Nguyễn Xiển và cây cầu giữa khoa học với dân tộc

Nguyễn Xiển là nhà khoa học lớn, nhưng điều khiến ông trở nên có ý nghĩa đặc biệt với lịch sử dân tộc nằm ở chỗ ông không xem khoa học là một thế giới tách biệt. Đối với ông, tri thức phải gắn với Tổ quốc, với việc xây dựng năng lực quốc gia và nuôi dưỡng tư duy hiện đại cho đất nước. Trong hoàn cảnh chiến tranh, điều đó càng quan trọng hơn, bởi một dân tộc muốn trường tồn không thể chỉ dựa vào ý chí mà còn phải dựa vào hiểu biết và năng lực khoa học.

Điều đáng quý ở Nguyễn Xiển là sự bền bỉ và tư thế của một trí thức lớn. Ông sống không ồn ào, nhưng rất nghiêm túc, rất chuẩn mực và hết lòng với công việc. Chính sự mẫu mực ấy làm cho vai trò của ông vượt ra ngoài chuyên môn, trở thành chỗ dựa tinh thần cho nhiều thế hệ học trò và đồng nghiệp.

Câu chuyện về ông giúp ta hiểu rằng kháng chiến và kiến quốc là hai mặt không thể tách rời. Giữa lửa đạn, dân tộc vẫn cần những người giữ gìn và phát triển trí thức để chuẩn bị cho ngày mai. Nguyễn Xiển là cây cầu đẹp nối khoa học với vận mệnh đất nước, nối trí thức với trách nhiệm công dân.