Nguyễn Viết Xuân – người chính trị viên với lời thề “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ, có những câu nói trở thành biểu tượng vượt ra ngoài chính hoàn cảnh mà nó được sinh ra.

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Câu nói ấy gắn với Nguyễn Viết Xuân, một người lính đã chiến đấu và hy sinh trên chiến trường miền Trung trong những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934 tại xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc.

Ông lớn lên trong một gia đình có hoàn cảnh khó khăn.

Tuổi thơ của ông diễn ra trong những năm đất nước còn nằm dưới ách thống trị của thực dân Pháp.

Những biến động của thời cuộc sớm ảnh hưởng đến cuộc đời người thanh niên Nguyễn Viết Xuân.

Năm 1949, khi mới khoảng 15 tuổi, ông tham gia cách mạng.

Từ một thanh niên trẻ, Nguyễn Viết Xuân từng bước trưởng thành trong môi trường quân đội.

Ông tham gia nhiều nhiệm vụ khác nhau và được rèn luyện trong những năm kháng chiến chống Pháp.

Sau Hiệp định Genève năm 1954, đất nước tạm thời bị chia cắt.

Cuộc đấu tranh bước sang một giai đoạn mới.

Nguyễn Viết Xuân tiếp tục ở trong quân đội.

Ông trải qua quá trình huấn luyện, công tác và trưởng thành, sau đó trở thành cán bộ chính trị trong đơn vị.

Đến những năm 1960, chiến tranh ngày càng mở rộng.

Không quân Mỹ tăng cường đánh phá miền Bắc.

Các tuyến đường vận tải, kho tàng, trận địa và những khu vực quân sự trở thành mục tiêu của các cuộc không kích.

Trong hoàn cảnh đó, lực lượng phòng không phải thường xuyên trực chiến.

Các chiến sĩ có thể phải ở trong hầm trú ẩn nhiều giờ.

Khi máy bay đối phương xuất hiện, họ lập tức trở về vị trí chiến đấu.

Nguyễn Viết Xuân lúc này là chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, Trung đoàn 208, Quân khu 4.

Đơn vị của ông làm nhiệm vụ bảo vệ khu vực phía Tây Quân khu 4.

Đây là một địa bàn thường xuyên phải đối mặt với các cuộc đánh phá bằng đường không.

Ngày 18/11/1964, một trận chiến ác liệt diễn ra tại khu vực Chà Là, thuộc huyện Hướng Hóa, tỉnh Quảng Trị.

Máy bay Mỹ tiến hành đánh phá.

Đơn vị phòng không của Nguyễn Viết Xuân bước vào trận chiến.

Những khẩu súng phòng không được đưa vào vị trí.

Các chiến sĩ quan sát bầu trời.

Mỗi khi máy bay đối phương xuất hiện, các khẩu đội đồng loạt khai hỏa.

Không khí chiến trường trở nên căng thẳng.

Tiếng máy bay.

Tiếng bom.

Tiếng súng phòng không.

Tất cả hòa vào nhau.

Nguyễn Viết Xuân không đứng phía sau để chỉ huy từ một nơi an toàn.

Ông trực tiếp có mặt bên cạnh các chiến sĩ.

Ông động viên họ giữ vững vị trí.

Trong những trận chiến như vậy, vai trò của người cán bộ chính trị rất quan trọng.

Ngoài việc truyền đạt mệnh lệnh, họ còn phải giữ tinh thần cho bộ đội.

Bởi dưới bom đạn, con người rất dễ hoảng loạn.

Chỉ cần một phút mất bình tĩnh, cả khẩu đội có thể mất cơ hội đánh trả.

Nguyễn Viết Xuân luôn tìm cách động viên các chiến sĩ.

Ông yêu cầu mọi người giữ vững vị trí.

Không được rời trận địa.

Không được sợ hãi trước máy bay đối phương.

Trong trận chiến ngày hôm đó, bom đạn đánh rất gần trận địa.

Nguyễn Viết Xuân bị thương nặng.

Một chân của ông bị thương nghiêm trọng.

Máu chảy nhiều.

Nhưng điều đáng chú ý là ông vẫn không rời khỏi trận địa.

Ông tiếp tục động viên đồng đội.

Tiếp tục chỉ huy.

Tiếp tục theo dõi trận đánh.

Và khi máy bay địch xuất hiện, ông đã hô lớn:

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Câu nói ấy sau này trở thành lời hiệu triệu nổi tiếng.

Nó thể hiện tinh thần chiến đấu của người lính trong hoàn cảnh cực kỳ khốc liệt.

Sau trận chiến, Nguyễn Viết Xuân được đồng đội đưa đi cấp cứu.

Nhưng vết thương quá nặng.

Ông hy sinh ngày 18/11/1964.

Ông mới khoảng 30 tuổi.

Chiến tranh đã cướp đi cuộc đời một người cán bộ trẻ.

Nhưng câu nói của ông thì ở lại.

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Chỉ vài từ.

Nhưng nó trở thành một trong những khẩu hiệu nổi tiếng của lực lượng phòng không Việt Nam trong thời kỳ chống Mỹ.

Sau khi hy sinh, Nguyễn Viết Xuân được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi ông trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu kiên cường.

Nhiều trường học, đường phố và đơn vị được đặt tên Nguyễn Viết Xuân.

Nhưng nếu chỉ nhớ đến ông qua một câu nói thì vẫn chưa đủ.

Điều đáng nhớ hơn là hoàn cảnh ông nói câu ấy.

Ông không đứng ở một nơi an toàn.

Ông đang bị thương.

Ông biết mình đang ở trong một trận chiến nguy hiểm.

Nhưng ông vẫn nghĩ đến nhiệm vụ và những người lính bên cạnh mình.

Đó chính là điều làm nên giá trị của câu chuyện.

Nguyễn Viết Xuân không phải người trực tiếp điều khiển một khẩu pháo lớn.

Ông là cán bộ chính trị.

Nhiệm vụ của ông là giữ vững tinh thần chiến đấu của đơn vị.

Trong chiến tranh, tinh thần có thể quyết định rất nhiều thứ.

Một khẩu súng tốt nhưng người sử dụng mất bình tĩnh thì không thể phát huy hiệu quả.

Một trận địa kiên cố nhưng chiến sĩ không dám chiến đấu thì cũng không thể giữ được.

Vì vậy, bên cạnh sức mạnh của vũ khí, quân đội còn cần ý chí.

Nguyễn Viết Xuân chính là người đã thể hiện ý chí ấy trong thời khắc nguy hiểm nhất.

Câu chuyện của ông cũng cho thấy chiến tranh trên miền Bắc không chỉ diễn ra ở những thành phố lớn.

Nhiều vùng nông thôn và miền núi cũng phải hứng chịu bom đạn.

Những người lính phòng không phải sống trong tình trạng thường xuyên cảnh giác.

Có thể ban ngày họ đang huấn luyện.

Đến chiều lại phải trực chiến.

Ban đêm có thể phải hành quân.

Ngày hôm sau lại tiếp tục chiến đấu.

Đó là một cuộc sống vô cùng khắc nghiệt.

Nguyễn Viết Xuân đã sống trong hoàn cảnh ấy.

Ông trưởng thành qua nhiều năm chiến tranh và cuối cùng hy sinh trong một trận đánh mà đơn vị của ông phải đối mặt với lực lượng không quân mạnh hơn rất nhiều.

Nhưng ông không chọn cách đứng ngoài cuộc.

Ông có mặt ở nơi nguy hiểm nhất.

Và khi bị thương, ông vẫn động viên những người còn lại.

Chính hình ảnh ấy đã khiến Nguyễn Viết Xuân trở thành một biểu tượng.

Nếu những nhân vật trước đó mà chúng ta đã viết gắn với những hình ảnh như kéo pháo, chiến đấu trên chiến hào hay hoạt động du kích, thì Nguyễn Viết Xuân lại đại diện cho người cán bộ chính trị trên trận địa phòng không.

Ông là một nhân vật của một giai đoạn khác.

Chiến tranh lúc này không chỉ diễn ra bằng bộ binh.

Bầu trời cũng trở thành chiến trường.

Máy bay đối phương xuất hiện ngày càng nhiều.

Các trận địa phòng không phải tìm cách phát hiện, theo dõi và đánh trả.

Những người lính phải chiến đấu dưới sức ép của bom đạn từ trên cao.

Trong hoàn cảnh ấy, một câu nói mạnh mẽ có thể trở thành nguồn động viên lớn.

Và câu nói của Nguyễn Viết Xuân đã làm được điều đó.

Sau khi ông hy sinh, câu “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” được phổ biến rộng rãi trong lực lượng vũ trang.

Nó trở thành khẩu hiệu thể hiện quyết tâm chiến đấu.

Nhưng phía sau khẩu hiệu ấy là một con người bằng xương bằng thịt.

Một người chồng.

Một người cha.

Một người con của Vĩnh Phúc.

Một cán bộ quân đội đã dành tuổi trẻ cho chiến tranh.

Và cuối cùng hy sinh khi mới 30 tuổi.

Ngày nay, khi đất nước đã hòa bình, câu chuyện về Nguyễn Viết Xuân vẫn có ý nghĩa đặc biệt.

Nó nhắc chúng ta về một thế hệ đã sống trong những năm tháng mà bom đạn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Những người lính khi ấy không biết ngày mai sẽ ra sao.

Nhưng họ vẫn đứng ở vị trí của mình.

Nguyễn Viết Xuân cũng vậy.

Ông bị thương.

Nhưng không rời trận địa.

Ông biết nguy hiểm đang đến.

Nhưng vẫn động viên đồng đội.

Và cuối cùng, ông hy sinh khi trận chiến chưa kết thúc.

Đó là lý do tên tuổi Nguyễn Viết Xuân vẫn được nhắc đến khi nói về truyền thống của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Không phải bởi ông sống lâu.

Không phải bởi ông giữ chức vụ cao.

Mà bởi trong một thời khắc quyết định, ông đã thể hiện được tinh thần của một người lính:

đứng vững khi khó khăn nhất và động viên đồng đội tiến lên.

Nguyễn Viết Xuân hy sinh năm 1964.

Cuộc chiến còn kéo dài hơn mười năm nữa.

Ông không được chứng kiến ngày đất nước thống nhất năm 1975.

Không được nhìn thấy những thế hệ trẻ lớn lên trong hòa bình.

Nhưng tên tuổi ông đã trở thành một phần của lịch sử cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Từ một người thanh niên tham gia cách mạng khi còn rất trẻ, Nguyễn Viết Xuân đã trở thành một cán bộ quân đội.

Từ một cán bộ chính trị, ông trở thành người trực tiếp đứng trên trận địa.

Và từ một trận đánh, ông để lại một câu nói được cả một thế hệ ghi nhớ.

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Đó không chỉ là lời nói trong một trận chiến.

Đó là biểu tượng cho tinh thần của những người lính phòng không Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Nguyễn Viết Xuân – người cán bộ chính trị đã hy sinh trên trận địa phòng không năm 1964, để lại hình ảnh về một người lính bị thương nhưng vẫn đứng vững, động viên đồng đội và chiến đấu đến hơi thở cuối cùng.

Một cuộc đời chỉ kéo dài khoảng ba thập kỷ.

Nhưng câu chuyện của ông đã được kể lại qua nhiều thế hệ.

Và mỗi khi nhắc đến Nguyễn Viết Xuân, người ta lại nhớ đến một hình ảnh:

giữa tiếng bom đạn, một người chiến sĩ bị thương vẫn hướng về trận địa và hô vang lời thúc giục đồng đội:

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”