NGUYỄN XUẤT HIỆN – “CHÚ CHIM KHUYÊN” GIỮA THÀNH CỔ, TUỔI 14 ĐI QUA 81 NGÀY ĐÊM MƯA BOM BÃO ĐẠN
NGUYỄN XUẤT HIỆN – “CHÚ CHIM KHUYÊN” GIỮA THÀNH CỔ, TUỔI 14 ĐI QUA 81 NGÀY ĐÊM MƯA BOM BÃO ĐẠN
Ở tuổi 14, một cậu bé đáng lẽ vẫn còn ngồi trên ghế nhà trường, vui đùa cùng bạn bè và nép vào vòng tay cha mẹ mỗi khi nghe tiếng bom. Nhưng Nguyễn Xuất Hiện lại chọn một con đường khác. Cậu thiếu niên quê Quảng Trị ấy đã tìm mọi cách để được vào bộ đội, rồi trở thành một chiến sĩ liên lạc của Trung đoàn 48, Sư đoàn 320B, bám trụ giữa Thành cổ Quảng Trị trong những ngày tháng khốc liệt nhất của mùa hè năm 1972. Ở nơi mà mỗi bước chân đều có thể gặp hiểm nguy, cậu bé ấy vẫn chạy đi, chạy lại giữa các vị trí, chuyển lệnh, đưa tin, nối những người lính đang chiến đấu trong một trận chiến mà bom đạn có thể trút xuống bất cứ lúc nào. Người ta gọi em bằng một cái tên thật đẹp: “Chú chim khuyên Thành cổ”.
Nguyễn Xuất Hiện sinh ra tại làng Cao Hy, xã Triệu Phước, huyện Triệu Phong, Quảng Trị, trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Quê hương đã sớm gieo vào tâm hồn cậu thiếu niên tình yêu với đất nước và ý thức về trách nhiệm của mình. Nhưng để một cậu bé 14 tuổi được cầm súng, được bước vào chiến trường không phải là chuyện dễ dàng. Cấp trên từng nhiều lần trả Hiện về với gia đình vì em còn quá nhỏ. Thế nhưng mỗi lần trở về, mong muốn được vào bộ đội trong em lại càng mãnh liệt. Cậu bé ấy không muốn đứng ngoài cuộc chiến đang diễn ra ngay trên quê hương mình. Cuối cùng, sự kiên quyết của Hiện đã được chấp nhận và em được vào đơn vị, trở thành một chiến sĩ liên lạc.
Từ đây, tuổi thơ của Nguyễn Xuất Hiện gắn với những con đường đầy bom hố đạn, với những bức tường đổ nát và tiếng pháo ngày đêm không ngừng dội xuống. Công việc của một chiến sĩ liên lạc tưởng như chỉ là đưa thư, truyền lệnh, nhưng trong chiến trường Thành cổ Quảng Trị năm 1972, đó là một nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm. Muốn chuyển một mệnh lệnh từ vị trí này sang vị trí khác, người liên lạc phải băng qua những khoảng đất có thể bị pháo kích bất cứ lúc nào. Một người lính có thể nằm xuống ngay trên con đường mình vừa đi qua, và người tiếp theo vẫn phải tiếp tục nhiệm vụ. Chính vì vậy, mỗi lần Nguyễn Xuất Hiện chạy qua chiến hào, những người lính lại dõi theo bóng dáng nhỏ bé ấy với một niềm thương yêu đặc biệt.
Trên ngực áo của người chiến sĩ trẻ có thêu ba chữ đỏ “T.Q.T”, được hiểu là “Trần Quốc Toản thề quyết tử Thành Quảng Trị”. Những chữ đỏ ấy dường như càng làm nổi bật hình ảnh một cậu thiếu niên đã chọn cho mình một lời thề quá lớn so với tuổi đời. Nguyễn Xuất Hiện không chỉ mang trên mình nhiệm vụ của một chiến sĩ liên lạc. Em còn mang theo hình ảnh của cả một thế hệ thiếu niên đã trưởng thành quá sớm bởi chiến tranh, những người chưa kịp sống hết tuổi thơ đã phải học cách đối diện với mất mát, hiểm nguy và cái chết.
Mùa hè năm 1972, Thành cổ Quảng Trị trở thành một trong những chiến trường ác liệt nhất của cuộc kháng chiến. Suốt 81 ngày đêm, quân ta và quân đối phương giằng co quyết liệt. Bom đạn trút xuống khu vực Thành cổ và những vùng xung quanh với sức tàn phá khủng khiếp. Đất đá bị cày xới, cây cối đổ nát, những công trình từng tồn tại hàng trăm năm bị phá hủy. Nhưng giữa vùng đất tưởng như không còn chỗ cho sự sống ấy, những người lính vẫn bám trụ, chiến đấu và giữ từng tấc đất.
Và trong dòng người lính ấy có một cậu bé mới 14 tuổi.
Nguyễn Xuất Hiện đã bám trụ ở Thành cổ khoảng ba tháng, đi qua gần như trọn vẹn những ngày tháng khốc liệt của cuộc chiến. Em làm nhiệm vụ liên lạc, đưa tin giữa các đơn vị và nhiều lần phải vượt qua những khu vực bị bom pháo đánh phá dữ dội. Không ai có thể bảo đảm rằng sau mỗi chuyến đi, cậu bé ấy sẽ trở lại. Nhưng rồi hết lần này đến lần khác, bóng dáng nhỏ bé ấy lại xuất hiện giữa Thành cổ. Em chạy qua những đoạn hào, lẩn qua những đống gạch đá, mang theo mệnh lệnh của đơn vị đến nơi cần đến. Chính vì thế, hình ảnh Nguyễn Xuất Hiện giữa chiến trường dần trở nên thân thuộc với những người lính đang chiến đấu tại đây.
“Chú chim khuyên Thành cổ” – cái tên nghe thật hồn nhiên, thậm chí có chút đáng yêu – lại gắn với một chiến trường mà mỗi ngày đều có người hy sinh. Có lẽ những người lính gọi em như vậy bởi thân hình nhỏ bé, nhanh nhẹn và dáng chạy thoăn thoắt của cậu chiến sĩ liên lạc. Giữa khói lửa, bóng dáng ấy giống như một chú chim nhỏ liên tục bay đi giữa những trận địa. Nhưng đằng sau sự hồn nhiên ấy là một ý chí khiến những người trưởng thành cũng phải khâm phục.
Người chiến sĩ trẻ ấy sau này kể lại: “Ngày đó tôi chỉ nghĩ, mình đã sống trên đất Quảng Trị, thì chết trên mảnh đất này, vì mảnh đất này là chuyện bình thường.” Một câu nói nghe bình thản đến nhói lòng. Bởi người nói câu ấy khi ấy chỉ mới 14 tuổi. Ở tuổi đó, con người ta thường sợ nhất những điều rất nhỏ: một bài kiểm tra không tốt, một lần bị cha mẹ trách mắng, một cuộc cãi nhau với bạn bè. Còn Nguyễn Xuất Hiện lại đứng giữa Thành cổ Quảng Trị và nghĩ về sự sống, cái chết như một phần của nhiệm vụ.
Chúng ta không nên đọc câu nói ấy như một sự lạnh lùng trước cái chết. Trái lại, nó cho thấy trong tâm hồn cậu thiếu niên ấy, tình yêu quê hương đã lớn hơn nỗi sợ hãi. Hiện sinh ra trên chính mảnh đất Quảng Trị, nhìn thấy quê hương mình chìm trong bom đạn, chứng kiến những người lính ngày ngày chiến đấu và hy sinh. Với em, được góp một phần nhỏ bé của mình để bảo vệ quê hương là điều tự nhiên. Có lẽ chính sự trong trẻo ấy đã khiến một cậu bé có thể làm được những điều mà người lớn đôi khi cũng khó làm.
Nguyễn Xuất Hiện không phải là người lính cầm súng xông lên đầu trận tuyến trong mọi thời khắc. Vũ khí của em phần lớn là những mệnh lệnh, những tin tức cần được chuyển đi, nhưng trong chiến tranh, một mệnh lệnh đến chậm có thể khiến cả một đơn vị gặp nguy hiểm; một tin tức không đến được nơi cần đến có thể ảnh hưởng đến cả trận đánh. Vì thế, những bước chạy của người chiến sĩ liên lạc nhỏ tuổi ấy cũng là những bước chạy giữa ranh giới của sự sống và cái chết.
Có lẽ điều khiến hình ảnh Nguyễn Xuất Hiện trở nên đặc biệt là em đã không chiến đấu trong một vài ngày hay một trận đánh rồi trở về. Em đã sống và chiến đấu suốt khoảng ba tháng trong Thành cổ, giữa một trong những trận chiến khốc liệt nhất của năm 1972. Ba tháng đối với một người trưởng thành đã là quãng thời gian dài. Với một cậu bé 14 tuổi, đó gần như là cả một tuổi thơ bị chiến tranh lấy đi.
Những ngày tháng ấy chắc hẳn đã thay đổi Hiện mãi mãi. Cậu bé từng được gia đình che chở phải học cách tự bảo vệ mình. Người thiếu niên đáng lẽ được sống trong những trò chơi tuổi nhỏ lại phải học cách nhận biết tiếng pháo, tiếng bom, tìm đường tránh hỏa lực và hoàn thành nhiệm vụ trong những khoảnh khắc nguy hiểm nhất. Nhưng giữa tất cả những điều khắc nghiệt ấy, em vẫn giữ được sự hồn nhiên của một cậu bé. Có lẽ chính vì vậy mà đồng đội gọi em bằng cái tên “Chú chim khuyên” – một hình ảnh nhỏ bé, trong trẻo giữa một chiến trường ngập đầy khói lửa.
Những bức ảnh chiến trường của phóng viên Đoàn Công Tính đã góp phần lưu giữ hình ảnh những người lính Thành cổ cho các thế hệ sau. Trong số những gương mặt ấy, hình ảnh Nguyễn Xuất Hiện khiến người ta không khỏi day dứt. Một cậu bé đứng giữa chiến trường, trên người là bộ quân phục, khuôn mặt còn mang nét trẻ thơ. Nhìn hình ảnh ấy, thật khó để không tự hỏi: đã có bao nhiêu tuổi thơ Việt Nam phải lớn lên theo cách như thế trong những năm tháng chiến tranh?
Ngày hôm nay, một cô cậu học sinh 14 tuổi có thể vô tư đến trường, mang theo cặp sách, điện thoại, những cuốn truyện và những ước mơ về tương lai. Các em có thể than mệt sau một ngày học, có thể buồn vì một điểm số chưa tốt, có thể háo hức chờ những ngày nghỉ bên gia đình. Những điều tưởng như rất bình thường ấy lại từng là một giấc mơ xa xỉ đối với Nguyễn Xuất Hiện và biết bao thiếu niên cùng thế hệ.
Chính vì vậy, câu chuyện về “Chú chim khuyên” Thành cổ không chỉ là câu chuyện về lòng dũng cảm của một người lính trẻ. Đó còn là câu chuyện về một tuổi thơ đã được gửi lại giữa chiến trường để đổi lấy tuổi thơ bình yên cho những thế hệ sau.
81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị đã lùi xa hơn nửa thế kỷ. Những hố bom năm nào đã dần phủ xanh, những bức tường đổ nát đã trở thành chứng tích lịch sử, tiếng súng đã im từ lâu. Nhưng khi đứng trước Thành cổ hôm nay, chúng ta vẫn có thể hình dung bóng dáng những người lính năm xưa giữa khói lửa. Và trong số những bóng dáng ấy, có một cậu bé 14 tuổi nhỏ nhắn, nhanh nhẹn, mang trên ngực ba chữ “T.Q.T”, chạy qua những trận địa để đưa tin cho đồng đội.
Nguyễn Xuất Hiện đã đi qua tuổi 14 theo một cách mà không một đứa trẻ nào hôm nay cần phải trải qua. Em đã để lại tuổi thơ của mình giữa Thành cổ Quảng Trị, để những thế hệ sau được lớn lên trong hòa bình. Vì thế, mỗi khi nhắc đến “Chú chim khuyên” năm nào, chúng ta không chỉ nhớ đến một chiến sĩ liên lạc gan dạ, mà còn phải cúi đầu trước một thế hệ trẻ đã biết đặt vận mệnh đất nước lên trên sự bình yên của chính mình.
Xin được tri ân Nguyễn Xuất Hiện và những người lính Thành cổ năm ấy – những người đã dùng chính tuổi trẻ của mình để giữ lấy từng tấc đất quê hương. Để hôm nay, khi những cô cậu học sinh 14 tuổi được cắp sách đến trường trong tiếng trống bình yên, chúng ta hiểu rằng phía sau sự bình yên ấy là những tháng năm có những “chú chim khuyên” đã bay qua mưa bom bão đạn, mang theo những mệnh lệnh của Tổ quốc và cả một tuổi thơ không bao giờ trở lại.
