NGUYỄN VIẾT XUÂN – “NHẰM THẲNG QUÂN THÙ MÀ BẮN”

Có những câu nói chỉ vang lên trong một khoảnh khắc, nhưng sau đó vượt ra khỏi chiến trường để trở thành ký ức của cả một thế hệ.

“Nhằm thẳng quân thù mà bắn!”

Câu nói ấy gắn với Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Viết Xuân, người chiến sĩ đã chiến đấu và hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1934, trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc, nay thuộc tỉnh Phú Thọ. Từ khi còn nhỏ, cuộc sống của ông đã trải qua nhiều khó khăn. Năm 18 tuổi, Nguyễn Viết Xuân xin vào bộ đội. Từ một chiến sĩ trinh sát, ông lần lượt đảm nhiệm các vị trí tiểu đội trưởng trinh sát, trung đội trưởng pháo cao xạ rồi chính trị viên đại đội.

Năm 1954, Nguyễn Viết Xuân tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Sau Hiệp định Genève, ông tiếp tục công tác trong quân đội và tham gia nhiệm vụ chiến đấu, huấn luyện, xây dựng đơn vị.

Năm 1964, chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ bắt đầu diễn ra trên miền Bắc ngày càng ác liệt. Đơn vị của Nguyễn Viết Xuân được giao nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ vùng tuyến lửa Quảng Bình.

Ngày 18/11/1964, tại khu vực Cha Lo, miền Tây Quảng Bình, đơn vị pháo cao xạ của ông chiến đấu chống máy bay Mỹ. Trong trận đánh, Nguyễn Viết Xuân bị thương rất nặng ở chân. Theo tư liệu được Bộ Tư lệnh Quân khu 4 giới thiệu, sau khi bị thương, ông vẫn yêu cầu đồng đội tiếp tục đưa mình vào công sự để chỉ huy chiến đấu.

Trong hoàn cảnh ấy, ông đã động viên đồng đội tiếp tục chiến đấu bằng câu nói:

“Nhằm thẳng quân thù mà bắn!”

Câu nói được truyền đi giữa trận địa.

Đó không phải là một lời nói được chuẩn bị từ trước.

Nó xuất hiện trong một thời khắc đặc biệt khốc liệt, khi người chỉ huy đã bị thương nhưng vẫn hướng tinh thần của mình về nhiệm vụ chiến đấu và những người đồng đội đang ở bên cạnh.

Nguyễn Viết Xuân sau đó hy sinh vì vết thương quá nặng.

Ông mới 30 tuổi.

Sau khi hy sinh, tấm gương chiến đấu của Nguyễn Viết Xuân được tuyên truyền rộng rãi trong quân đội và trở thành biểu tượng về tinh thần dũng cảm của người chiến sĩ phòng không. Câu nói của ông cũng được nhắc lại trong nhiều tài liệu, trở thành một khẩu hiệu quen thuộc của lực lượng phòng không, không quân trong những năm kháng chiến chống Mỹ.

Ngày nay, khi nhắc đến Nguyễn Viết Xuân, người ta thường nhớ ngay đến câu nói “Nhằm thẳng quân thù mà bắn”.

Nhưng phía sau câu nói ấy là cả một cuộc đời.

Một tuổi thơ nghèo khó.

Một người thanh niên bước vào quân ngũ.

Những năm tháng chiến đấu từ Điện Biên Phủ đến chiến trường Quảng Bình.

Và cuối cùng là sự hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Có lẽ điều khiến câu chuyện về Nguyễn Viết Xuân vẫn được nhắc lại sau nhiều thập kỷ không chỉ nằm ở một câu nói nổi tiếng.

Đó còn là hình ảnh của một người lính trong thời khắc hiểm nguy vẫn đặt nhiệm vụ và đồng đội lên trên nỗi đau của chính mình.

Chiến tranh đã lùi xa. Tiếng súng năm xưa đã im. Nhưng câu chuyện về những người đã đứng giữa trận địa năm ấy vẫn còn được kể lại – để thế hệ hôm nay hiểu hơn về giá trị của hòa bình.