Nguyễn Viết Xuân – “Nhằm thẳng quân thù mà bắn!”

Trong lịch sử đấu tranh giữ nước của dân tộc Việt Nam, có những con người đã trở thành biểu tượng bất tử không chỉ bởi chiến công mà còn bởi những câu nói làm sáng ngời ý chí chiến đấu. Giữa những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân đã để lại cho muôn đời sau khẩu lệnh vang dội: “Nhằm thẳng quân thù mà bắn!”. Câu nói ấy vượt lên khỏi một khẩu lệnh chiến đấu thông thường; nó trở thành lời hịch của lòng quả cảm, là tiếng gọi thiêng liêng của tinh thần quyết chiến quyết thắng.

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934 tại Vĩnh Lộc, Thanh Hoá trong một gia đình nông dân nghèo. Thuở nhỏ, ông từng trải qua những ngày tháng cơ cực, cha mất sớm, mẹ vất vả nuôi đàn con. Cuộc sống lam lũ ấy đã sớm hun đúc trong người thanh niên trẻ sự chịu đựng, lòng kiên cường và ý chí vươn lên. Năm 1953, khi đất nước chìm trong bom đạn của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Nguyễn Viết Xuân đã tình nguyện nhập ngũ. Sau hoà bình lập lại ở miền Bắc, đất nước lại đứng trước thử thách mới khi đế quốc Mỹ từng bước leo thang chiến tranh. Trong hoàn cảnh ấy, người chiến sĩ trẻ tiếp tục ở lại quân đội, trở thành một trong những pháo thủ giỏi của tiểu đoàn 14, sau là Chính trị viên phó của đơn vị pháo cao xạ.

Những năm đầu thập niên 1960, cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ ra miền Bắc đã tạo nên biết bao đau thương cho nhân dân ta. Để bảo vệ bầu trời Tổ quốc, các đơn vị pháo cao xạ ngày đêm trực chiến, sẵn sàng bắn hạ những tốp máy bay hiện đại của Mỹ. Cuộc chiến là cuộc đấu trí, đấu lực đầy nguy hiểm; mỗi giây phút trên trận địa đều có thể là ranh giới sinh tử.

Ngày 18 tháng 11 năm 1964, trên trận địa ở Vĩnh Linh, Quảng Trị – nơi tuyến lửa ác liệt nhất miền Bắc, Nguyễn Viết Xuân và đơn vị phải đối mặt với một cuộc tập kích bất ngờ của máy bay Mỹ. Máy bay địch lượn trên bầu trời, thả bom, bắn rốc-két và cố gắng tìm cách tiêu diệt các khẩu đội pháo của ta. Trong khói lửa mịt mù, tiếng bom đạn rung chuyển mặt đất, trận địa cao xạ vẫn kiên cường chiến đấu.

Khi trận chiến đang diễn ra quyết liệt, Nguyễn Viết Xuân bất ngờ bị thương nặng. Một mảnh đạn đã xuyên qua cơ thể khiến ông mất nhiều máu, sức lực dần kiệt quệ. Đồng đội muốn cáng ông ra khỏi trận địa, nhưng trong phút giây ấy, người chiến sĩ kiên trung vẫn giữ trọn ý chí sắt đá của mình. Ông không rời trận địa, mà gắng gượng dùng chút hơi tàn hét lên khẩu lệnh đã trở thành bất tử:

“Nhằm thẳng quân thù mà bắn!”

Tiếng hô của ông vang lên mạnh mẽ, át cả tiếng đạn bom, lay động từng trái tim của đồng đội. Đó không chỉ là khẩu lệnh chiến đấu, mà là lời gửi gắm niềm tin, ý chí và khát vọng chiến thắng. Được tiếp thêm sức mạnh từ chính trị viên phó của mình, các pháo thủ của tiểu đoàn 14 càng chiến đấu quyết liệt hơn. Những loạt đạn chính xác của ta đã bắn hạ nhiều máy bay Mỹ, góp phần giữ vững trận địa và bảo vệ vùng trời miền Bắc.

Nguyễn Viết Xuân hy sinh ngay sau khi dứt lời. Nhưng câu nói của ông thì vượt lên khỏi khoảnh khắc chiến đấu ấy, trở thành biểu tượng của lòng dũng cảm quả cảm của quân đội nhân dân Việt Nam. Sự hy sinh của ông là minh chứng cho tinh thần “quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”, là biểu tượng của ý chí bảo vệ đất nước trước bom đạn ngoại bang.

Khẩu lệnh “Nhằm thẳng quân thù mà bắn!” về sau đã được khắc lên bia tưởng niệm, được nhắc tới trong sách giáo khoa, trong các tác phẩm văn học, âm nhạc và trở thành khẩu hiệu hành động của những thế hệ chiến sĩ pháo binh. Nó không chỉ là lời kêu gọi chiến đấu trong chiến tranh, mà trong thời bình, còn là lời nhắc nhở mỗi người về tinh thần bản lĩnh, dám đối mặt với thử thách và khó khăn.

Ngày nay, khi đến thăm khu di tích Vĩnh Lộc hay những nơi lưu giữ ký ức về người anh hùng, ta vẫn có thể cảm nhận được khí phách kiên cường của Nguyễn Viết Xuân. Hình ảnh người chiến sĩ trẻ trong bộ quân phục còn dính đầy bụi đất, tay nắm chặt khẩu pháo, mắt hướng thẳng lên bầu trời, như vẫn hiện hữu trên từng tấm bia, từng bức ảnh, mỗi một kỷ vật chiến tranh.

Cuộc đời và sự hy sinh của Nguyễn Viết Xuân không dài, nhưng giá trị của nó thì trường tồn cùng dân tộc. Anh đã sống một cuộc đời giản dị mà cao đẹp, đã chiến đấu và ngã xuống với tất cả niềm tin vào thắng lợi cuối cùng. Tinh thần của anh sẽ mãi mãi được nhắc đến cùng những bản anh hùng ca bất tử của dân tộc, bên cạnh những chiến sĩ đã làm nên sức mạnh “gan vàng dạ ngọc” của quân đội Việt Nam.

Trong thời đại hôm nay, khẩu lệnh của anh vẫn là lời nhắc nhở mạnh mẽ để thế hệ trẻ sống có trách nhiệm hơn với bản thân và quê hương. Chúng ta không còn cầm súng chiến đấu, nhưng mỗi người đều có “kẻ thù” của riêng mình: sự lười biếng, nỗi sợ hãi, sự thiếu cố gắng và những thử thách của cuộc sống hiện đại. “Nhằm thẳng quân thù mà bắn” – nhắm vào khó khăn mà vượt qua, nhắm vào mục tiêu mà kiên trì phấn đấu – đó cũng chính là tinh thần thời đại mà Nguyễn Viết Xuân gửi gắm lại cho mai sau.

Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân đã ra đi, nhưng câu nói của anh sẽ còn vang vọng mãi. Nó không chỉ là lời hịch chiến đấu của một người chiến sĩ, mà còn là bài học sâu sắc về lòng dũng cảm, niềm tin và lý tưởng sống vì Tổ quốc. Và chính điều đó đã làm nên sự bất tử của một con người bình dị mà vĩ đại giữa trang sử vàng của dân tộc Việt Nam.