Nguyễn Xí

Nguyễn Xí (1397–1465), quê ở vùng Thượng Xá, Nghệ An, là một danh tướng nổi bật của khởi nghĩa Lam Sơn và là khai quốc công thần có nhiều đóng góp trong việc xây dựng triều Hậu Lê.

Từ khi còn trẻ, Nguyễn Xí đã theo Lê Lợi, được tin tưởng giao nhiệm vụ quan trọng trong quá trình chuẩn bị khởi nghĩa. Năm 1418, khi Lê Lợi dựng cờ chống quân Minh, ông trở thành một trong những tướng lĩnh nòng cốt của nghĩa quân.

Trong những năm đầu gian khổ, Nguyễn Xí luôn sát cánh cùng chủ tướng, tham gia nhiều hoạt động chiến đấu nhằm bảo vệ căn cứ Lam Sơn và duy trì lực lượng kháng chiến.

Khi nghĩa quân chuyển sang phản công, ông được giao chỉ huy những lực lượng quan trọng. Đặc biệt, trong chiến dịch Tốt Động – Chúc Động năm 1426, Nguyễn Xí cùng các tướng lĩnh Lam Sơn góp phần đánh bại đạo quân Minh do Vương Thông chỉ huy, tạo nên bước ngoặt quyết định của cuộc chiến.

Sau khi đất nước giành lại độc lập năm 1428, Nguyễn Xí được triều đình phong thưởng và tiếp tục đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng. Ông phục vụ qua nhiều đời vua Hậu Lê, góp phần ổn định tình hình chính trị và bảo vệ triều đình.

Năm 1460, Nguyễn Xí có vai trò quan trọng trong việc đưa Lê Tư Thành lên ngôi, tức vua Lê Thánh Tông, mở đầu một giai đoạn phát triển rực rỡ của quốc gia Đại Việt.

Nguyễn Xí được lịch sử ghi nhận là vị tướng văn võ song toàn, có công lớn trong cả sự nghiệp giải phóng dân tộc lẫn quá trình củng cố triều Hậu Lê.