NGUYỄN VIẾT XUÂN – TIẾNG HÔ GIỮA TRẬN ĐỊA CHA LO

Giữa tiếng bom đạn trên vùng trời miền Tây Quảng Bình, khi máy bay Mỹ liên tiếp đánh vào trận địa pháo phòng không, một người cán bộ đứng lên động viên đồng đội:

“Nhằm thẳng quân thù, bắn!”

Tiếng hô ấy thuộc về Nguyễn Viết Xuân – chính trị viên đại đội pháo cao xạ. Trong trận chiến đấu ngày 18-11-1964, anh bị thương rất nặng nhưng vẫn theo dõi trận đánh, động viên đồng đội và chăm lo công việc của đơn vị cho đến những giờ phút cuối cùng. baotanglichsu.vn

Từ người con Ngũ Kiên đến chiến sĩ phòng không

Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân quê ở xã Ngũ Kiên, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc theo địa danh trước đây. Anh sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo, tuổi thơ phải trải qua nhiều thiếu thốn.

Theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, năm 1952, Nguyễn Viết Xuân nhập ngũ. Từ một chiến sĩ trinh sát, anh được giao những nhiệm vụ khác nhau, sau đó trở thành cán bộ pháo cao xạ và chính trị viên đại đội. Anh từng cùng đồng đội tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. baotanglichsu.vn

Người chính trị viên không chỉ chiến đấu bên cạnh đồng đội mà còn quan tâm đến tinh thần, tư tưởng và sự đoàn kết trong đơn vị. Với Nguyễn Viết Xuân, trách nhiệm ấy càng thể hiện rõ trong trận đánh ở Cha Lo.

Tiếng hô giữa trận địa

Ngày 18-11-1964, nhiều tốp máy bay Mỹ đánh phá khu vực Cha Lo, phía tây Quảng Bình. Đại đội pháo cao xạ của Nguyễn Viết Xuân chiến đấu giữa bom đạn ác liệt. qdnd.vn

Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, khi trận địa đang bị tiến công dữ dội, Nguyễn Viết Xuân rời công sự, đến bên khẩu đội và hô lớn: “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”. Tiếng hô vang lên giữa lúc khó khăn đã động viên các chiến sĩ tiếp tục chiến đấu. baotanglichsu.vn

Khi một đợt tấn công tạm lắng, anh đi nắm tình hình, động viên các khẩu đội. Máy bay đối phương tiếp tục đánh xuống trận địa, khiến anh bị thương nặng ở chân phải.

Theo lời kể của đồng đội, anh đề nghị quân y xử lý phần chân bị thương cho đỡ vướng và dặn không để anh em biết mình bị thương. Dù đau đớn, anh vẫn theo dõi cuộc chiến đấu, quan tâm động viên những người đang làm nhiệm vụ. qdnd.vn

Các tư liệu không kể hoàn toàn giống nhau về trình tự tiếng hô và lúc anh bị thương. Trong bài viết này, Kim sử dụng trình tự theo Bảo tàng Lịch sử Quốc gia: tiếng hô vang lên trước, sau đó anh bị thương khi trận địa tiếp tục bị đánh phá. baotanglichsu.vn

Những lời dặn dành cho đồng đội

Sau trận chiến đấu, vết thương của Nguyễn Viết Xuân quá nặng. Biết sức khỏe khó qua khỏi, anh vẫn nghĩ đến công việc của đơn vị: bàn giao nhiệm vụ cho người thay thế, dặn dò chăm sóc các đồng đội bị thương và trao đổi những việc cần tiếp tục thực hiện.

Anh hy sinh ngày 18-11-1964. Những lời dặn cuối cùng cho thấy điều anh quan tâm không chỉ là trận đánh trước mắt, mà còn là đồng đội và công việc của tập thể sau khi mình không còn nữa. baotanglichsu.vn

Ngày 1-1-1967, liệt sĩ Nguyễn Viết Xuân được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tiếng hô của anh sau đó trở thành khẩu hiệu động viên tinh thần chiến đấu trên nhiều trận địa phòng không. baotanglichsu.vn

Câu chuyện về anh còn đi vào thơ ca, âm nhạc. Từ bài thơ của Xuân Sách, nhạc sĩ Huy Du đã phổ thành bài hát Cùng anh tiến quân trên đường dài, góp phần đưa hình ảnh người chính trị viên đến với nhiều thế hệ. sknc.qdnd.vn

Điều còn lại sau tiếng hô

Trong ký ức của đồng đội, Nguyễn Viết Xuân là người chính trị viên đã đứng giữa trận địa để động viên chiến sĩ. Trong những lời dặn cuối cùng, anh vẫn nghĩ đến người bị thương, đến người nhận nhiệm vụ thay mình và đến công việc của đơn vị.

Câu chuyện ấy giúp đội viên hôm nay hiểu thêm về tinh thần trách nhiệm và sự quan tâm đến tập thể. Khi một tập thể gặp khó khăn, một lời động viên đúng lúc, một người dám nhận việc và biết chăm lo cho bạn bè có thể giúp mọi người thêm vững vàng.

Lưu ý về năm sinh: Thông tin thầy cung cấp ghi Nguyễn Viết Xuân sinh năm 1933; một bài viết khác của chính Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cũng dùng mốc này. Trong khi đó, bài tiểu sử riêng của bảo tàng, Thông tấn xã Việt Nam và Báo Quân khu 4 ghi năm 1934. Vì chưa đối chiếu được hồ sơ gốc, bài viết không khẳng định năm sinh trong phần chính để thầy thuận tiện kiểm chứng trước khi công bố. baotanglichsu.vn

Nguồn tham khảo:

• Bảo tàng Lịch sử Quốc gia – Nguyễn Viết Xuân và khẩu hiệu “Nhằm thẳng quân thù, bắn!”