Nguyễn Xí - Danh tướng bách chiến bách thắng, cột trụ trung kiên qua bốn triều vua nhà Lê sơ
Vị khai quốc công thần lỗi lạc, người từng theo Lê Lợi từ thủa thiếu thời, nổi tiếng với sự trung kiên tuyệt đối và tài thao lược quân sự lẫy lừng.
Nguyễn Xí sinh ra tại xã Thượng Tiến, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, ông đi ở chăn trâu cho một nhà hào trưởng địa phương. Nhờ tư chất thông minh, lanh lợi và có cốt cách phi thường, ông sớm tìm về gia nhập nghĩa quân Lam Sơn của Lê Lợi từ những ngày đầu gian khó. Từ một chú bé chăn trâu, qua rèn luyện trong khói lửa chiến tranh, Nguyễn Xí vươn lên thành một trong những danh tướng lừng lẫy nhất, chưa từng nếm mùi thất bại trên chiến trường.
Sự nghiệp cầm quân của Nguyễn Xí gắn liền với những chiến thắng chấn động của nghĩa quân Lam Sơn như trận Khả Lưu, Bồ Đằng và đặc biệt là trận quyết chiến chiến lược tại Chi Lăng - Xương Giang. Ông là người huấn luyện thành công đội tượng binh (voi chiến) – thứ vũ khí bất ngờ khiến quân Minh kinh hồn bạt vía. Sau khi nước nhà độc lập, Nguyễn Xí phò tá lần lượt qua bốn đời vua nhà Lê sơ (Lê Thái Tổ, Lê Thái Tông, Lê Nhân Tông, Lê Thánh Tông), luôn giữ trọn phẩm chất của một đại thần liêm khiết, cương trực. Đặc biệt, vào năm 1459, khi tên vua ác độc Lê Nghi Dân sát hại vua để cướp ngôi, chính Nguyễn Xí đã dũng cảm đứng đầu các đại thần làm binh biến lật đổ kẻ soán ngôi, đưa hoàng tôn Lê Tư Thành lên ngôi, tức là vua Lê Thánh Tông vĩ đại. Cuộc đời trung nghĩa vẹn toàn của Nguyễn Xí mãi là bức tượng đài sáng ngời trong lịch sử Việt Nam.
