Nguyễn Viết Xuân – người chính trị viên với lời thét giữa trời lửa đạn

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Trong lịch sử kháng chiến chống Mỹ, có những câu nói trở thành ký ức của cả một thế hệ.

Có những câu nói được vang lên trong hội trường, trong những cuộc mít tinh.

Nhưng cũng có những câu nói được thốt ra giữa tiếng bom, tiếng pháo và tiếng máy bay, rồi sống mãi trong lịch sử.

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Đó là lời hô của Nguyễn Viết Xuân, người chính trị viên đại đội pháo cao xạ, người con quê hương Vĩnh Phúc, đã chiến đấu và hy sinh tại chiến trường Quảng Bình năm 1964.

Cuộc đời ông chỉ kéo dài 30 năm.

Nhưng trong 30 năm ấy là một hành trình từ người thanh niên nông thôn trở thành người chiến sĩ, người cán bộ chính trị và cuối cùng là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Người con của quê hương Vĩnh Phúc

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934 tại tỉnh Vĩnh Phúc.

Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống yêu nước. Tuổi thơ và những năm tháng trưởng thành của ông diễn ra trong thời kỳ đất nước đầy biến động.

Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp diễn ra, Nguyễn Viết Xuân còn rất trẻ.

Nhưng chiến tranh đã sớm đưa người thanh niên ấy đến với cách mạng.

Năm 1949, khi mới khoảng 15 tuổi, ông tham gia cách mạng và làm liên lạc cho lực lượng du kích địa phương. Sau đó, ông gia nhập Quân đội nhân dân Việt Nam và từng bước trưởng thành trong quân ngũ.

Từ một chiến sĩ trẻ, ông được rèn luyện qua chiến đấu, học tập và công tác chính trị.

Đó là những năm tháng hình thành nên một Nguyễn Viết Xuân gan dạ, kiên cường nhưng cũng rất gần gũi với đồng đội.

Người chiến sĩ trưởng thành trong chiến tranh

Trong kháng chiến chống Pháp, Nguyễn Viết Xuân tham gia nhiều hoạt động chiến đấu.

Sau năm 1954, ông tiếp tục ở lại quân đội và được giao nhiều nhiệm vụ.

Ông được đào tạo về công tác chính trị, rồi trở thành cán bộ chính trị trong các đơn vị.

Đây là một công việc đặc biệt.

Người chính trị viên không chỉ làm công tác tư tưởng.

Trong chiến tranh, họ phải sống cùng bộ đội, hiểu từng người lính, động viên họ trong những thời điểm khó khăn nhất và đặc biệt là giữ vững tinh thần chiến đấu khi cái chết có thể đến bất cứ lúc nào.

Nguyễn Viết Xuân là một người như thế.

Ông không chỉ nói về lòng dũng cảm.

Ông trực tiếp sống và chiến đấu cùng những người lính dưới quyền.

Quảng Bình – nơi chiến tranh đến từ bầu trời

Năm 1964, chiến tranh chống Mỹ bước vào một giai đoạn mới.

Miền Bắc trở thành mục tiêu của các cuộc đánh phá bằng không quân.

Quảng Bình là một trong những địa bàn quan trọng.

Các đơn vị pháo cao xạ phải ngày đêm chiến đấu để bảo vệ cầu đường, kho tàng, trận địa, các tuyến giao thông và những mục tiêu quan trọng.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Viết Xuân giữ cương vị Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14, Trung đoàn 35, Sư đoàn 325.

Đơn vị của ông có nhiệm vụ chiến đấu chống máy bay Mỹ.

Và rồi ngày định mệnh đã đến.

Ngày 18 tháng 11 năm 1964

Ngày 18/11/1964, tại khu vực Quảng Bình, máy bay Mỹ mở cuộc tập kích.

Bầu trời trở thành chiến trường.

Từ trên cao, máy bay địch lao xuống.

Dưới mặt đất, những khẩu pháo cao xạ hướng nòng lên trời.

Đối với những người lính pháo cao xạ, đây là cuộc chiến đấu cực kỳ căng thẳng.

Họ phải quan sát máy bay.

Xác định hướng bay.

Tính toán phần tử bắn.

Chờ đúng thời cơ.

Và khai hỏa.

Chỉ một khoảnh khắc chậm trễ có thể khiến cả trận địa bị bom đạn đánh trúng.

Khi người chính trị viên đứng giữa trận địa

Trong trận chiến ấy, Nguyễn Viết Xuân không đứng ở phía sau.

Ông ở ngay bên những người lính.

Ông động viên họ bình tĩnh.

Ông nhắc họ phải kiên quyết chiến đấu.

Máy bay địch liên tục lao xuống.

Bom đạn dội vào trận địa.

Nhưng những khẩu pháo vẫn tiếp tục bắn.

Rồi một quả bom đánh trúng trận địa.

Nguyễn Viết Xuân bị thương nặng.

Chân ông bị thương.

Máu chảy nhiều.

Nhưng ông không rời trận địa.

Ông vẫn hướng về phía những người lính đang chiến đấu.

Và trong khoảnh khắc ấy, người chính trị viên đã nói câu nói trở thành bất hủ:

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Một câu nói giữa tiếng bom

Không phải ngẫu nhiên câu nói ấy trở thành biểu tượng.

Ba từ cuối:

“quân thù”

và mệnh lệnh:

“bắn!”

mang trong đó cả quyết tâm của một người lính.

Ông biết mình đang bị thương.

Biết trận địa đang bị bom đạn uy hiếp.

Nhưng ông cũng hiểu rằng nếu người chỉ huy dao động, tinh thần của cả đơn vị có thể bị ảnh hưởng.

Vì vậy, ông chọn cách ở lại.

Chọn tiếp tục chỉ huy.

Chọn động viên đồng đội.

Và chọn chiến đấu đến cùng.

Câu nói ấy không đơn thuần là một khẩu hiệu.

Nó là tiếng nói của ý chí chiến đấu được phát ra ngay trong thời khắc sinh tử.

Người chính trị viên không rời trận địa

Sau khi bị thương nặng, Nguyễn Viết Xuân vẫn tiếp tục động viên bộ đội.

Những người lính quanh ông tiếp tục chiến đấu.

Khẩu đội vẫn hướng nòng pháo lên trời.

Những loạt đạn cao xạ tiếp tục được bắn lên.

Đó là hình ảnh mà nhiều thế hệ sau này khi nhắc đến Nguyễn Viết Xuân vẫn không thể quên:

Một người chiến sĩ bị thương nhưng vẫn hướng về phía trận địa, hướng về đồng đội và hướng về bầu trời nơi máy bay địch đang lao xuống.

Cuộc chiến đấu vẫn tiếp diễn.

Nhưng vết thương của ông quá nặng.

Nguyễn Viết Xuân đã hy sinh ngày 18 tháng 11 năm 1964.

Ông mới 30 tuổi.

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Sau khi Nguyễn Viết Xuân hy sinh, câu nói của ông nhanh chóng được lan truyền trong các đơn vị quân đội.

Nó trở thành một lời hiệu triệu tinh thần chiến đấu.

Những người lính pháo cao xạ nhắc lại câu nói ấy.

Thanh niên miền Bắc nhắc lại câu nói ấy.

Và rồi câu nói trở thành một trong những khẩu hiệu tiêu biểu của thời kỳ chống Mỹ.

Nhưng nếu đặt câu nói trở lại đúng hoàn cảnh mà nó được thốt ra, người ta sẽ thấy nó có ý nghĩa sâu sắc hơn.

Đó không phải là lời nói của một người đứng ngoài cuộc chiến.

Đó là lời của một người đang bị thương, đang đứng giữa trận địa và biết rằng mình có thể không còn sống.

Chính hoàn cảnh ấy khiến câu nói trở thành bất tử.

Người anh hùng tuổi 30

Sau khi hy sinh, Nguyễn Viết Xuân được truy tặng nhiều phần thưởng cao quý.

Năm 1965, ông được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi ông trở thành biểu tượng của tinh thần chiến đấu kiên cường của quân đội và nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nhưng điều khiến người ta nhớ đến Nguyễn Viết Xuân không chỉ là danh hiệu.

Mà là hình ảnh của một con người cụ thể:

Một người lính.

Một người chính trị viên.

Một người đồng đội.

Một người chỉ huy.

Và cuối cùng là một người đã hy sinh khi đang động viên những người khác chiến đấu.

Đằng sau người anh hùng là những người đồng đội

Câu chuyện về Nguyễn Viết Xuân cũng không nên được kể như câu chuyện của một người đơn độc.

Trên trận địa ngày hôm ấy còn có những người lính khác.

Họ cùng ông đối mặt với bom đạn.

Họ vận hành những khẩu pháo.

Họ ngắm bắn.

Họ tiếp đạn.

Họ chiến đấu trong tiếng máy bay và tiếng bom.

Và khi Nguyễn Viết Xuân ngã xuống, họ tiếp tục chiến đấu.

Vì vậy, câu nói “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” cũng có thể được xem như lời ông gửi lại cho đồng đội:

Đừng sợ hãi.
Đừng bỏ vị trí.
Hãy tiếp tục chiến đấu.

Một biểu tượng của người lính Việt Nam

Nguyễn Viết Xuân trở thành biểu tượng bởi ông đã làm đúng điều mà một người cán bộ chính trị luôn nhắc nhở bộ đội:

Nói đi đôi với làm.

Ông động viên đồng đội chiến đấu – và chính mình cũng chiến đấu.

Ông yêu cầu người lính không sợ gian khổ – và chính mình không rời trận địa khi bị thương.

Ông yêu cầu giữ vững tinh thần – và chính mình giữ vững tinh thần trong thời khắc khắc nghiệt nhất.

Đó là lý do câu nói của ông có sức sống lâu dài.

Bởi phía sau lời nói là hành động.

Ba mươi năm và một cuộc đời

Nguyễn Viết Xuân chỉ sống đến tuổi 30.

Ba mươi năm là một quãng đời rất ngắn.

Nếu chiến tranh không xảy ra, có thể ông đã có một cuộc đời hoàn toàn khác.

Có thể ông sẽ có một gia đình, những người con, một mái nhà bình yên.

Nhưng lịch sử đã đặt ông vào một thời đại mà những người trẻ tuổi phải cầm súng bảo vệ đất nước.

Ông đã lựa chọn con đường của mình.

Và lựa chọn ấy đã đưa ông đến trận địa Quảng Bình ngày 18 tháng 11 năm 1964.

Nơi ông để lại tuổi thanh xuân.

Và để lại một câu nói sống lâu hơn cả cuộc đời mình.

Lời kết: Tiếng hô còn vọng lại

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa.

Bầu trời Quảng Bình đã trở lại bình yên.

Những trận địa pháo năm xưa không còn tiếng đạn.

Những người lính của thế hệ Nguyễn Viết Xuân phần lớn đã trở thành những người già.

Nhưng mỗi khi nhắc đến ông, người ta vẫn nhớ đến một hình ảnh:

Người chính trị viên bị thương nhưng không rời trận địa.

Và giữa tiếng bom đạn, ông hướng về những người lính của mình, dõng dạc hô:

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Một câu nói chỉ có vài từ.

Nhưng trong đó có cả lòng dũng cảm của người lính, trách nhiệm của người chỉ huy và ý chí của một thế hệ đã đặt Tổ quốc lên trên sự sống của chính mình.

Nguyễn Viết Xuân đã hy sinh ở tuổi 30.

Nhưng ông không biến mất khỏi ký ức.

Bởi những người anh hùng có thể nằm lại trên chiến trường, nhưng lời nói, hành động và tinh thần của họ vẫn có thể sống qua nhiều thế hệ.

Và câu nói ấy – “Nhằm thẳng quân thù, bắn!” – mãi là dấu ấn gắn với tên tuổi Nguyễn Viết Xuân, người con của Vĩnh Phúc, người chính trị viên pháo cao xạ đã đứng giữa trời lửa đạn để truyền cho đồng đội sức mạnh chiến đấu đến cùng.