Nhà bác học uyên bác thời Lê
1. MỘT BẬC ĐẠI KHOA CỦA THỜI LÊ
Lê Quý Đôn (1726–1784), tên thật Lê Danh Phương, quê ở làng Diên Hà, trấn Sơn Nam, nay thuộc tỉnh Thái Bình. Ông nổi tiếng thông minh, ham học và có trí nhớ đặc biệt.
Năm 1752, khi mới 26 tuổi, Lê Quý Đôn đỗ Bảng nhãn. Sau đó ông trải qua nhiều chức vụ dưới triều Lê – Trịnh, đồng thời dành nhiều thời gian nghiên cứu, biên soạn sách và khảo cứu các lĩnh vực của đời sống.
2. KIẾN THỨC RỘNG TRÊN NHIỀU LĨNH VỰC
Điểm nổi bật của Lê Quý Đôn là vốn hiểu biết rất rộng. Ông nghiên cứu lịch sử, địa lý, văn học, triết học, kinh tế, nông nghiệp, phong tục và nhiều lĩnh vực khác.
Khối lượng trước tác của ông rất lớn. Các tác phẩm như Vân đài loại ngữ, Kiến văn tiểu lục, Phủ biên tạp lục và Đại Việt thông sử là những nguồn tư liệu quan trọng để tìm hiểu xã hội và văn hóa Việt Nam thế kỷ XVIII.
3. NGƯỜI GHI CHÉP TỈ MỈ VỀ ĐẤT NƯỚC
Trong quá trình làm quan và đi nhiều nơi, Lê Quý Đôn quan sát, ghi chép những điều mắt thấy tai nghe. Ông quan tâm đến địa lý, sản vật, phong tục, tổ chức xã hội và đời sống của người dân.
Phủ biên tạp lục là một tác phẩm tiêu biểu, ghi lại nhiều tư liệu về vùng Thuận Hóa và Quảng Nam cùng các vấn đề kinh tế, xã hội, địa lý của Đàng Trong. Đây là một nguồn tư liệu có giá trị đối với việc nghiên cứu lịch sử Việt Nam.
4. MỘT NHÀ BÁC HỌC GẮN VỚI TINH THẦN KHẢO CỨU
Lê Quý Đôn không chỉ học thuộc sách vở. Ông có thói quen quan sát, ghi chép, đối chiếu và hệ thống hóa kiến thức. Nhiều tác phẩm của ông được trình bày theo dạng phân loại, giúp người đọc tiếp cận một khối lượng kiến thức rất rộng.
Tinh thần ham học và khảo cứu ấy khiến Lê Quý Đôn trở thành một trong những trí thức nổi bật nhất của Việt Nam thế kỷ XVIII.
5. DI SẢN TRI THỨC CÒN LẠI
Lê Quý Đôn qua đời năm 1784, nhưng nhiều tác phẩm của ông vẫn được nghiên cứu và sử dụng như nguồn tư liệu quý về lịch sử, địa lý và văn hóa Việt Nam.
Câu chuyện về Lê Quý Đôn nhắc chúng ta rằng tri thức có thể trở thành một di sản lâu dài. Bằng việc học hỏi, quan sát và ghi chép, ông đã để lại cho các thế hệ sau một kho tư liệu phong phú về đất nước và con người Việt Nam.
THÔNG ĐIỆP
“Học rộng, hiểu sâu và biết ghi chép những điều hữu ích cũng là một cách gìn giữ lịch sử cho mai sau.”
NGUỒN TƯ LIỆU
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, các tư liệu giới thiệu về Lê Quý Đôn và trước tác của ông.
Viện Sử học và các công trình nghiên cứu về Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử, Kiến văn tiểu lục, Phủ biên tạp lục.
