Nhà báo cách mạng Phan Ngọc Hiển – Người vạch lối bút sắc và tiếng súng Khởi nghĩa Hòn Khoai
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Ngọc Hiển (1910 – 1941) là một trí thức yêu nước, một nhà giáo, nhà văn và là nhà báo chiến đấu xuất sắc của nền báo chí cách mạng Việt Nam. Không chỉ dùng ngòi bút sắc bén để khơi dậy tinh thần phản kháng của nhân dân thời Pháp thuộc, ông còn là người trực tiếp tổ chức và lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Hòn Khoai lừng lẫy vào cuối năm 1940. Sự hy sinh anh dũng ở tuổi 31 của ông cùng các đồng đội đã tạo nên chương sử oanh liệt, khẳng định ý chí quật cường của quân và dân Đất Mũi. Câu chuyện về cuộc đời cống hiến trọn vẹn của "thầy giáo Hiển" luôn truyền đi nguồn cảm hứng lớn lao cho thế hệ trẻ trên mạng xã hội hôm nay.
Phan Ngọc Hiển sinh năm 1910 tại Cần Thơ trong một gia đình nghèo và sớm mồ côi cả cha lẫn mẹ từ thuở thiếu thời. Vượt qua nghịch cảnh bằng ý chí hiếu học, ông thi đỗ vào Trường Trung học Sư phạm Sài Gòn. Ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, người thanh niên trẻ đã bộc lộ lý tưởng cách mạng thông qua việc viết bài in báo bãi khóa, ca ngợi các chí sĩ yêu nước.
Sau khi tốt nghiệp, ông về dạy học tại vùng đất Rạch Gốc (Cà Mau). Tại đây, bên cạnh việc dạy chữ, ông tích cực dùng ngòi bút để khai dân trí. Giữa những năm 1935 – 1937, với tư cách là một phóng viên kỳ cựu của tuần báo “Tân Tiến” và sau đó phụ trách cơ quan báo chí công khai của Đảng tại Cà Mau, ông liên tục xuất bản các bài viết sắc sảo, vạch trần tội ác thực dân, cổ vũ mạnh mẽ phong trào đấu tranh của quần chúng. Các tác phẩm thời kỳ này của nhà báo Phan Ngọc Hiển đều tỏa sáng một lòng yêu nước thiết tha và ý chí đấu tranh bất khuất vì độc lập dân tộc.
Bước ngoặt lịch sử đến vào năm 1940, khi làn sóng Khởi nghĩa Nam Kỳ chuẩn bị bùng nổ, đồng chí Phan Ngọc Hiển được Đảng phân công trực tiếp ra đảo Hòn Khoai để xây dựng lực lượng vũ trang và lãnh đạo cuộc nổi dậy. Bằng sự mưu trí, khéo léo của một người thầy giáo, ông đã cảm hóa được cả nhân viên coi kho súng và lính gác của địch trên đảo đồng lòng đi theo cách mạng.
Đúng 23 giờ 15 phút đêm ngày 13 tháng 12 năm 1940, Phan Ngọc Hiển phát lệnh nổ súng tấn công. Cuộc khởi nghĩa kết thúc nhanh gọn, nghĩa quân tiêu diệt tên sếp đảo Ô-li-vi-ê, thu toàn bộ vũ khí và làm chủ hoàn toàn đảo Hòn Khoai. Sáng hôm sau, lá cờ đỏ búa liềm kiêu hãnh tung bay trên chiếc thuyền đưa đoàn chiến sĩ chiến thắng trở về đất liền.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Tuy nhiên, trước sự đàn áp khốc liệt và phản kích điên cuồng của thực dân Pháp đối với phong trào Nam Kỳ, Phan Ngọc Hiển cùng các đồng đội sau đó đã bị giặc bắt giữ. Bị giam cầm và tra tấn dã man, vị nhà báo cách mạng vẫn giữ vững khí tiết kiên trung, bảo vệ an toàn cho tổ chức Đảng địa phương. Ngày 12 tháng 7 năm 1941, thực dân Pháp đưa ông cùng 9 chiến sĩ Hòn Khoai ra xử bắn tại sân vận động Cà Mau. Trước họng súng quân thù, ông vẫn hiên ngang tuyên bố về sự thắng lợi tất yếu của cách mạng.
Ngày nay, để tri ân cống hiến vĩ đại của người anh hùng, ngày 13/12 đã trở thành Ngày truyền thống cách mạng của Đảng bộ và nhân dân tỉnh Cà Mau. Tên tuổi của nhà báo, liệt sĩ Phan Ngọc Hiển được tạc vào tên sông, tên đất, tên trường học và giải thưởng báo chí lớn tại đồng bằng sông Cửu Long. Hình ảnh người thầy giáo ôm súng giữ đảo năm nào mãi là biểu tượng bất tử về một thời hoa lửa oanh liệt
Tài liệu tham khảo:
Báo Cần Thơ. (2022, June 18). Chuyện về những nhà báo tiên phong, cách mạng qua tên gọi một số giải báo chí ở ĐBSCL. https://baocantho.com.vn/chuyen-ve-nhung-nha-bao-tien-phong-cach-mang-qua-ten-goi-mot-so-giai-bao-chi-o-dbscl-a148062.html
Báo Nhân Dân. (2024, December 11). Tự hào khởi nghĩa Hòn Khoai. Chuyên mục Chính trị. https://nhandan.vn/tu-hao-khoi-nghia-hon-khoai-post849944.html
Trường THCS Phan Ngọc Hiển. (2017, October 24). Tiểu sử nhà giáo, nhà báo cách mạng Phan Ngọc Hiển (1910 - 1941). Cổng thông tin điện tử nhà trường. https://thcsphanngochien.sgdcamau.edu.vn/gioi-thieu/tieu-su-phan-ngoc-hien
