăm sóc những đồng đội bị thương, bàn giao công việc một cách cụ thể và căn dặn việc thực hiện nghị quyết của Chi bộ. Anh còn đưa ra những đề nghị về công tác phát triển Đảng, Đoàn và việc khen thưởng trong đơn vị. Những lời dặn dò cuối cùng ấy cho thấy tinh thần trách nhiệm, sự bình tĩnh và ý chí đặt nhiệm vụ chiến đấu lên trên sự sống của bản thân.

Nguyễn Viết Xuân hy sinh khi đang giữ cương vị Thiếu úy, Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 pháo cao xạ, Sư đoàn 325, Quân khu IV. Lời hô “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” của anh từ đó trở thành khẩu hiệu thể hiện tinh thần tiến công, ý chí quyết chiến quyết thắng của bộ đội phòng không trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ngày 1 tháng 1 năm 1967, Nguyễn Viết Xuân được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, cùng nhiều phần thưởng cao quý khác.

Dù chiến tranh đã lùi xa, hình ảnh Nguyễn Viết Xuân vẫn được nhắc nhớ như một biểu tượng của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu kiên cường. Anh cùng hàng triệu người con của dân tộc đã sẵn sàng hy sinh tuổi trẻ, thậm chí cả tính mạng, để bảo vệ độc lập, tự do của Tổ quốc. Lời hô “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” không chỉ là mệnh lệnh trong một trận chiến mà còn trở thành biểu tượng cho ý chí bất khuất của một thế hệ đã sống, chiến đấu và hy sinh vì đất nước.