Anh hùng Nguyễn Viết Xuân là biểu tượng rực rỡ của lực lượng Phòng không - Không quân Việt Nam, người đã biến nỗi đau thể xác thành sức mạnh ý chí với lời hô bất tử: "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!". Trong những năm tháng ác liệt của cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của đế quốc Mỹ đối với miền Bắc, hình ảnh người chính trị viên hiên ngang trên mâm pháo, dù bị thương nặng vẫn kiên quyết chỉ huy trận đánh, đã trở thành nguồn động lực tinh thần to lớn, cổ vũ quân và dân ta quyết tâm bảo vệ bầu trời Tổ quốc.
Sinh ra tại vùng quê Vĩnh Phúc giàu truyền thống, Nguyễn Viết Xuân gia nhập quân đội khi mới 18 tuổi. Qua nhiều năm rèn luyện, ông trở thành Chính trị viên Đại đội 3, Tiểu đoàn 14 pháo cao xạ. Chiến công lừng lẫy nhất của ông diễn ra vào ngày 18 tháng 11 năm 1964, tại vùng trời miền Tây Quảng Bình. Khi đó, đế quốc Mỹ đã huy động nhiều tốp máy bay hiện đại đánh phá dữ dội vào các trọng điểm giao thông nhằm cắt đứt sự chi viện cho miền Nam. Đơn vị của Nguyễn Viết Xuân được giao nhiệm vụ bảo vệ vùng trời này, đối mặt với những làn mưa bom bão đạn khủng khiếp từ trên không.Trong trận đánh ác liệt ấy, máy bay địch tập trung hỏa lực bắn phá trận địa pháo của ta. Nguyễn Viết Xuân đã bị trúng đạn, một chân của ông bị giập nát gần như lìa hẳn. Cơn đau thấu xương dội tới, nhưng khi thấy đồng đội định rời mâm pháo để đưa mình đi cấp cứu, ông đã nén đau đớn, kiên quyết từ chối. Với tinh thần thép của một người chỉ huy, ông yêu cầu y tá dùng dao chặt đứt phần chân đã nát để khỏi vướng víu, rồi tiếp tục bám trụ trên mâm pháo. Chính lúc những chiếc máy bay giặc đang lao xuống cắt bom, tiếng hô đanh thép, dõng dạc của ông đã vang lên giữa tiếng nổ của đạn bom: "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!".Lời hô ấy như một luồng điện mạnh mẽ truyền đến từng pháo thủ, xua tan mọi nỗi sợ hãi và mệt mỏi. Các chiến sĩ Đại đội 3 đã hiệp đồng tác chiến chặt chẽ, trút bão lửa vào những con "ma vương" trên bầu trời, bắn rơi máy bay Mỹ ngay tại trận địa. Nguyễn Viết Xuân đã hy sinh ngay sau trận đánh đó ở tuổi 30, khi lý tưởng và khát vọng cống hiến đang ở độ rực rỡ nhất. Lời hô của ông không chỉ dừng lại ở trận địa Quảng Bình mà ngay lập tức trở thành khẩu hiệu hành động, một mệnh lệnh hiệp đồng chiến đấu cho toàn bộ các đơn vị phòng không toàn miền Bắc, tạo nên một lưới lửa tầm thấp khiến không quân Mỹ phải khiếp sợ.Năm 1967, Nguyễn Viết Xuân được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời ông là minh chứng cho tinh thần "còn người còn trận địa", sẵn sàng hy sinh vì sự bình yên của bầu trời Tổ quốc. Ngày nay, tên ông được đặt cho nhiều đường phố và trường học, và câu nói "Nhằm thẳng quân thù mà bắn!" vẫn mãi là bài học về sự quyết đoán, dũng cảm và tinh thần làm chủ trận địa cho thế hệ trẻ hôm nay.
