Nguyễn Xuân Toàn – Người Trung đội phó quê Cổ Bì trong ký ức chiến trường

Có những câu chuyện về liệt sĩ được lưu lại không chỉ trong hồ sơ, mà còn qua những tài liệu chiến tranh còn sót lại.

Nguyễn Xuân Toàn, quê Cổ Bì, Bình Giang, Hải Dương, là một trường hợp đặc biệt như vậy.

Theo tư liệu được công bố về một tài liệu của Tiểu đoàn Đặc công Gia Định 4 – Phân khu 1, Quân Giải phóng miền Nam, Nguyễn Xuân Toàn sinh năm 1944, là Trung đội phó, vào Đảng tháng 8/1966 và được công nhận chính thức tháng 5/1967. Tài liệu ghi ông hy sinh vào khoảng ngày 15 hoặc 16/7/1968 tại khu vực bến đò Bến Cát, Bình Dương; ngày cụ thể trong bản tài liệu được chú thích là khó đọc.

Điểm đặc biệt của tư liệu này là thông tin về Nguyễn Xuân Toàn được tìm thấy trong giấy tờ của chính đơn vị chiến đấu, được phía quân đội Mỹ thu giữ trong chiến tranh.

Nhờ tài liệu đó, chúng ta biết thêm một số dấu mốc trong cuộc đời người lính quê Cổ Bì: năm sinh, chức vụ, quá trình vào Đảng và nơi ông hy sinh.

Tuy nhiên, cũng cần giữ nguyên sự thận trọng của tư liệu.

Nguồn công bố cho biết ngày hy sinh có thể là 15/7 hoặc 16/7/1968 vì chữ trong tài liệu gốc không rõ. Vì vậy, không nên tự khẳng định một ngày duy nhất nếu chưa có hồ sơ chính thức khác đối chiếu.

Một người con Cổ Bì sinh năm 1944 đã trưởng thành trong chiến tranh, trở thành Trung đội phó và hy sinh khi mới khoảng 24 tuổi.

Ngày nay, Cổ Bì thuộc xã Bình Giang mới. Câu chuyện về Nguyễn Xuân Toàn cho thấy việc sưu tầm lịch sử địa phương đôi khi giống như ghép từng mảnh nhỏ: một tài liệu cũ, một dòng chữ, một người đồng đội, một hồ sơ liệt sĩ.

Mỗi mảnh ghép đúng sẽ giúp chân dung người đã hy sinh hiện lên rõ hơn.

Nguyễn Xuân Toàn – Trung đội phó, người con Cổ Bì hy sinh tại chiến trường Bình Dương năm 1968. Một câu chuyện còn nhiều điều cần tiếp tục tìm kiếm, nhưng những gì đã xác minh được đã đủ để chúng ta trân trọng và ghi nhớ.