NGUYỄN VIẾT XUÂN – “NHẰM THẲNG QUÂN THÙ, BẮN!”

Năm 1964, cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ra miền Bắc ngày càng ác liệt.

Những chiếc máy bay Mỹ liên tục đánh phá các mục tiêu trên miền Bắc.

Ở những vùng trời trọng điểm, các đơn vị pháo cao xạ phải thường xuyên trong tư thế sẵn sàng chiến đấu.

Trong số những người lính làm nhiệm vụ ấy có Nguyễn Viết Xuân, một người con quê Vĩnh Phúc.

Anh sinh năm 1934 trong một gia đình nông dân nghèo.

Tuổi thơ của anh không dễ dàng.

Từ nhỏ, anh đã phải đi làm thuê, giúp việc để kiếm sống.

Nhưng hoàn cảnh khó khăn không làm anh khuất phục.

Năm 1952, khi vừa tròn 18 tuổi, Nguyễn Viết Xuân xin vào bộ đội.

Từ một chiến sĩ trinh sát, anh lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí khác nhau.

Anh từng là tiểu đội trưởng, trung đội trưởng pháo cao xạ rồi trở thành cán bộ chính trị.

Ở bất cứ vị trí nào, anh cũng được đồng đội nhận xét là người nhiệt tình, quyết đoán và luôn đi đầu trong những nhiệm vụ khó khăn.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Nguyễn Viết Xuân cùng đồng đội trực tiếp chiến đấu.

Sau chiến thắng năm 1954, anh tiếp tục ở lại quân ngũ.

Rồi năm 1964, chiến tranh phá hoại miền Bắc bắt đầu.

Nguyễn Viết Xuân lúc này là chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 pháo cao xạ.

Ngày 18/11/1964, đơn vị của anh đóng quân tại khu vực Chalo, miền Tây Quảng Bình.

Máy bay Mỹ xuất hiện.

Những tốp máy bay liên tục lao xuống trận địa.

Pháo cao xạ của ta đồng loạt nổ súng.

Khói đạn phủ kín bầu trời.

Các khẩu đội vừa chiến đấu vừa phải chống trả những đợt tiến công dữ dội của máy bay địch.

Một chiếc máy bay Mỹ bị bắn cháy.

Nhưng trận chiến chưa kết thúc.

Máy bay địch tiếp tục lao xuống.

Một loạt tên lửa và đạn pháo hướng về phía trận địa.

Giữa lúc ấy, Nguyễn Viết Xuân bước ra khỏi công sự.

Anh đứng bên khẩu đội đang chiến đấu.

Không né tránh.

Không lùi bước.

Và tiếng hô của anh vang lên giữa trận địa:

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Tiếng hô ấy lập tức trở thành nguồn động viên tinh thần cho các chiến sĩ.

Những khẩu pháo tiếp tục hướng lên bầu trời.

Các chiến sĩ tiếp tục chiến đấu.

Không lâu sau, trận địa lại bị máy bay địch đánh phá.

Nguyễn Viết Xuân đi đến từng khẩu đội để nắm tình hình và động viên anh em.

Anh muốn chắc chắn rằng mọi vị trí vẫn giữ được sức chiến đấu.

Rồi một loạt đạn 20mm từ máy bay địch bắn xuống.

Nguyễn Viết Xuân bị thương rất nặng.

Đùi phải của anh bị phá nát.

Máu chảy rất nhiều.

Những người đồng đội lập tức chạy đến.

Nhưng điều khiến họ đau lòng là người chính trị viên ấy vẫn cố gắng giữ bình tĩnh.

Anh yêu cầu quân y xử lý vết thương.

Anh còn dặn mọi người không được làm ảnh hưởng đến tinh thần chiến đấu của đơn vị.

Bản thân bị thương, nhưng anh vẫn nghĩ đến trận địa.

Anh hỏi tình hình chiến đấu.

Hỏi những khẩu đội khác.

Hỏi những người bị thương.

Và tiếp tục động viên anh em.

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, sau trận chiến, biết vết thương của mình rất nặng, Nguyễn Viết Xuân đã chủ động bàn giao công việc, chỉ định người thay mình chỉ huy trận địa, đồng thời dặn dò những công việc của chi bộ, Đoàn và việc chăm sóc thương binh.

Đó là những phút cuối cùng của một người chỉ huy.

Không phải những lời than thở.

Không phải sự tuyệt vọng.

Mà là những lời căn dặn.

Anh muốn khi mình không còn nữa, đơn vị vẫn tiếp tục chiến đấu.

Anh muốn đồng đội của mình được chăm sóc.

Anh muốn công việc không bị gián đoạn.

Và anh muốn trận địa vẫn giữ vững.

Đêm hôm ấy, Nguyễn Viết Xuân hy sinh vì vết thương quá nặng.

Anh ra đi khi mới 30 tuổi.

Nhưng tiếng hô của anh thì không dừng lại ở trận địa năm ấy.

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Khẩu lệnh ấy nhanh chóng được truyền đi trong các đơn vị phòng không, trở thành một câu nói biểu tượng cho tinh thần chiến đấu kiên cường của bộ đội Việt Nam trong những năm chống Mỹ.

Những người từng chiến đấu cùng anh sau này vẫn nhớ rất rõ khoảnh khắc ấy.

Một người đồng đội từng ghi lại trong nhật ký rằng khi Nguyễn Viết Xuân bị thương, tiếng hô của anh càng khiến mọi người quyết tâm chiến đấu.

Một người đã ngã xuống.

Nhưng những người còn lại tiếp tục đứng lên.

Đó có lẽ là ý nghĩa lớn nhất của tiếng hô ấy.

Không phải chỉ là một mệnh lệnh chiến đấu.

Mà là lời nhắc nhở:

Khi một người ngã xuống, những người còn lại phải tiếp tục.

Sau này, Nguyễn Viết Xuân được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên tuổi anh được nhắc đến trong lịch sử của lực lượng phòng không Việt Nam.

Nhưng có lẽ điều còn lại sâu sắc nhất vẫn là hình ảnh người chính trị viên đứng giữa trận địa, mặc cho bom đạn vây quanh, vẫn hướng về đồng đội và hô vang:

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Điều còn lại sau câu chuyện

Nguyễn Viết Xuân không chỉ để lại một khẩu lệnh.

Anh để lại một cách sống.

Khi bình thường, anh gần gũi với đồng đội.

Khi chiến đấu, anh đi đầu.

Khi bị thương, anh vẫn lo cho người khác.

Và khi biết mình sắp hy sinh, anh vẫn nghĩ đến việc bàn giao công việc để đơn vị tiếp tục hoạt động.

Đó chính là phẩm chất của một người chỉ huy.

Một người lãnh đạo không chỉ đứng phía trước khi mọi chuyện thuận lợi.

Mà phải là người có thể đứng vững khi tất cả đang khó khăn nhất.

Ngày hôm nay, tuổi trẻ không còn phải đối diện với những trận bom như thế.

Nhưng trong công việc, trong cuộc sống, mỗi người đều sẽ có lúc gặp khó khăn.

Có lúc mệt mỏi.

Có lúc thất bại.

Có lúc muốn bỏ cuộc.

Khi ấy, câu chuyện về Nguyễn Viết Xuân nhắc chúng ta rằng:

Đừng để khó khăn khiến mình cúi đầu.

Hãy bình tĩnh.

Hãy đứng vững.

Hãy hoàn thành phần việc của mình.

Và nếu có thể, hãy trở thành người tiếp thêm sức mạnh cho những người đang ở bên cạnh.

Một tiếng hô đã vang lên giữa trận địa hơn nửa thế kỷ trước, nhưng tinh thần phía sau tiếng hô ấy vẫn còn nguyên giá trị đối với tuổi trẻ hôm nay.

Tham khảo tư liệu: Bảo tàng Lịch sử Quốc gia; Báo Quân đội nhân dân; tư liệu nhật ký của đồng đội Nguyễn Viết Xuân.