NGUYỄN XƯỚC HIỆN – NGƯỜI ANH HÙNG ĐI QUA NỬA THẾ KỶ THẦM LẶNG

Người lính trẻ từ miền quê Phú Thọ

Ông Nguyễn Xước Hiện sinh năm 1952, quê ở huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ. Sinh ra trong một gia đình nghèo, ông lớn lên giữa những tháng ngày đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh. Cũng như bao thanh niên Việt Nam thời ấy, ông mang trong mình khát vọng được khoác lên màu áo lính, góp sức bảo vệ quê hương, đất nước.

Tháng 9 năm 1972, sau bốn lần đi khám tuyển chưa thành công, bằng quyết tâm và ý chí của mình, ông đã được nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện tại Bắc Thái, đầu năm 1973, ông được bổ sung vào Đại đội 3, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 64, Sư đoàn 320, tham gia chiến đấu trên chiến trường Tây Nguyên và Bắc Bình Định.

Từ đây, tuổi trẻ của người thanh niên đất Tổ gắn liền với những trận đánh ác liệt, những cuộc hành quân gian khổ và tình đồng đội được tôi luyện giữa ranh giới sinh tử. Trên chiến trường, ông không chỉ chiến đấu bằng lòng dũng cảm mà còn bằng tinh thần trách nhiệm, sự kiên cường và quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ.

Chiến công trên Đường số 7 – dấu ấn của lòng quả cảm

Tháng 3 năm 1975, trong khí thế tiến công mạnh mẽ của quân và dân ta, chiến trường Tây Nguyên bước vào những ngày quyết liệt. Trên Đường số 7, khu vực Cheo Reo thuộc tỉnh Phú Bổn trước đây, nay thuộc địa bàn tỉnh Gia Lai, quân địch tìm cách rút chạy trong tình thế hỗn loạn. Các đơn vị bộ đội ta được giao nhiệm vụ chặn đánh, ngăn chặn đường rút lui của đối phương.

Ngày 19 tháng 3 năm 1975, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 64 phải đối mặt với một cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt. Theo tư liệu được ghi lại trong lịch sử đơn vị, quân địch sử dụng nhiều xe tăng, xe thiết giáp cùng lực lượng bộ binh đông đảo để tiến công vào các chốt của ta.

Giữa hoàn cảnh cam go ấy, người chiến sĩ Nguyễn Xước Hiện đã thể hiện lòng dũng cảm và bản lĩnh phi thường. Với vai trò xạ thủ B41, ông đã chiến đấu kiên cường, góp phần đánh chặn đội hình cơ giới của địch. Theo cuốn Lịch sử Trung đoàn 64 Quyết Thắng, Sư đoàn 320 (1946–2006), trong trận đánh ngày 19 tháng 3 năm 1975, ông bắn năm quả đạn, tiêu diệt ba xe tăng M48 và một xe M113.

“

Từ 8h đến 19h ngày 19/03/1975, tiểu đoàn 7 chặn đánh quyết liệt với hàng chục xe tăng, xe thiết giáp và hàng trăm tên địch. Có lúc địch dùng 51 chiếc xe, trong đó 15 xe tăng, đánh tràn vào các chốt, xe tăng đè cả lên nóc hầm của đồng chí Lúa thuộc Đại đội 3. Mặc dù địch rất đông, nhưng các chiến sĩ bình tĩnh dũng cảm, vừa diệt xe tăng, vừa đánh bộ binh. Đồng chí Hiện (được chú thích là quê huyện Cẩm Khê, Phú Thọ), xạ thủ B41 bắn 5 quả đạn, diệt 3 xe tăng M48 và 1 xe M113

”

— Trích nguyên văn đoạn trong cuốn "Lịch sử Trung đoàn 64 Quyết Thắng, Sư đoàn 320" (1946-2006). Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành

Đó không chỉ là thành tích chiến đấu đáng ghi nhận, mà còn là minh chứng cho tinh thần quả cảm của người lính trên chiến trường. Trong những thời khắc khó khăn nhất, khi sự sống và cái chết chỉ cách nhau trong gang tấc, ông cùng đồng đội vẫn kiên cường giữ vững vị trí, thực hiện nhiệm vụ được giao.

Ngày 15 tháng 4 năm 1975, ông được tặng Huân chương Chiến công hạng Nhì. Những phần thưởng ấy là sự ghi nhận đối với những đóng góp của người chiến sĩ trong cuộc kháng chiến, đồng thời là dấu mốc trong hành trình chiến đấu đầy gian khổ của ông.

Khi chiến công bị phủ bóng bởi nỗi oan

Chiến tranh kết thúc, đất nước bước vào thời kỳ hòa bình. Nhiều người lính trở về quê hương, mang theo những ký ức không thể phai mờ về đồng đội, chiến trường và những năm tháng cống hiến tuổi thanh xuân. Nhưng với ông Nguyễn Xước Hiện, ngày trở về không đồng nghĩa với việc những gian khổ đã khép lại.

Năm 1977, ông xuất ngũ trở về địa phương. Do những vướng mắc trong hồ sơ và việc chưa được giải quyết đầy đủ các chế độ sau khi rời quân ngũ, ông phải chịu nhiều thiệt thòi. Việc trở về trong hoàn cảnh thiếu những giấy tờ, xác nhận cần thiết khiến ông mang tiếng đào ngũ – một nỗi oan đeo đẳng suốt nhiều năm tháng.

Điều đáng buồn là những chiến công của ông đã được ghi lại trong lịch sử Trung đoàn 64, nhưng thông tin ấy chưa được phổ biến rộng rãi. Trong khi đó, người lính từng chiến đấu quả cảm nơi chiến trường lại phải sống lặng lẽ giữa quê nhà, mang theo những ký ức và nỗi niềm khó giãi bày.

Sau chiến tranh, ông còn phải đối mặt với nhiều khó khăn của cuộc sống gia đình và những ảnh hưởng nặng nề mà chiến tranh để lại. Những năm tháng ấy là một khoảng lặng nhiều xót xa trong cuộc đời người cựu chiến binh. Đằng sau danh hiệu dũng sĩ là một con người bình dị, đã cống hiến tuổi trẻ cho đất nước nhưng phải trải qua thời gian dài chịu nhiều thiệt thòi.

Câu chuyện của ông khiến chúng ta hiểu rằng, hậu quả chiến tranh không chỉ nằm lại trên những chiến trường xưa. Đôi khi, nó còn kéo dài trong cuộc đời những người lính trở về, qua những vết thương, những khó khăn đời thường và cả những điều chưa được làm sáng tỏ.

Đồng đội không quên – công lý được trả lại

Năm 2014, nhà văn Nguyễn Trọng Luân tình cờ tìm thấy tên Nguyễn Xước Hiện trong lịch sử Sư đoàn 320 và xúc động khi biết người đồng đội năm xưa vẫn còn sống. Sau 39 năm xa cách, hai người gặp lại nhau vào ngày 3/9/2014. Trước hoàn cảnh khó khăn và nỗi oan mà ông Hiện phải chịu đựng suốt nhiều năm, ông Luân cùng Ban liên lạc Bạn chiến đấu Sư đoàn 320, với sự hỗ trợ của Trung tướng Khuất Duy Tiến, đã tích cực giúp đỡ gia đình, tìm kiếm tài liệu và xác minh thành tích chiến đấu để khôi phục danh dự, trả lại sự ghi nhận xứng đáng cho người anh hùng.

Ban liên lạc Bạn chiến đấu Sư đoàn 320 cùng các đồng đội đã kiên trì tìm kiếm tài liệu, xác minh thành tích chiến đấu, thu thập những căn cứ cần thiết và đề nghị các cơ quan chức năng xem xét lại trường hợp của ông. Đó là hành trình đòi hỏi sự bền bỉ, trách nhiệm và tình nghĩa sâu nặng của những người từng cùng nhau đi qua khói lửa.

Ngày 26 tháng 7 năm 2017, Quân khu 2 có quyết định cấp giấy chứng nhận thương binh và giải quyết chế độ trợ cấp hằng tháng cho ông. Sau nhiều năm chịu thiệt thòi, những đóng góp và hy sinh của người cựu chiến binh từng bước được nhìn nhận, xác minh và ghi nhận.

Năm 2018, Nhà nước phong tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận cao quý đối với những thành tích đặc biệt xuất sắc của ông trong cuộc kháng chiến, đồng thời cũng là dấu mốc có ý nghĩa sâu sắc trong hành trình tìm lại công bằng cho người chiến sĩ năm xưa.

Bộ phim tài liệu Nửa thế kỷ thầm lặng do Đài Phát thanh và Truyền hình Phú Thọ thực hiện đã góp phần đưa câu chuyện của ông đến gần hơn với công chúng. Tác phẩm giành Huy chương Vàng tại Liên hoan Truyền hình toàn quốc năm 2018, để lại nhiều suy ngẫm về chiến tranh, tình đồng đội và trách nhiệm của xã hội đối với những người đã cống hiến cho đất nước.

Bên cạnh sự ghi nhận của các cơ quan chức năng, tình cảm của đồng đội và quê hương cũng là nguồn động viên đáng quý đối với ông. Những nghĩa cử ấy cho thấy tình đồng chí, đồng đội không kết thúc khi tiếng súng ngừng vang, mà vẫn bền bỉ qua năm tháng, trở thành điểm tựa để những giá trị chân chính được bảo vệ.

Người anh hùng và bài học còn mãi với hôm nay

Nhìn lại cuộc đời ông Nguyễn Xước Hiện, điều đọng lại không chỉ là những thành tích chiến đấu trên chiến trường Tây Nguyên năm 1975, mà còn là nghị lực của một con người đã đi qua nhiều năm tháng gian truân. Ông là đại diện cho lớp người lính Việt Nam bình dị, sẵn sàng dấn thân khi Tổ quốc cần và lặng lẽ trở về với cuộc sống đời thường khi chiến tranh kết thúc.

Câu chuyện của ông cũng nhắc nhở chúng ta rằng, sự tri ân không nên chỉ dừng lại ở những lời tưởng nhớ trong các dịp kỷ niệm. Tri ân còn là trách nhiệm tìm hiểu lịch sử một cách nghiêm túc, tôn trọng sự thật, quan tâm đến đời sống của các cựu chiến binh và bảo đảm những người có công được hưởng sự ghi nhận, chế độ xứng đáng.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, hành trình của ông Nguyễn Xước Hiện là bài học về lòng yêu nước, sự kiên cường và sức mạnh của tình đồng đội. Đồng thời, đó cũng là lời nhắc nhở về giá trị của sự công bằng: mỗi con người cần được nhìn nhận trên cơ sở sự thật và những đóng góp thực tế, để không ai phải chịu thiệt thòi chỉ vì những điều chưa được làm sáng tỏ.

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng ký ức về những người lính như ông Nguyễn Xước Hiện vẫn còn nguyên giá trị. Họ đã góp phần làm nên độc lập, tự do của dân tộc bằng tuổi trẻ, mồ hôi và cả những hy sinh thầm lặng. Vì vậy, ghi nhớ câu chuyện của ông không chỉ là nhắc lại một trang sử, mà còn là giữ gìn đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.

Nguyễn Xước Hiện – người chiến sĩ năm xưa, người anh hùng được lịch sử ghi nhận – sẽ còn được nhắc nhớ như một biểu tượng của lòng dũng cảm, nghị lực và niềm tin vào sự thật. Bởi có những người anh hùng dù từng trải qua những năm tháng lặng thầm, cuối cùng vẫn được ánh sáng của sự thật và lòng tri ân soi tỏ.

Nguồn tư liệu tham khảo

• Báo Quân đội nhân dân – Người dũng sĩ không bị lãng quên: Tư liệu quan trọng về chiến công và quá trình tìm lại sự ghi nhận cho ông.

Thông tin Cẩm Khê – Tư liệu về Anh hùng Nguyễn Xước Hiện.